Vô Đầu Quỷ Ở Ải Chi Lăng - Chương 43: Ba Mươi Tiểu Sành
Ngày 7 tháng 4, công việc khâm liệm bắt đầu từ lúc trời vừa sáng, trong một không khí khác hẳn những ngày đào đá trước đó. Khu quy tập bên Gò Cấm đã được…
Nội dung chương
Ngày 7 tháng 4, công việc khâm liệm bắt đầu từ lúc trời vừa sáng, trong một không khí khác hẳn những ngày đào đá trước đó.
Khu quy tập bên Gò Cấm đã được dọn lại từ chiều hôm trước. Bốn mươi bảy tiểu sành xếp thành bốn hàng ngay ngắn trên nền đất đã rải cát khô, mỗi chiếc đều được đánh số bằng sơn trắng theo đúng số thứ tự trong hồ sơ của Hà. Bên cạnh mỗi tiểu là một khay vải trắng, một chậu nước sạch, một chiếc khăn mềm và một thẻ gỗ ghi số đối chiếu. Thắng đi một vòng kiểm tra từ rất sớm, không phải để tìm lỗi, mà để tự mình thuộc lòng vị trí của từng người trước khi công việc bắt đầu. Anh đã thuộc vị trí của họ trong hố chôn, thuộc vị trí của họ trong lòng suối, và bây giờ anh muốn thuộc vị trí của họ trong dãy tiểu sành này, vì đây sẽ là chỗ nằm yên lâu dài của họ sau lễ quy tập.
Bà Sâm chủ trì buổi khâm liệm đầu tiên bằng một nghi thức ngắn. Bà thắp nhang trên bàn lễ tạm đặt ở đầu dãy tiểu, khấn bằng tiếng Tày, giọng trầm và chậm. Ông Cừ đứng bên cạnh bà, dịch lại ý khấn cho cả đội nghe bằng những câu ngắn gọn: hôm nay người sống bắt đầu liệm cho người chết, tay phải sạch, lòng phải yên, làm người nào xong người đó, không làm dở dang, không bỏ sót. Sau bài khấn, bà Sâm tự tay làm mẫu tiểu sành đầu tiên cho cả đội xem. Từng hộp sọ được lau rửa bằng nước sạch pha chút nước tro bếp theo lệ bản, lau bằng khăn mềm theo chiều từ trán xuống gáy, đặt nhẹ vào giữa tiểu trên lớp vải trắng đã lót sẵn. Phần xương đi kèm của từng người, những mảnh vỡ đã đối chiếu khớp, cũng được đặt vào cùng tiểu, gói riêng trong một túi vải nhỏ. Làm xong, bà dùng chỉ đỏ buộc miệng túi vải, thắt một nút đặc biệt của dòng họ mà Thắng nhìn kỹ vẫn không học theo ngay được.
- Nhìn cho kỹ, rồi làm theo đúng như vậy. - Bà Sâm nói với cả đội. - Không cần nhanh. Cần đúng và cần đều tay. Người nào cũng như người nào, không phân biệt tướng hay lính. Ở đây ai cũng là người đã chết cho đất này.
Công việc sau đó diễn ra trong sự im lặng gần như tuyệt đối. Thắng làm ở hàng đầu tiên cùng Bảo. Hà đi dọc các hàng với hồ sơ trên tay, đọc số đối chiếu cho từng tiểu, kiểm tra thẻ gỗ, ghi chép tình trạng niêm phong. Tùng ngồi bên bàn sổ sách đặt ở cuối dãy, ghi lại từng tiểu đã hoàn thành, giờ hoàn thành, người thực hiện. Cứ xong một tiểu, người làm phải gọi khẽ số của tiểu đó, Hà kiểm tra, Tùng ghi sổ, bà Sâm gật đầu, nắp tiểu mới được đặt vào và niêm phong bằng một dải vải đỏ mỏng quấn quanh miệng tiểu theo lệ.
