Dưới Đáy Hố Ga - Chương 19: "Bản Vẽ Hoàn Công"
Đêm ngày 4, Trí ngồi trong phòng trọ, trước mặt là một xấp giấy A0 photocopy còn thơm mùi mực máy. Đó là bản vẽ hoàn công tuyến cống hộp đường Mã Lò, thi…
Nội dung chương
Đêm ngày 4, Trí ngồi trong phòng trọ, trước mặt là một xấp giấy A0 photocopy còn thơm mùi mực máy. Đó là bản vẽ hoàn công tuyến cống hộp đường Mã Lò, thi công cách đây mười lăm năm. Để có được xấp giấy này, anh đã phải gọi cho anh Hùng, người bạn cũ hồi còn làm ở công ty cấp thoát nước, năn nỉ gần một tiếng đồng hồ. Anh Hùng ban đầu từ chối, nói hồ sơ lưu trữ không cho người ngoài mượn, nhưng khi Trí nói mình đang vướng vào một ca sự cố mà gia chủ có dấu hiệu che giấu, anh Hùng im lặng một lúc rồi bảo.
- Tao photo cho mày một bộ, nhưng đừng nói là tao đưa.
- Coi xong trả lại, đừng để lộ ra ngoài.
Bản vẽ hoàn công khác hẳn bản vẽ thiết kế. Bản vẽ thiết kế là những gì người ta dự định làm, còn bản vẽ hoàn công là những gì người ta thực sự đã làm, ghi lại sau khi công trình xong, có chữ ký của tư vấn giám sát và chủ đầu tư. Với một kỹ sư, bản vẽ hoàn công là sự thật cuối cùng về một công trình ngầm. Những gì không có trên bản vẽ hoàn công, coi như không tồn tại. Và những gì có trên đó, là bằng chứng thép.
Trí trải tờ đầu tiên ra bàn. Đó là bản vẽ mặt bằng tổng thể tuyến cống hộp, tỷ lệ một phần hai ngàn. Tuyến cống là một đường thẳng đậm chạy dọc đường Mã Lò, với các hố ga được đánh số từ H-01 đến H-12. Anh lấy thước, đo đạc, đối chiếu với tờ sơ đồ anh tự vẽ từ quan sát thực tế. Ngón tay anh lần theo tuyến cống, đi qua từng hố ga, và dừng lại ở H-07.
H-07 nằm ở một vị trí mà trên bản vẽ có ghi chú nhỏ bằng bút chì, nét chữ đã mờ: "Đoạn qua khu đất nghĩa trang cũ". Trí nín thở. Anh lật sang tờ bản vẽ trắc dọc, xem cao độ đáy cống tại H-07. Cao độ đáy hố ga là âm ba mét tám so với mặt đường, tức là sâu gần bốn mét. Đúng với những gì anh ước tính từ hiện trường.
Nhưng điều khiến tay anh run lên không phải con số độ sâu. Anh lấy tờ bản đồ quy hoạch cũ mà mình còn giữ từ thời làm kỹ sư, đặt chồng lên bản vẽ hoàn công, căn chỉnh theo các mốc đường. Ranh giới khu nghĩa trang Bình Hưng Hòa cũ hiện lên bằng đường đứt nét, và tuyến cống hộp đi xuyên qua đúng giữa khu đất ấy. Không phải đi men theo ranh, không phải đi vòng qua, mà là đâm thẳng xuyên qua tim của bãi tha ma cũ.
Trí ngồi thẳng dậy, tim đập thình thịch. Anh lật tiếp các tờ bản vẽ chi tiết hố ga. Tờ chi tiết H-07 vẽ mặt cắt của hố ga: thành bê tông cốt thép dày hai mươi phân, đáy đổ bê tông lót, nắp đan đậy trên. Mọi thứ đều đúng tiêu chuẩn. Nhưng ở góc tờ bản vẽ, có một dòng ghi chú bằng bút bi. Nét chữ nguệch ngoạc, khác hẳn nét chữ kỹ thuật của người vẽ: "Thi công đoạn này gặp khó khăn do nền đất yếu, đã xử lý bằng cách đổ bê tông lót dày hơn thiết kế."
