Dưới Đáy Hố Ga - Chương 24: "Lệnh Của Viên Chỉ Huy Trưởng"
Lão Sáu châm điếu thuốc thứ tư trong đêm. Đêm đã về khuya, sương xuống ướt đẫm mặt sân đất, ánh đèn dầu chao đảo trong gió. Ông nhìn Trí, ánh mắt nặng…
Nội dung chương
Lão Sáu châm điếu thuốc thứ tư trong đêm. Đêm đã về khuya, sương xuống ướt đẫm mặt sân đất, ánh đèn dầu chao đảo trong gió. Ông nhìn Trí, ánh mắt nặng trĩu như đang chuẩn bị trút xuống một gánh nặng đã đè lên vai ông suốt mười lăm năm.
- Chú hỏi tao, sao người ta dám ủi mộ người ta như vậy. Tao kể cho chú nghe cái thời đó nó như thế nào. Dự án đường và cống hộp Mã Lò là dự án lớn, vốn đầu tư mấy trăm tỷ. Hợp đồng ghi rõ, chậm tiến độ một ngày phạt bao nhiêu phần trăm giá trị hợp đồng. Chú làm kỹ sư, chú tính đi, một ngày chậm là bao nhiêu tiền?
Trí nhẩm tính nhanh trong đầu. Với dự án vài trăm tỷ, mức phạt chậm tiến độ thông thường từ 0,05 đến 0,1 phần trăm một ngày, tức là vài trăm triệu đồng mỗi ngày. Chậm một tuần là tiền tỷ. Chậm một tháng là hàng chục tỷ. Anh gật đầu, giọng khô khốc:
- Dạ, con hiểu. Áp lực tiến độ trong xây dựng là chuyện sống còn.
- Sống còn thiệt đó chú. Thằng thầu nào mà để chậm tiến độ, không những bị phạt mà còn mất uy tín, sau này đừng hòng trúng thầu dự án nào nữa. Nên khi máy đào trúng ngôi mộ đất đó, cả công trường nín thở. Theo quy định, đào trúng mộ thì phải dừng thi công, báo cáo lên trên, chờ cơ quan chức năng xuống kiểm tra, chờ quy tập hài cốt. Quy trình đó nhanh thì một tuần, chậm thì cả tháng. Chú tính đi, một tháng chậm là bao nhiêu tiền phạt?
Trí nhẩm tính nhanh trong đầu, thói quen của người từng làm kỹ sư công trường. Dự án vài trăm tỷ, mức phạt chậm tiến độ thông thường trong hợp đồng xây dựng là 0,05 đến 0,1 phần trăm giá trị hợp đồng mỗi ngày, tối đa có thể lên đến 10 phần trăm. Với dự án 300 tỷ, một ngày chậm là 150 đến 300 triệu đồng. Một tuần là tiền tỷ. Một tháng là hàng chục tỷ. Chưa kể chi phí máy móc nằm chờ, nhân công ăn không ngồi rồi, lãi vay ngân hàng vẫn chảy mỗi ngày. Anh đã từng chứng kiến một nhà thầu phá sản chỉ vì chậm tiến độ hai tháng ở một dự án cầu. Con số ấy không phải chuyện đùa, nó là lưỡi dao kề cổ mọi nhà thầu.
- Hàng chục tỷ. Trí nói nhỏ, giọng khô khốc. Chưa kể mất uy tín, mất dự án sau.
- Đúng rồi. Hàng chục tỷ đồng, chỉ vì một ngôi mộ đất vô danh không ai nhận, không ai đứng ra đòi hỏi. Chú đặt mình vào vị trí thằng chỉ huy trưởng đi, một thằng mới ba mươi bảy tuổi, đang muốn chứng tỏ mình với chủ đầu tư, đang nợ ngân hàng một đống tiền đầu tư máy móc. Chú sẽ làm gì? Chú có dám dừng cả công trường một tháng vì hai bộ xương vô danh không?
