HỒ TINH DƯỚI ĐÁY HỒ TÂY - Chương 22: Biên bản bị bác
Cuộc họp an toàn sáng hai mươi bảy tháng mười một diễn ra trong phòng họp của ban quản lý dự án, trên tầng hai của tòa nhà văn phòng tạm ven hồ. Đỗ Trọng…
Nội dung chương
Cuộc họp an toàn sáng hai mươi bảy tháng mười một diễn ra trong phòng họp của ban quản lý dự án, trên tầng hai của tòa nhà văn phòng tạm ven hồ.
Đỗ Trọng Nghĩa đến sớm mười lăm phút. Anh mang theo một tập hồ sơ mỏng: biểu đồ leo thang độ dài âm thanh do Nguyễn Thu Hà lập, bản sao các log ca lặn từ đầu tháng. Ghi chép về sự cố nghe gọi tên của Trần Quốc Bảo đêm hai mươi ba dù trong biên bản chính thức của ca đó chỉ ghi hai chữ nhiễu liên lạc, và một bản đề xuất viết tay của chính anh, hai trang, chữ ngay ngắn.
Đề xuất chỉ có hai điểm.
Một, dừng toàn bộ ca lặn đêm tại vùng K9 kể từ hôm nay, cho tới khi có kết luận rõ ràng về hiện tượng âm thanh dưới nước.
Hai, giảm nhịp làm việc quanh miệng hang, chỉ duy trì quan trắc bằng thiết bị từ xa trong khung giờ ban ngày.
Anh đã đọc lại hai điểm ấy nhiều lần trên đường tới đây. Chúng không cực đoan. Chúng không yêu cầu dừng dự án, không yêu cầu phong tỏa toàn hồ, không đụng tới mốc bàn giao mặt bằng đáy trước ngày hai mươi tháng mười hai mà nhà thầu vẫn nhắc trong mọi cuộc họp. Chúng chỉ xin rút con người ra khỏi mặt nước vào ban đêm, ở đúng một vùng nước có bán kính vài trăm mét quanh một miệng hang đầy xương cổ.
Vậy mà Nghĩa biết trước cuộc họp này sẽ khó.
Hoàng Đức Long đến đúng giờ, theo sau là một trợ lý ôm laptop và một tập tài liệu dày hơn của Nghĩa nhiều lần. Long năm mươi tuổi, áo sơ mi lúc nào cũng phẳng, giọng nói không bao giờ cao, kể cả khi ông ta đang gây áp lực. Đó là kiểu người khiến mọi lời từ chối của ông ta nghe như một kết luận kỹ thuật đã được cân nhắc kỹ.
- Ta bắt đầu luôn. Đội khảo sát có đề xuất gì về an toàn thì trình bày ngắn gọn, còn nhiều mục tiến độ phải qua.
Nghĩa trình bày. Anh không kể chuyện ma, không nhắc tới truyền thuyết, không nhắc tới Lĩnh Nam Chích Quái hay con cáo chín đuôi. Anh chỉ nói bằng dữ kiện mà một kỹ sư có thể nói trước một giám đốc dự án.
- Thứ nhất, chúng ta có một hiện tượng âm thanh lặp lại trong vùng K9, ghi được bằng hydrophone, độ dài tăng dần qua các lần: bốn giây, mười một giây, hai mươi sáu giây. Thứ hai, hiện tượng gắn với ca lặn đêm và với trạng thái tâm lý của thợ lặn. Đêm hai mươi ba, thợ lặn của tôi nghe thấy giọng nói gọi đúng tên mình qua kênh liên lạc, trong khi không có kênh nào của đội phát ra âm thanh đó. Thứ ba, ngày hôm qua, thợ lặn xuống ban ngày ở rìa hang có dấu hiệu choáng và run tay bất thường mà thiết bị không giải thích được.
Anh dừng lại ở đó. Anh không nói thêm về việc Bảo nói rằng dưới hang không có gì, cũng không nói rằng chính anh đêm hai mươi lăm đã nghe tiếng cười trực tiếp từ mặt nước, không qua thiết bị. Anh giữ những điều chưa định lượng được ở ngoài biên bản, vì anh biết Long sẽ bám vào đúng những điều ấy để bác toàn bộ phần còn lại.
Long nghe hết, không ngắt lời. Khi Nghĩa nói xong, ông ta gật đầu một cái rất nhẹ, như ghi nhận đã nghe, rồi mở tập tài liệu của mình.