Nền đất yếu. Trí nhếch mép. Nền đất nghĩa trang, đào xuống toàn là đất xốp đã từng chôn người, tất nhiên là yếu. Nhưng cách ghi chú mập mờ này, với một kỹ sư từng đi công trường, là dấu hiệu của một chuyện khác: đã xảy ra ở đoạn này một việc mà người ta không muốn ghi rõ vào hồ sơ.
Anh lấy bút đỏ, khoanh một vòng tròn đậm quanh hố ga H-07 trên bản vẽ mặt bằng. Rồi anh lấy tờ sơ đồ nhà ông Hải mà mình đã vẽ, đặt cạnh bên, đối chiếu tọa độ. Nhà ông Hải nằm ở số 47 đường Mã Lò, mặt tiền rộng mười mét. Hố ga H-07 trên bản vẽ nằm cách tim đường mười hai mét về phía dãy nhà lẻ. Anh đo đi đo lại ba lần, dùng cả thước tỷ lệ để quy đổi. Kết quả không thay đổi: tim hố ga H-07 trùng khít với vị trí nền nhà vệ sinh tầng một của nhà ông Hải, sai số không đáng kể.
Chưa hết. Trí lật sang tờ bảng thống kê hố ga, nơi liệt kê kích thước từng hố. H-07 được ghi là hố ga loại trung, kích thước lòng một mét nhân một mét hai, sâu ba mét tám. Bên dưới có dòng chữ viết tay, nét chữ khác với người lập bảng: "Vị trí thi công thực tế có điều chỉnh, xem biên bản hiện trường." Trí cau mày. Biên bản hiện trường không có trong xấp photo anh Hùng đưa. Anh gọi ngay cho anh Hùng.
- Alo, Hùng hả? Tao hỏi cái này. Trong bộ hoàn công mày đưa tao, tờ H-07 có ghi "xem biên bản hiện trường", mà tao không thấy biên bản đó. Mày có không?
Đầu dây bên kia im lặng một lúc lâu, chỉ nghe tiếng quạt máy chạy đều.
- Trí à, tao nói thiệt với mày. Mấy cái biên bản hiện trường của đoạn đó, hồi tao vào công ty đã không thấy đâu rồi. Mấy anh già bảo hồi đó có chuyện, hồ sơ bị rút bớt. Mày hiểu ý tao không? Có những thứ người ta không muốn lưu lại trên giấy.
- Chuyện gì? Mày nói rõ đi.
- Tao đã nói rồi, tao chỉ nghe loáng thoáng. Đoạn qua nghĩa trang cũ, máy đào trúng mộ đất. Mộ vô danh, không ai nhận. Tiến độ thì bị dí sát nút, chậm một ngày là phạt tiền tỷ. Mày làm kỹ sư, mày hiểu cái áp lực đó mà. Chuyện sau đó... tao không biết, mà có biết tao cũng không dám nói qua điện thoại. Mày tự tìm hiểu đi, nhưng nhớ lời tao: đừng để lộ là tao đưa hồ sơ cho mày.
Trí cúp máy, ngồi lặng. Anh hiểu quá rõ cái áp lực tiến độ mà Hùng nói. Hồi còn làm kỹ sư công trường, anh từng chứng kiến những cuộc họp mà chủ đầu tư đập bàn quát tháo vì chậm tiến độ, từng thấy nhà thầu phải làm đêm làm hôm để kịp bàn giao. Phạt chậm tiến độ trong hợp đồng xây dựng không phải chuyện đùa, có khi lên đến hàng chục tỷ đồng với những dự án lớn. Trong cơn áp lực ấy, một ngôi mộ đất vô danh... anh không dám nghĩ tiếp.
