HEO LỤC NANH RỪNG U MINH - Chương 37: Vớt hài cốt
Ngày 03 tháng 11, đoàn thu gom bắt đầu công việc ở đầm nước cạnh hố đào từ lúc mặt trời vừa lên khỏi ngọn tràm. Nước trong đầm đen và đặc, mặt nước phủ…
Nội dung chương
Ngày 03 tháng 11, đoàn thu gom bắt đầu công việc ở đầm nước cạnh hố đào từ lúc mặt trời vừa lên khỏi ngọn tràm. Nước trong đầm đen và đặc, mặt nước phủ một lớp bọt mỏng màu nâu. Lượm đứng trên chiếc xuồng ba lá ở vị trí trung tâm, tay cầm sào, mắt nhìn Sang và Phong đang lội nước tới thắt lưng ở phía miệng hố. Hai tay mò chậm rãi dưới lớp bùn theo từng ô vuông mà Phúc đã cho căng dây chia sẵn từ sớm. Mỗi ô tìm xong mới được chuyển sang ô kế tiếp. Không ai được mò bừa. Phúc đứng trên bờ khô với cuốn sổ biên bản và máy ảnh, ghi lại từng vị trí, từng giờ, từng vật được đưa lên khỏi mặt nước.
Bao hài cốt đầu tiên được tìm thấy ở gần gốc dầu gãy, đúng chỗ Sang đã chỉ. Bao tải đã mục, dây buộc đứt gần hết, khi Sang và Toàn hợp sức kéo lên, nó nặng trĩu nước và bùn. Cả hai người không kéo mạnh. Họ luồn tay xuống dưới, nâng nó lên từ từ như nâng một người đang ngủ, rồi đặt lên tấm vải trắng trải sẵn trên xuồng của Lượm. Mùi bùn lâu năm xông lên nồng nặc. Lượm tự tay mở mép bao, kiểm tra bên trong: xương người đã ố vàng và đen lẫn lộn, một phần còn nguyên hình dạng, một phần đã vỡ vụn theo thời gian và theo những lần bị đào lên rồi vứt xuống. Ông xếp lại từng phần theo thứ tự, gói vào vải trắng mới, buộc dây, rồi đưa cho Phúc đánh số và chụp ảnh.
- Vị trí số một, gần gốc dầu gãy phía đông hố đào. - Phúc đọc to cho thư ký của trạm ghi vào biên bản. - Tình trạng bao mục, xương lẫn bùn, đã thu gom toàn bộ phần nổi và phần chìm trong ô tìm kiếm.
Công việc cứ thế tiếp diễn, chậm chạp và nặng nề hơn bất kỳ công việc rừng nào Lượm từng làm. Tới giữa buổi sáng, đoàn đã vớt được thêm hai bao nữa ở mép đầm phía tây, nơi nhóm của Hùng đổ xuống trong đêm chúng đào trúng rìa hố bom hồi đầu tháng mười. Một bao mắc vào rễ tràm, phải có hai người lặn xuống gỡ từng chút một mới đưa lên được mà không làm xương rơi vãi thêm. Phong là người lặn xuống gỡ bao đó. Khi anh ta ngoi lên, mặt mũi đầy bùn, tay ôm chặt phần bao đã rách, anh ta không nói một lời nào, chỉ thở dốc rồi lại lội tiếp sang ô bên cạnh.
Sang làm việc cật lực nhất trong đoàn. Anh ta lội nước liên tục, mò từng gang bùn bằng tay không, thỉnh thoảng lại dừng lại, nhắm mắt nhớ lại một vị trí nào đó trong đầu rồi chỉ cho mọi người. Có lần, tay anh ta chạm phải một vật cứng nhỏ dưới bùn, anh ta khựng lại rất lâu mới đưa lên: đó là một chiếc dép cao su đã hóa cứng gần như thành đá, loại dép của người lính năm xưa. Sang cầm nó trên tay, nhìn một lúc rồi lặng lẽ đặt vào khay vật chứng của Phúc. Không ai trong đoàn nói gì về chiếc dép đó, nhưng từ lúc ấy, công việc có vẻ chậm lại một nhịp, cẩn thận hơn, như thể mọi người vừa được nhắc rằng dưới lớp bùn này không phải là những bao tải vô danh. Mà là từng con người cụ thể, có dép để đi, có đồ để dùng, có người thân đã chờ họ trở về suốt hơn năm mươi năm mà không bao giờ thấy.