- Tôi ghi nhận lo lắng của anh Nghĩa. Nhưng tôi phải hỏi lại cho rõ. Hiện tượng âm thanh mà anh nói, tới giờ đã có kết luận chuyên môn nào xác định nó nguy hiểm chưa?
- Chưa có kết luận. Chính vì chưa có kết luận nên tôi đề xuất tạm dừng lặn đêm.
- Có thiết bị nào hư hỏng vì âm thanh đó chưa?
- Chưa.
- Có ai bị thương chưa?
- Chưa ai bị thương về thể chất. Nhưng có dấu hiệu tác động tâm lý rõ ràng.
Long khép tập tài liệu lại.
- Anh Nghĩa, dự án này không chạy bằng dấu hiệu cảm tính. Chúng ta có mốc bàn giao mặt bằng đáy trước ngày hai mươi tháng mười hai. Toàn bộ tuyến kè và cầu cảnh quan phía sau chờ dữ kiện của đội anh. Mỗi đêm dừng lặn là một đêm chậm, mà chậm ở K9 thì chậm cả chuỗi. Ban quản lý không thể ký một quyết định dừng ca đêm dựa trên một biểu đồ âm thanh chưa ai kết luận là gì.
Một cán bộ an toàn của ban quản lý ngồi bên cạnh khẽ nói thêm về quy trình: nếu muốn dừng ca đêm diện rộng, cần có văn bản của đơn vị tư vấn độc lập hoặc biên bản sự cố có thương tích. Nghĩa nghe và hiểu rằng mọi cánh cửa thủ tục đều đang được dẫn về cùng một chỗ: chưa có ai bị thương, nên chưa có gì xảy ra.
- Vậy tôi đề xuất ít nhất ghi nhận rủi ro vào biên bản, và tăng người trực đêm trên tàu.
- Trực đêm vẫn theo lịch hiện tại. Còn ca lặn đêm, tôi yêu cầu ngược lại.
Long nói câu đó rất bình thản.
- Từ tuần này, đội tăng thêm ca đêm ở K9 để bù tiến độ đã mất vì thời tiết sương mù. Chúng ta không còn dư ngày nữa.
Phòng họp im lặng vài giây. Nghĩa nhìn xuống hai trang đề xuất của mình. Anh đã chuẩn bị cho khả năng bị bác một phần. Anh chưa chuẩn bị cho việc đề xuất dừng lặn đêm của mình bị đáp lại bằng một lệnh tăng ca đêm.
- Anh Long, tôi cần nói rõ cho biên bản. Việc tăng ca đêm ở đúng vùng có hiện tượng chưa rõ nguyên nhân là đi ngược khuyến nghị của kỹ sư trưởng khảo sát. Nếu có sự cố về người, trách nhiệm quyết định này phải được ghi đúng người ra quyết định.
Trợ lý của Long ngẩng lên khỏi laptop. Long vẫn giữ giọng đều.
- Biên bản sẽ ghi đúng quy trình. Đề xuất của anh Nghĩa được ghi nhận là thiếu căn cứ kỹ thuật tại thời điểm họp. Quyết định duy trì và tăng ca đêm là quyết định điều hành tiến độ của ban quản lý. Anh có ý kiến bảo lưu thì cứ ghi, đó là quyền của anh. Nhưng tôi nói thẳng, anh Nghĩa: đội khảo sát được thuê để đưa ra dữ kiện, không phải để gây hoang mang bằng những chuyện chưa kiểm chứng. Nếu đội không đáp ứng được tiến độ, ban quản lý có quyền đề xuất thay nhà thầu khảo sát.
Đó không phải là một lời đe dọa lớn tiếng. Nó được nói như một điều khoản hợp đồng. Và chính vì vậy nó nặng hơn mọi lời quát tháo. Nghĩa biết đội của mình không chỉ có anh. Thắng, Bảo, Hà, những người lặn phụ, người vận hành thiết bị, tất cả đều sống bằng những hợp đồng khảo sát như thế này. Một quyết định thay nhà thầu sẽ không chỉ là chuyện mất việc của riêng anh.
Cuộc họp đi tiếp qua các mục tiến độ khác: lịch nạo vét thử ở rìa khu vực, lịch kiểm tra mốc ở các vùng nước nông hơn, thời hạn nộp báo cáo đợt hai. Nghĩa ngồi nghe, trả lời đúng phần việc của mình, không nói thêm một lời nào về hang, về xương, về tiếng cười. Anh đã nói phần cần nói. Phần còn lại, anh sẽ ghi.