Trí im lặng. Anh không trả lời được, vì anh biết câu trả lời đúng về mặt đạo đức và câu trả lời đúng về mặt lợi ích là hai câu trả lời khác nhau hoàn toàn. Trên công trường, khi lưỡi dao phạt tiến độ kề cổ, người ta thường chọn câu trả lời thứ hai. Anh đã từng thấy những quyết định tương tự, dù không tàn nhẫn đến mức này. Anh hiểu cái logic ấy, và chính vì hiểu nên anh càng thấy sợ.
Lão Sáu rít một hơi thuốc dài, kể tiếp, giọng ông run lên vì căm phẫn dù đã mười lăm năm trôi qua:
- Viên chỉ huy trưởng hôm đó ra công trường. Ổng còn trẻ, chừng ba mươi bảy, ba mươi tám tuổi, người dong dỏng, mặt lúc nào cũng cau có vì áp lực. Ổng nhìn ngôi mộ bị đào trúng, nhìn đống xương trắng lẫn trong đất, rồi ổng quay qua nói với cả đội thi công, tao nhớ từng chữ một: "Mộ vô chủ, không ai nhận, ủi đi cho kịp tiến độ. Thằng nào lằng nhằng, cút khỏi công trường ngay lập tức."
- Ổng nói vậy trước mặt mọi người? Trí hỏi, không tin nổi.
- Ừ, trước mặt cả đội. Mấy chục con người đứng đó, không ai dám hé răng. Ai cũng cần việc làm, ai cũng sợ mất việc. Tao là thằng duy nhất quỳ xuống xin. Tao nói: "Thưa sếp, mộ này có hai mẹ con, xin sếp cho tôi được gom xương lại, tôi bốc đi chỗ khác, tôi làm không công cũng được, chỉ xin đừng ủi." Chú biết ổng nói gì không? Ổng chỉ vào mặt tao: "Ông già, ông muốn làm phúc thì về nhà mà làm. Ở đây là công trường, không phải chùa. Ông còn lằng nhằng một câu nữa, tôi đuổi ông ngay, cấm ông bén mảng đến công trường này nửa bước."
Ông già đấm mạnh xuống bàn, ly trà đổ nghiêng, nước trà loang ra mặt bàn nhựa.
- Rồi cái máy ủi nó gầm lên. Chú chưa thấy máy ủi nó cán qua mộ người ta bao giờ đâu. Lưỡi ủi hạ xuống, đất đá văng tung tóe, nắm đất vỡ vụn như cái bánh đa. Xương trắng văng ra, lẫn trong đất đá, có mẩu văng đến tận chân tao. Tao đứng đó, chân như bị đóng đinh xuống đất, mắt mở trừng trừng mà không làm được gì. Mấy thằng công nhân quay mặt đi, không ai dám nhìn. Chỉ có thằng lái máy ủi, mặt nó trắng bệch, tay nó run đến mức suýt tắt máy giữa chừng, nhưng nó không dám dừng, vì nó cũng sợ mất việc như tao.
Trí thấy gai người. Anh đã từng đứng trên nhiều công trường, đã từng nghe tiếng máy ủi gầm rú, nhưng chưa bao giờ anh nghĩ tiếng máy ấy lại có thể trở thành tiếng nghiến của tội ác.
- Chưa hết đâu chú. Ủi xong, san phẳng xong, người ta còn làm một việc tàn nhẫn hơn. Chú làm cống, chú biết quy trình thi công cống hộp rồi phải không? Đoạn cống hộp đi qua đó đang thi công dở, hố ga thì mới đào xong phần thô, đang chờ đổ bê tông lót đáy. Người ta... người ta gom đống đất đá lẫn xương vụn đó, đổ xuống đáy hố ga đang xây dở, rồi đổ bê tông lên trên. Bê tông lót, rồi bê tông cốt thép, từng lớp từng lớp, kín như bưng.