Giữa trưa, đoàn nghỉ tay ngay tại bìa trảng, ăn cơm nắm mang theo. Không ai ăn được nhiều. Lượm ngồi trên gò khô, nhìn ra mặt đầm nơi công việc buổi sáng đã khuấy lên một vùng nước đục ngầu. Ông nghĩ tới những đêm nhóm của Hùng làm việc ở đây: cũng chính mặt đầm này, cũng chính những bao xương này, nhưng trong tay chúng, chúng chỉ là thứ rác phải phi tang cho nhanh để tiếp tục đào cát. Sự khác nhau giữa hai lần chạm vào cùng một bộ hài cốt, một lần trong đêm tối để vứt đi, một lần giữa ban ngày để mang về, làm ông hiểu thêm vì sao Tám Rắn và thầy Hớn đều nói tới cái lễ. Việc làm đúng chưa đủ. Phải làm bằng thái độ đúng, trước những người đã nằm xuống.
Buổi chiều, đoàn chuyển sang gom xương vương vãi trong lòng hố đào và quanh miệng hố bom. Đây là phần khó nhất: sau đêm đào lớn, xương và đất bị máy xáng trộn lẫn vào nhau, những mảnh nhỏ nằm rải rác trong đống bùn cát ướt chất cao bên miệng hố. Mọi người phải dùng tay bới từng lớp bùn, đãi qua rổ, nhặt ra từng mảnh xương nhỏ như ngón tay. Công việc này không thể vội. Phúc cho dựng thêm một tấm bạt lớn, trải vải trắng, mỗi mảnh xương tìm được đều đặt lên đó, chụp ảnh rồi mới gom theo nhóm vị trí. Sang và Phong làm luôn tay không nghỉ. Có lúc Phong phải quay mặt đi, vai run lên, khi anh ta nhặt lên một mảnh xương còn nguyên hình dạng của một đốt sống người từ trong đống bùn mà chính nhóm anh ta đã xúc lên. Sang đặt tay lên vai bạn một lúc, không nói gì, rồi cả hai lại cúi xuống làm tiếp.
- Hồi đêm đó, con đứng ngay chỗ này. - Sang nói khẽ với Lượm vào một lúc nghỉ tay ngắn. - Máy nó múc lên, xương văng ra, con thấy mà con không dám nói anh Hùng dừng lại. Con sợ mất việc, sợ ảnh chửi. Bây giờ con nhặt từng mảnh như vầy, con mới biết hồi đó con hèn tới mức nào.
- Mày đang nhặt lại rồi đó. - Lượm đáp. - Nhặt cho hết, cho đủ. Đó là cách duy nhất còn lại.
Cuối buổi chiều, khi nắng đã ngả xuống thấp trên hàng tràm, ghe của Toàn đưa Tám Rắn vào tới bìa trảng. Ông già yếu chân, phải có hai người dìu mới lên được gò khô. Phúc đã đồng ý cho ông vào với tư cách người dân địa phương am hiểu lịch sử khu vực, để đối chiếu truyền khẩu với kết quả thu gom thực tế. Tám Rắn đi chậm dọc theo hàng bao vải trắng đã được xếp ngay ngắn trên bạt, mỗi bao đánh một con số bằng bút dầu. Ông dừng lại rất lâu trước dãy bao đó, cây gậy trong tay run nhẹ. Cả đoàn im lặng chờ ông nói.
- Tụi bay làm đúng lắm. - Ông nói trước tiên, giọng khàn đi. - Năm mươi ba năm rồi, bữa nay tụi nó mới được nằm ngay ngắn như vầy.
Rồi ông ngẩng lên nhìn Lượm và Phúc. Con số hai mươi bảy ông đã nói chắc từ đầu, theo lời cha truyền lại. Điều ông chờ tới hôm nay mới dám nói ra là phần còn lại: hài cốt vớt lên còn đủ hay đã thất lạc, và những gì ông giữ trong lòng suốt mấy chục năm về cái chốt năm xưa.
