Dưới Đáy Hố Ga - Chương 23: "Ngôi Mộ Đất Hai Mẹ Con"
Đêm đã khuya. Bếp than trước chòi đã tàn hẳn, chỉ còn ánh đèn dầu leo lét và ánh trăng mờ nhạt hắt xuống mặt kênh đen. Lão Sáu ngồi co ro trên ghế nhựa,…
Nội dung chương
Đêm đã khuya. Bếp than trước chòi đã tàn hẳn, chỉ còn ánh đèn dầu leo lét và ánh trăng mờ nhạt hắt xuống mặt kênh đen. Lão Sáu ngồi co ro trên ghế nhựa, điếu thuốc thứ ba đã cháy gần hết trên tay. Ông bắt đầu kể, giọng đều đều như người đang đọc một bản cáo trạng mà chính ông cũng là bị cáo.
- Mười lăm năm trước, khu này còn là bãi tha ma lớn lắm chú. Nghĩa trang Bình Hưng Hòa, người ta chôn ở đây từ thời ông cố ông sơ. Hồi tao còn nhỏ, theo cha tao đi bốc mộ, nghĩa trang đã rộng bạt ngàn, mộ chen mộ, có những ngôi mộ đất lụp xụp nằm lẫn trong cỏ dại cao quá đầu người. Đến đời tao thì nghĩa trang đã đầy, chỉ còn lác đác mấy đám mới chôn ở rìa. Tao làm phu đào huyệt, bốc mộ thuê cho người ta, sống qua ngày bằng nghề đưa người chết đi. Nghề này bạc lắm chú, người ta chỉ nhớ đến mình khi nhà có tang, xong việc rồi thì quên ngay. Nhưng tao không oán, vì tao nghĩ mình làm phúc, đưa người ta về nơi an nghỉ đàng hoàng thì lòng mình cũng nhẹ.
Ông ngừng lại, rít một hơi thuốc, mắt nhìn xa xăm về phía bãi đất trống bên kia kênh, nơi giờ đây đã là khu dân cư san sát với những căn nhà phố cao tầng. Ánh đèn điện sáng trưng từ khu dân cư hắt xuống mặt kênh, tương phản gay gắt với bóng tối quanh chòi của ông.
- Năm đó, nhà nước có dự án làm đường và cống hộp Mã Lò. Tuyến cống đi xuyên qua nghĩa trang. Người ta cho di dời, quy tập hài cốt, đền bù cho thân nhân. Mộ nào có chủ thì con cháu đến nhận, bốc đi chỗ khác, có thầy cúng làm lễ đàng hoàng. Còn mộ vô thừa nhận, mộ đất không bia, thì đội thi công tự xử lý. Chú hiểu chữ "tự xử lý" không? Nghĩa là muốn làm sao thì làm, miễn là mặt bằng sạch để máy móc vào. Không ai kiểm tra, không ai giám sát, vì mộ vô chủ thì không ai đứng ra đòi hỏi.
Ông ngừng lại, rít một hơi thuốc, mắt nhìn xa xăm về phía bãi đất trống bên kia kênh, nơi giờ đây đã là khu dân cư san sát.
- Năm đó, nhà nước có dự án làm đường và cống hộp Mã Lò. Tuyến cống đi xuyên qua nghĩa trang. Người ta cho di dời, quy tập hài cốt, đền bù cho thân nhân. Mộ nào có chủ thì con cháu đến nhận, bốc đi chỗ khác. Còn mộ vô thừa nhận, mộ đất không bia, thì đội thi công tự xử lý. Chú hiểu chữ "tự xử lý" không? Nghĩa là muốn làm sao thì làm, miễn là mặt bằng sạch để máy móc vào.
Trí gật đầu, cổ họng khô khốc. Anh quá hiểu cái logic của công trường. Tiến độ là vua, mọi thứ khác đều phải nhường đường.
- Ở rìa bãi tha ma, gần bờ kênh này nè, có một ngôi mộ đất. Mộ đắp bằng đất thịt, không bia, không gạch ốp, chỉ có một nắm đất cao hơn mặt đất chút xíu, cỏ mọc um tùm. Dân xóm kênh ai cũng biết mộ đó, nhưng không ai biết người nằm dưới là ai. Mãi đến khi đội thi công đào trúng, người ta mới biết trong đó có hai người.