Người bản Nà Bó góp cho buổi khâm liệm nhiều hơn những gì Thắng từng hình dung. Từ sáng sớm, các bà, các chị trong bản đã mang lên vải liệm trắng cắt sẵn theo kích thước bà Sâm dặn, nhang thơm bó bằng tay, đèn dầu nhỏ và những mâm cơm cúng giản dị đặt ở đầu khu quy tập. Thanh niên bản thay nhau gánh nước sạch từ giếng dưới chân núi lên, vì Hà đã dặn nước liệm phải là nước sạch mới lấy trong ngày, không dùng nước để qua đêm ở công trường. Mấy công nhân trẻ của đội thi công, những người từng xin nghỉ việc vì sợ hãi trong những ngày đầu nghe tiếng vó ngựa, giờ đây tự nguyện ở lại làm việc dù dự án đang đình chỉ toàn diện và không ai tính công cho họ trong những ngày này. Một cậu công nhân quê ở tỉnh khác nói với Thắng trong lúc nghỉ tay uống nước một câu rất thật.
- Em ở lại không phải vì hết sợ, anh ạ. Em vẫn sợ. Nhưng anh Hậu đi rồi, em nghĩ mình phải ở lại làm cho xong việc này thì sau này đi qua đất nào em cũng đỡ áy náy hơn.
Thắng gật đầu, không nói thêm. Anh hiểu cảm giác ấy hơn ai hết.
Minh có mặt từ đầu buổi, nhưng không làm công việc liệm trực tiếp. Ông ta phụ trách toàn bộ hậu cần của ngày: nước, vải, nhang, đèn, bữa ăn trưa cho cả đội làm lễ và người bản. Mọi thứ được ông ta chuẩn bị chu đáo một cách lặng lẽ, không phô trương, không ghi công. Có lúc Thắng nhìn sang và thấy Minh đang tự tay rửa sạch từng chậu nước liệm đã dùng, đổ nước cũ ra xa khu quy tập theo đúng chỗ bà Sâm chỉ định, rồi lại gánh chậu không về xếp ngay ngắn chờ lượt nước mới. Người đàn ông từng ra lệnh lấp hố chôn để chạy tiến độ giờ đây đang làm những việc nhỏ nhất của buổi lễ một cách cẩn thận nhất, và Thắng nghĩ, có lẽ đó mới là cách chuộc lỗi đúng đắn nhất của ông ta: không phải bằng một hành động lớn gây thêm hậu quả, mà bằng hàng trăm việc nhỏ làm đúng quy trình.
Đến trưa, đội đã niêm phong được mười tám tiểu sành. Đến giữa buổi chiều, con số lên tới hai mươi sáu. Nhịp làm việc chậm dần không phải vì mọi người mệt, dù ai cũng mệt sau nhiều ngày đào đá liên tiếp, mà vì càng về cuối ngày, những hộp sọ còn lại càng là những hộp sọ có nhiều mảnh vỡ đi kèm cần đối chiếu kỹ hơn. Có một tiểu, Hà phải cho dừng lại gần nửa tiếng để kiểm tra lại một mảnh xương hàm nhỏ suýt bị đặt nhầm sang khay của người bên cạnh. Chị nói rất rõ trước mặt cả đội khi sự việc được phát hiện và sửa lại ngay tại chỗ.
- May mà phát hiện ra bây giờ. Đặt nhầm một mảnh nhỏ cũng là nhầm người. Chúng ta còn thời gian để làm đúng, nên không có lý do gì để làm vội.