Cuối buổi, biên bản họp được in ra. Thư ký đọc lại các kết luận. Đến đoạn đề xuất của đội khảo sát, dòng chữ in ngay ngắn:
Đề xuất dừng lặn đêm tại K9 của kỹ sư trưởng Đỗ Trọng Nghĩa: không thông qua, do thiếu căn cứ kỹ thuật.
Nghĩa cầm bút. Anh ký vào phần của mình, rồi ở mục ý kiến bảo lưu, anh viết tay, chậm và rõ. Từng chữ một:
Tôi bảo lưu ý kiến: cần dừng ca lặn đêm tại K9 và giảm nhịp làm việc quanh miệng hang cho tới khi làm rõ hiện tượng âm thanh bất thường đã ghi được trong các log ngày mười lăm. Hai mươi ba và hai mươi bốn tháng mười một. Việc duy trì và tăng ca đêm tại khu vực này tiềm ẩn rủi ro an toàn cho thợ lặn. Đề xuất này đã bị bác tại cuộc họp ngày hai mươi bảy tháng mười một.
Anh ký tên dưới dòng chữ ấy, ghi rõ họ tên và chức danh.
Long nhìn lướt qua trang biên bản, không bình luận gì về đoạn viết tay. Ông ta ký phần của mình, đứng dậy, bắt tay mọi người theo đúng phép lịch sự của các cuộc họp dự án.
- Mong đội giữ nhịp. Hai mươi tháng mười hai, chúng ta không lùi.
Khi Nghĩa bước ra khỏi phòng họp, sương ngoài hành lang vẫn còn đọng trên lan can. Hồ Tây ở phía xa xám và phẳng. Anh đứng một lúc, tập hồ sơ mỏng trong tay nhẹ hơn lúc anh mang vào, dù không một tờ giấy nào bị lấy đi. Anh hiểu cảm giác nhẹ ấy là gì. Đó là cảm giác của một người vừa thua một trận mà mình biết chắc là mình đúng về dữ kiện, và thua không phải vì dữ kiện sai, mà vì chưa có ai phải trả giá đủ đắt để dữ kiện ấy được lắng nghe.
Trên đường về tàu, anh gọi cho Thắng.
- Họp xong rồi. Họ bác hết. Lại còn tăng ca đêm.
Đầu dây bên kia im lặng một nhịp.
- Anh có ghi bảo lưu không?
- Có. Viết tay, ký tên, có trong biên bản.
- Vậy là được một việc. Còn ca đêm thì sao?
- Vẫn phải chạy. Cậu xem lại lịch, chia ca cho Bảo nghỉ thêm ban ngày. Đừng để cậu ấy xuống nước hai ca liền.
- Rõ.
Nghĩa ngắt máy. Anh biết Thắng sẽ làm đúng như vậy, trong phạm vi mà một thợ lặn chính có thể làm. Nhưng anh cũng biết những giới hạn như thế là quá mỏng. Bảo đã nghe gọi tên. Bảo đã có dấu hiệu bất thường ngay trong ca ban ngày hôm qua mà anh không dám chắc là mình đã báo cáo hết trong cuộc họp, vì một phần trong anh vẫn sợ mình đang suy diễn quá mức từ một cái run tay trên dây mốc.
Đêm hôm đó, Nghĩa mở nhật ký công tác cá nhân, ghi lại toàn bộ cuộc họp bằng trí nhớ, kèm số biên bản và giờ họp. Anh ghi thêm một dòng ở cuối trang, không phải bằng ngôn ngữ kỹ thuật.
Hôm nay tôi đã nói, và người ta đã ghi lại rằng tôi nói chưa đủ căn cứ. Nếu sau này có chuyện, trang này và biên bản kia sẽ nói thay tôi rằng chúng tôi đã biết trước.
Anh gấp sổ lại.
Ngoài cửa sổ khoang điều khiển, mặt hồ tối dần. Ở ngoài khơi bán đảo Quảng An, vùng K9 nằm yên trong sương, không một tiếng động nào vọng lên từ mặt nước. Sự yên lặng ấy không làm Nghĩa yên tâm chút nào. Anh vừa mất quyền rút người của mình ra khỏi vùng nước đó vào ban đêm, vào đúng lúc thứ ở dưới hang bắt đầu học cách gọi tên từng người một.
Và anh biết, ca lặn đêm tiếp theo vẫn sẽ đến, theo đúng lịch mà Hoàng Đức Long vừa ký.
---