Lão Sáu dụi điếu thuốc, châm điếu mới, tay vẫn run.
- Hai mẹ con chú à. Người mẹ ôm chặt đứa con gái trong lòng. Đứa nhỏ chừng ba tuổi, xương còn nhỏ xíu. Người ta đoán hai mẹ con chết trôi, xác dạt vào bãi tha ma này từ lâu lắm rồi, hồi đó dân xóm thấy thương, đào hố chôn vội, đắp mộ đất, không kèn không trống. Nghèo mà chú, chết trôi không người nhận thì chỉ được thế thôi.
Trí lặng người. Anh hình dung ra cảnh tượng ấy: một người mẹ ôm con trong dòng nước đục ngầu, hai thân thể nhỏ bé dạt vào bờ, được những người dân nghèo chôn vội dưới nắm đất. Không quan tài, không lễ nghi, chỉ có tình thương của người dưng.
- Cái lắc bạc đó, lão Sáu chỉ vào chiếc điện thoại đã tắt màn hình của Trí, là của con bé. Lúc đội thi công đào trúng mộ, tao có mặt ở đó. Tao thấy trong đống xương vụn, có một chiếc lắc bạc nhỏ xíu còn vướng ở cổ chân đứa nhỏ. Hoa văn chuông gió, khắc tay. Tao nhớ như in, vì tao chưa bao giờ thấy một món đồ tùy táng nào đẹp và buồn như vậy. Người mẹ nghèo đến mức không có nổi cái quan tài, vậy mà vẫn để dành cho con một chiếc lắc bạc đặt làm riêng, khắc chuông gió để cầu bình an cho nó. Chú hiểu không? Đến chết, bả vẫn muốn con bả được bình an.
Giọng lão Sáu nghẹn lại. Ông quay mặt đi, ho khan mấy tiếng để che giấu. Trí ngồi im, tay vô thức siết chặt chiếc điện thoại. Trong đầu anh hiện lên hình ảnh chiếc lắc bạc với một bên mặt mòn vẹt, dấu vết của những năm tháng được một đứa trẻ đeo trên cổ chân. Giờ thì anh đã biết chủ nhân của nó là ai. Một đứa bé gái ba tuổi, chết trôi, được mẹ ôm trong lòng dưới nắm đất lạnh.
- Rồi sao nữa bác? Đội thi công xử lý ngôi mộ thế nào?
Lão Sáu im lặng một lúc lâu, lâu đến mức Trí tưởng ông sẽ không nói tiếp. Gió đêm từ kênh thổi vào lạnh buốt, mang theo mùi bùn đen tanh tưởi. Cuối cùng, ông lên tiếng, giọng trầm xuống như chìm xuống đáy kênh:
- Đáng lẽ ra, theo quy định, đào trúng mộ thì phải dừng thi công, báo lên trên, chờ quy tập hài cốt đàng hoàng. Nhưng chú biết không, cái dự án đó tiến độ dí sát nút. Chậm một ngày là phạt tiền tỷ. Mấy ông thầu thì đã ứng tiền, đã huy động máy móc, dừng một ngày là lỗ một ngày. Nên khi đào trúng ngôi mộ đất vô danh đó, người ta không dừng lại. Người ta cho máy ủi cán qua.
Trí cảm thấy dạ dày mình quặn lại.
- Nhưng trước khi ủi, tao đã quỳ xuống xin. Tao nói với viên chỉ huy trưởng, tao nói mộ này có hai mẹ con, xin cho tao được gom xương lại, tao bốc đi chỗ khác, tao làm không công cũng được. Chú biết ổng nói gì không? Ổng nói: "Mộ vô chủ, ủi đi cho kịp tiến độ. Ông già lằng nhằng nữa thì cút khỏi công trường."
Lão Sáu đấm mạnh xuống bàn nhựa, chiếc bàn chao đảo, ly trà đổ nghiêng.