Buổi tối, sau bữa cơm, Thắng đi một mình ra mép khu quy tập, đứng nhìn xuống thung lũng đã lên đèn lác đác ở bản Nà Bó phía dưới. Anh nghĩ về chặng đường từ ngày 3 tháng 3 đến hôm nay. Một tháng và bốn ngày. Trong thời gian đó, anh đã đi từ một kỹ sư trưởng chỉ tin vào bản vẽ và số liệu, qua một đêm giáp mặt đoàn quân cụt đầu mà không ai tin, qua một lần ra lệnh sai khiến Tùng nằm viện và tinh thần cả đội tan rã, qua cái chết của Hậu mà anh vẫn tự trách mình mỗi khi đi ngang bờ suối. Giờ đây anh đang đứng giữa một công việc mà không một bản vẽ nào vẽ được: lau rửa và đặt vào tiểu sành đầu của những người lính đã chết từ thời ông tổ của ông tổ anh còn chưa ra đời. Điều lạ là anh không còn thấy công việc này xa lạ nữa. Tay anh khi nâng một hộp sọ lên đã tự biết phải nhẹ đến mức nào. Mắt anh khi nhìn một vết chém trên xương đã tự biết đó là vết chém từ phía nào, của một người ngã xuống trong tư thế ra sao.
Hà đến đứng cạnh anh lúc nào anh không hay. Chị cầm theo hai cốc trà nóng, đưa cho anh một cốc. Hai người đứng yên uống trà, nhìn dãy tiểu sành trong ánh đèn dầu một lúc lâu mà không nói gì. Cuối cùng Hà lên tiếng, giọng chị mềm hơn thường ngày một chút, chỉ một chút thôi.
- Ngày mai là lễ khâu đầu. Tôi đã chuẩn bị hồ sơ đối chiếu cho từng người theo đúng thứ tự khâu mà bà Sâm yêu cầu: khâu từ hàng cuối của đội hình lên hàng đầu, vị tướng khâu cuối cùng. Anh sẽ là người khâu cho vị tướng, đúng như kế hoạch. Tay anh có run không, anh Thắng.
- Có thể có. - Thắng đáp thật. - Nhưng tôi sẽ khâu. Người ta chờ tôi ở hốc đá cả một đêm để tôi mang đầu về, thì tôi phải tự tay đặt đầu ấy lại cho đúng chỗ. Đó là việc của tôi, không ai làm thay được.
Hà gật đầu, không hỏi thêm. Chị uống hết cốc trà, rồi quay vào khu quy tập để kiểm tra lần cuối những thẻ gỗ ghi số trên các tiểu còn trống cho ngày mai. Thắng ở lại ngoài mép đất thêm một lúc, nghe tiếng gió bắt đầu thổi mạnh hơn qua các tán cây trên Gò Cấm, nghe tiếng vải bạt của mái che dãy tiểu phấp phới, và tự kiểm tra lại trong đầu toàn bộ kế hoạch ngày mai như kiểm tra một bản vẽ trước giờ thi công quan trọng nhất của đời mình.
Khi nắng tắt sau dãy núi và đèn dầu được thắp lên dọc dãy tiểu sành, Tùng đọc lại tổng kết của ngày từ cuốn sổ quy tập, giọng rõ ràng cho cả khu quy tập cùng nghe trong buổi tối yên tĩnh.
- Ngày 7 tháng 4. Đã khâm liệm và niêm phong được ba mươi trên bốn mươi bảy tiểu sành. Còn mười bảy tiểu nữa. Ngày mai tiếp tục từ tiểu số ba mươi mốt.
Ba mươi trên bốn mươi bảy. Thắng đứng ở đầu dãy tiểu, nhìn những chiếc nắp sành đã niêm phong vải đỏ xếp thành hàng dài trong ánh đèn dầu, rồi nhìn sang mười bảy chiếc tiểu còn trống ở cuối dãy, vải liệm đã lót sẵn, đang chờ những người cuối cùng của đoàn. Ngày mai là ngày 8 tháng 4, ngày của lễ khâu đầu theo lệ bà Sâm. Anh bỗng thấy lòng mình vừa nhẹ đi một phần vì công việc đang trôi chảy đúng kế hoạch, vừa nặng thêm một phần vì anh biết phần việc trang trọng nhất và khó nhất vẫn còn ở phía trước, và bầu trời trên thung lũng tối nay đã không còn một ngôi sao nào nhìn thấy được sau lớp mây dày đang kéo về từ phía cửa Ải.