Anh quay lại với xấp bản vẽ, xem kỹ hơn tờ mặt cắt dọc tuyến cống. Đường đỏ thể hiện cao độ đáy cống chạy đều, nhưng đến đoạn H-06 đến H-08, đường cao độ có một đoạn gãy khúc nhỏ, rồi lại tiếp tục đều. Bên cạnh có ghi chú: "Điều chỉnh cao độ do điều kiện địa chất." Một kỹ sư non tay sẽ bỏ qua chi tiết này. Nhưng Trí thì không. Điều chỉnh cao độ giữa chừng có nghĩa là khi đào đến đó, người ta gặp thứ gì đó buộc phải thay đổi thiết kế, có thể là nền đất quá yếu, có thể là vật cản không lường trước. Và điều chỉnh xong, người ta đổ bê tông dày hơn bình thường để "xử lý nền đất yếu".
Mọi thứ đều được ghi lại bằng ngôn ngữ kỹ thuật khô khan, đúng quy trình, có chữ ký đầy đủ. Nhưng Trí đọc được đằng sau những con số ấy một câu chuyện khác, câu chuyện mà không ai dám viết thẳng ra giấy.
Trí buông thước, ngả người ra ghế, nhìn trân trân lên trần nhà. Mọi thứ khớp nhau một cách hoàn hảo đến đáng sợ. Búi tóc ở mét thứ tám trong ống. Hố ga âm dưới nền nhà vệ sinh. Hố ga H-07 trên bản vẽ hoàn công. Tuyến cống xuyên qua nghĩa trang cũ. Chiếc lắc bạc hai mươi năm tuổi. Mùi tanh từ kẽ gạch. Khí metan vượt ngưỡng. Tiếng khóc vọng lên từ lòng ống.
Anh là kỹ sư. Cả đời anh được dạy rằng mọi hiện tượng đều có nguyên nhân vật lý, mọi con số đều phải khớp nhau thì mới kết luận. Và đêm nay, mọi con số đều khớp nhau. Vấn đề là, chúng khớp nhau theo một hướng mà anh không hề muốn.
Anh cúi xuống, viết vào góc tờ bản vẽ photocopy, ngay cạnh vòng tròn đỏ quanh H-07, một dòng chữ nhỏ: "Điểm mù của mọi hồ sơ bảo trì sau này." Rồi anh gạch dưới hai lần.
Mười một giờ đêm, anh Hùng gọi lại.
- Alo, Trí hả? Mày coi bản vẽ chưa?
- Rồi. Tao đang coi.
- Nghe tao dặn nè. Tuyến cống đó, hồi thi công có chuyện. Tao nghe mấy anh già trong công ty kể lại, đoạn qua nghĩa trang cũ, đội thi công đào trúng mộ. Mộ đất, không phải mộ xây. Chuyện sau đó thì không ai nói rõ, hồ sơ cũng không ghi. Mày đừng có đào sâu quá, mấy chuyện này đụng vào là phiền lắm.
- Đào trúng mộ rồi sao nữa? Trí hỏi dồn.
- Tao không biết. Tao chỉ nghe loáng thoáng vậy thôi. Mày cẩn thận đó.
Cuộc gọi kết thúc. Trí ngồi lặng trong phòng trọ, xấp bản vẽ trải đầy bàn, vòng tròn đỏ quanh H-07 như một con mắt đang nhìn anh chằm chằm. Ngoài cửa sổ, đêm đã khuya, con hẻm im ắng chỉ còn tiếng chó sủa xa xa.
Anh nghĩ về ông Hải, về cái giật tay giành lấy chiếc lắc bạc, về xấp tiền hai mươi triệu ném xuống bàn. Một người đàn ông bình thường không phản ứng như thế với một chiếc lắc trẻ con vớt lên từ cống. Trừ khi chiếc lắc ấy không phải đồ vật lạ, mà là thứ ông ta đã biết, đã thấy, đã cố quên suốt mười lăm năm.
Trí gấp xấp bản vẽ lại cẩn thận, cho vào túi hồ sơ, cất vào tủ khóa lại. Anh tắt đèn, nằm xuống giường, nhưng mắt vẫn mở trừng trừng nhìn trần nhà. Trên giấy, mọi thứ đều khớp một cách hoàn hảo đến mức anh bắt đầu ước gì mình đã đọc sai một con số nào đó.