- Tao đã đứng đó, nhìn cái máy ủi gầm lên, cán qua ngôi mộ đất. Nắm đất vỡ vụn, xương trắng văng tung tóe trong đất đá. Rồi người ta đổ đất lên, san phẳng, như chưa từng có gì ở đó. Tao nhặt được mấy mẩu xương vụn, lén đem chôn ở góc bãi, không dám cho ai thấy. Còn chiếc lắc bạc... lúc máy ủi cán qua, nó văng ra, tao nhặt được, định giữ lại. Nhưng thằng cai nó thấy, nó giật lấy, nó bảo đồ trong đất công trường là của công trường. Sau đó tao không thấy nó nữa. Tao tưởng nó bị lấy mất rồi, không ngờ... không ngờ nó lại ở trong tay chú.
Trí không nói được lời nào. Anh là kỹ sư, anh đã từng đi công trường, anh hiểu cái logic tàn nhẫn của tiến độ và tiền phạt. Nhưng hiểu không có nghĩa là chấp nhận được. Trong đầu anh, hình ảnh chiếc máy ủi gầm rú cán qua nắm đất nhỏ cứ lặp đi lặp lại, mỗi lần một rõ nét hơn, một tàn nhẫn hơn.
- Bác Sáu, bác có chắc là chỉ có một ngôi mộ đó bị ủi không? Còn những ngôi mộ khác?
- Mộ có chủ thì người ta bốc đi đàng hoàng, có đền bù. Chỉ có mấy ngôi mộ đất vô danh là bị ủi. Nhưng ngôi mộ hai mẹ con là ngôi tao nhớ nhất, vì tao là người đắp nắm đất cuối cùng cho nó hồi xưa, lúc dân xóm chôn vội. Tao còn nhớ hôm đó trời mưa, đất nhão nhoẹt, tao phải đắp đi đắp lại mấy lần nắm đất mới đứng được.
Ông già ôm mặt, vai run lên. Mười lăm năm giữ kín một bí mật, mười lăm năm sống với hình ảnh nắm đất bị máy ủi cán qua, đó là một bản án chung thân không có ngày mãn hạn.
Trí đặt tay lên vai ông già, không biết nói gì cho phải. Bàn tay anh cảm nhận được bờ vai gầy guộc đang run lên từng cơn dưới lớp áo cũ sờn vai. Anh vẫn tự nhủ trong đầu, như một cái phao cứu sinh cuối cùng của người kỹ sư: đây mới chỉ là lời kể một phía của một ông già sống bên bờ kênh. Chưa có giấy tờ, chưa có bằng chứng vật lý, chưa có nhân chứng thứ hai xác nhận. Mọi kết luận vội vàng đều phản lại nguyên tắc nghề nghiệp mà anh đã theo đuổi mười năm nay.
Nhưng trái tim anh thì đã tin từ lúc nghe đến hai chữ "con bé". Anh nghĩ về chiếc lắc bạc với một bên mặt mòn vẹt, nghĩ về hai chữ khắc ở mặt trong mà anh đã đọc được, nghĩ về búi tóc dài ở mét thứ tám, nghĩ về tiếng khóc vọng lên từ lòng ống mỗi đêm. Mọi mảnh ghép rời rạc bỗng nhiên khớp lại với nhau thành một bức tranh hoàn chỉnh, một bức tranh mà anh không hề muốn nhìn thấy.
Lý trí và trái tim anh lần đầu tiên trong đời đi về hai hướng ngược nhau. Lý trí bảo anh phải kiểm chứng, phải có số liệu, phải tìm bằng chứng cứng. Trái tim thì bảo anh hãy tin người đàn ông già nua đang khóc nức nở bên cạnh mình, tin rằng có những sự thật không cần giấy tờ cũng đủ sức nặng để đè bẹp một con người. Anh không biết phải theo hướng nào, chỉ biết ngồi im đó, tay vẫn đặt trên vai ông già, mắt nhìn ra mặt kênh đen đang gợn sóng dưới ánh trăng mờ.
Lần đầu tiên trong đời làm nghề cống, Trí nghe một câu chuyện mà không nghĩ ngay đến đường kính ống hay lưu lượng dòng chảy.