Trí nhắm mắt lại, hình dung quy trình thi công mà anh đã quá quen thuộc. Đáy hố ga được dọn sạch, đổ một lớp bê tông lót dày mười phân để tạo mặt phẳng, rồi lắp đặt cốt thép, rồi đổ bê tông thương phẩm dày hai ba mươi phân, đầm kỹ bằng đầm rung. Bê tông ninh kết, cứng như đá, chịu được tải trọng của cả con đường bên trên. Một khi đã đổ xong, thứ nằm dưới đó sẽ bị niêm phong vĩnh viễn. Không ai có thể kiểm tra, không ai có thể đào lên mà không phá hủy cả công trình. Đó là một ngôi mộ bê tông hoàn hảo, không bia, không dấu vết, không nhân chứng dám lên tiếng.
- Chú hiểu không? Hai mẹ con người ta bị chôn vùi luôn vào đáy hố ga, bê tông đổ lên trên, kín như bưng. Từ đó về sau, không ai còn biết dưới đáy hố ga đó có gì nữa. Trên giấy tờ, đó chỉ là một hố ga bình thường trong hàng chục hố ga của tuyến cống. Không ai nghi ngờ, không ai kiểm tra. Hoàn hảo.
Trí nổi da gà khắp người. Anh hiểu quá rõ quy trình thi công cống hộp. Đáy hố ga được đổ bê tông lót dày, rồi bê tông cốt thép, kín khít, chịu lực, chống thấm. Một khi đã đổ bê tông lên, thứ nằm dưới đó sẽ bị niêm phong vĩnh viễn, không ai có thể kiểm tra, không ai có thể chứng minh. Đó là một ngôi mộ bê tông hoàn hảo, không bia, không dấu vết, không nhân chứng dám lên tiếng.
- Bác phản đối thì sao? Có ai đứng về phía bác không?
- Tao bị hai thằng bảo vệ lôi ra khỏi công trường ngay hôm đó. Thằng cai nó chỉ vào mặt tao: "Ông già, ông mà hé răng một chữ về chuyện hôm nay, đừng trách chúng tôi ác." Từ đó, tao không được bén mảng đến công trường nữa. Mấy anh em công nhân hồi đó, người thì chuyển đi công trình khác, người thì nghỉ việc về quê. Mười lăm năm rồi, tao không biết còn ai nhớ chuyện này ngoài tao.
Trí cúi đầu, hai tay đan vào nhau. Người kỹ sư trong anh vẫn cố vùng vẫy, đặt ra những câu hỏi kiểm chứng cuối cùng:
- Bác Sáu, con hỏi thiệt. Ngoài bác ra, còn ai khác chứng kiến chuyện ủi mộ không? Có giấy tờ nào ghi lại không? Biên bản hiện trường, nhật ký thi công, hay bất cứ thứ gì?
Lão Sáu nhìn anh, cười một nụ cười méo mó, đắng chát:
- Giấy tờ thì nó chôn cùng bê tông rồi chú. Chú nghĩ người ta dám ghi vào biên bản là "hôm nay ủi một ngôi mộ" à? Nhật ký thi công thì ghi "san lấp mặt bằng đúng tiến độ", biên bản nghiệm thu thì ghi "đạt yêu cầu kỹ thuật". Mọi thứ trên giấy đều sạch sẽ, đẹp đẽ. Chỉ có tao, thằng già này, là còn nhớ. Mà lời của một thằng phu đào huyệt nghèo rớt mồng tơi thì có ai tin?
Ông đứng dậy, đi ra bờ kênh, đứng nhìn mặt nước đen. Bóng lưng ông gầy guộc, cô độc trong đêm. Trí ngồi lại một mình bên bàn, đầu óc quay cuồng. Anh tin lão Sáu. Mọi chi tiết ông kể đều khớp với những gì anh đã tìm ra: tuyến cống xuyên qua nghĩa trang, hố ga H-07 trùng vị trí nhà vệ sinh, chiếc lắc bạc hai mươi năm tuổi, mùi bùn tanh từ kẽ gạch. Nhưng tin là một chuyện, chứng minh là chuyện khác. Và anh là kỹ sư, anh cần bằng chứng.
Tội ác hoàn hảo nhất không phải tội ác không ai thấy, mà là tội ác được đổ bê tông lên trên.