- Chốt du kích nằm lại ở Đất Lính năm 1972 có đúng hai mươi bảy người. Không phải hai mươi lăm, không phải ba chục như người ta đồn qua đồn lại. Hai mươi bảy. Tao nhớ rõ lắm. Người chỉ huy chốt là anh Ba Thạch, người ở ngoài Trung vào, nói giọng nặng, hay đội cái nón tai bèo rách vành. Trong chốt có mấy đứa lính trẻ lắm, mới mười bảy, mười tám tuổi, có đứa còn chưa biết uống rượu. Đêm bom vùi chốt, tao ở ngoài bìa rừng nghe tiếng nổ liên hồi, sáng ra khói còn bay trên trảng này cả buổi. Từ đó tới nay, tao đi rừng ngang đây không biết bao nhiêu lần, lần nào tao cũng lẩm nhẩm đếm lại trong đầu: hai mươi bảy người, hai mươi bảy người.
Phúc lập tức ghi con số đó vào biên bản, ghi rõ là truyền khẩu của người dân địa phương cao tuổi am hiểu khu vực, sẽ đối chiếu với hồ sơ mật khu còn lưu và với kết quả kiểm đếm thực tế. Anh cho thư ký đọc lại bảng kiểm đếm sơ bộ tại chỗ của ngày hôm nay: cộng các bao đã vớt dưới đầm, các nhóm xương gom trong hố đào và quanh miệng hố, số bộ hài cốt xác định được tới giờ vẫn chưa đủ hai mươi bảy. Còn thiếu. Thiếu ít nhất một bộ, có thể hơn, tùy theo việc sắp xếp lại các mảnh xương rời trong những ngày tới.
Tám Rắn nghe xong, gật đầu chậm rãi như không hề ngạc nhiên.
- Thiếu là phải. - Ông nói. - Tụi nó đổ xuống đầm nhiều lần, đâu phải một lần. Có bao tụi nó sợ nổi lên, tụi nó còn làm chuyện thất đức hơn nữa. Mày hỏi thằng Sang đi, nó biết.
Mọi ánh mắt đổ dồn về Sang. Người thanh niên đứng ở mép nước, hai tay còn dính bùn tới khuỷu, mặt tái đi. Anh ta im lặng một lúc rất lâu, như đang đấu tranh với một ký ức mà anh ta đã cố không nhắc tới trong những lời khai trước. Rồi anh ta ngẩng lên, nhìn thẳng vào Phúc.
- Còn một bao nữa. - Sang nói. - Bao đó anh Hùng bắt buộc đá. Ảnh sợ nó nổi lên mặt đầm cho người ta thấy nên bắt tụi con khiêng đá chìm bỏ vào bao, buộc chặt rồi chìm nó ở chỗ sâu. Con chưa khai chuyện này vì con sợ. Bây giờ con nói hết.
Sang bước lên gò khô, chỉ tay về phía rìa Lung Sậy, nơi mặt nước đen nhất và sâu nhất của cả vùng đầm này. Theo lời anh ta, đêm đó Hùng đứng ngay trên ghe, cầm đèn pin soi xuống nước, ra lệnh cho Sang và Tài chìm bao xuống đúng vị trí cách miệng lung không xa, nơi có một gốc tràm chết đứng làm mốc. Tài là người lội xuống giữ bao cho Sang buộc đá. Giờ Tài đã nằm dưới bìa rừng, gốc tràm chết vẫn còn đó, và bao xương bị buộc đá vẫn nằm dưới lớp bùn sâu như một tảng đá thứ hai. Phúc cho thư ký ghi lại toàn bộ lời khai bổ sung này vào biên bản ngày, yêu cầu Sang ký xác nhận ngay tại chỗ. Sang cầm bút, tay còn run vì lạnh và vì mệt, ký từng nét chậm chạp mà dứt khoát. Lượm đứng bên cạnh nhìn, hiểu rằng ngày mai đoàn sẽ phải làm việc ở nơi nguy hiểm nhất của Đất Lính: ngay rìa Lung Sậy, nơi con thú vẫn thường trồi lên trong những đêm có kẻ xâm phạm bãi đất này.
Phúc nhìn bảng kiểm đếm còn thiếu trên tay, rồi nhìn ra mặt đầm đang tối dần, nói:
- Còn ít nhất một bao nữa ở dưới nước. Và nó nằm sâu hơn tất cả những bao trước.
---