HỒ TINH DƯỚI ĐÁY HỒ TÂY - Chương 27: Lỗi cá nhân
Ngày mùng ba tháng mười hai, lúc chín giờ sáng, Đỗ Trọng Nghĩa nhận được yêu cầu lên văn phòng ban quản lý dự án làm việc về sự cố đêm qua. Anh đi một…
Nội dung chương
Ngày mùng ba tháng mười hai, lúc chín giờ sáng, Đỗ Trọng Nghĩa nhận được yêu cầu lên văn phòng ban quản lý dự án làm việc về sự cố đêm qua.
Anh đi một mình. Lê Văn Thắng ở lại bệnh viện với Trần Quốc Bảo tới khi có người nhà của Bảo từ quê lên. Nguyễn Thu Hà ở lại tàu, sao lưu toàn bộ log của đêm mùng hai, gồm cả kênh bộ đàm, dữ liệu hydrophone. Tín hiệu định vị của hai thợ lặn và bản ghi nhịp thở, rồi khóa thư mục ấy lại bằng hai lớp sao lưu như cô vẫn làm với mọi dữ kiện quan trọng.
Trong phòng họp nhỏ tầng hai, Hoàng Đức Long đã ngồi sẵn. Trên bàn trước mặt ông ta là một tờ giấy in, chỉ một trang, tiêu đề ngay ngắn: Biên bản sự cố an toàn lao động đêm 02/12/2026.
Nghĩa ngồi xuống, đọc tờ giấy từ đầu tới cuối trước khi nói bất kỳ lời nào.
Nội dung của nó ngắn gọn một cách có chủ ý. Đêm mùng hai tháng mười hai, trong ca lặn đêm tại vùng khảo sát K9, thợ lặn Trần Quốc Bảo đã thao tác không đúng quy trình, tự ý đưa tay về phía van bình dưỡng khí, gây mất an toàn cho bản thân và đồng đội lặn cùng ca. Nguyên nhân sơ bộ: lỗi thao tác cá nhân. Kiến nghị: nhắc nhở toàn đội về kỷ luật thao tác, thợ lặn Trần Quốc Bảo tạm dừng lặn để rút kinh nghiệm. Không một dòng nào về hiện tượng âm thanh. Không một dòng nào về việc Bảo đã báo nghe tiếng lạ qua bộ đàm ở phút thứ mười tám. Không một dòng nào về biên bản họp an toàn ngày hai mươi bảy tháng mười một, nơi Nghĩa đã đề xuất dừng lặn đêm và bị bác. Không một dòng nào về quyết định tăng ca đêm.
- Anh đọc xong chưa?
- Xong rồi.
- Vậy anh ký vào mục xác nhận của đơn vị khảo sát. Biên bản này sẽ gửi về tập đoàn và lưu hồ sơ dự án. Chúng ta cần khép sự cố này nhanh để không ảnh hưởng tới lịch bàn giao.
Nghĩa đặt tờ giấy xuống bàn, ngay ngắn, giữa hai người.
- Tôi không ký biên bản này.
Long không tỏ ra bất ngờ. Ông ta ngả người ra ghế một chút, giọng vẫn đều.
- Anh cho tôi lý do.
- Vì nó sai sự thật ở ba chỗ. Thứ nhất, Bảo không tự ý thao tác sai. Cậu ấy đang ở trong trạng thái bị tác động, tay đưa lên van trong lúc ý thức không còn tỉnh táo hoàn toàn. Đồng đội lặn cùng ca đã phải giữ tay cậu ấy lại suốt quãng đường nổi lên. Thứ hai, trước khi sự cố xảy ra, Bảo đã báo qua bộ đàm là nghe thấy tiếng lạ. Log còn nguyên. Thứ ba, ca lặn đêm đó diễn ra theo quyết định tăng ca của ban quản lý, sau khi tôi đã chính thức đề xuất dừng lặn đêm và ý kiến ấy bị bác trong biên bản ngày hai mươi bảy. Ghi nguyên nhân thành lỗi cá nhân của một thợ lặn hai mươi bảy tuổi là chuyển toàn bộ trách nhiệm xuống người thấp nhất trong chuỗi quyết định.
- Anh Nghĩa, anh đang dùng những chữ rất nặng cho một sự cố chưa có ai bị thương nặng. Bảo đã ổn định. Bệnh viện nói không nguy kịch. Chúng ta nên biết ơn vì sự cố dừng ở mức này, và xử lý nội bộ gọn gàng.
- Chính vì nó dừng ở mức này nhờ Thắng kéo lên kịp, chúng ta càng phải ghi đúng. Nếu đêm qua Thắng chậm mười giây, hôm nay chúng ta không ngồi đây nói chuyện về một biên bản nhắc nhở. Chúng ta nói chuyện về một thợ lặn tử vong dưới nước vì tự tháo van bình của mình trong trạng thái mê hoặc.
Long hơi nheo mắt ở chữ cuối cùng.
- Mê hoặc. Anh định đưa chữ đó vào văn bản chính thức của dự án à? Anh định để tập đoàn, để cơ quan quản lý, đọc một biên bản nói rằng thợ lặn của chúng ta bị một hiện tượng không giải thích được ở Hồ Tây tác động hay sao?
- Tôi định đưa vào văn bản những gì log ghi lại được. Âm thanh bất thường trong kênh liên lạc. Báo cáo của thợ lặn về giọng nói. Trạng thái tâm lý được bệnh viện ghi nhận. Những thứ đó là dữ kiện. Gọi tên cơ chế của chúng là việc của các đơn vị chuyên môn sau này. Còn việc của chúng ta hôm nay là không được ghi một dữ kiện sai vào hồ sơ.
Cuộc đối chất kéo dài gần một giờ. Nó không ồn ào. Không ai đập bàn, không ai lớn tiếng. Đó là một cuộc đối chất của hai người đàn ông đều hiểu rõ sức nặng của chữ ký và của từng dòng trong biên bản, nói với nhau bằng những câu ngắn, lịch sự, và không ai nhường ai một bước nào về phần cốt lõi.
Long đưa ra con đường của mình: nếu Nghĩa không ký, ban quản lý sẽ tự lập biên bản theo báo cáo của bộ phận an toàn, đội khảo sát sẽ bị ghi nhận là không phối hợp xử lý sự cố. Và đề xuất thay nhà thầu khảo sát mà ông ta từng nhắc hôm hai mươi bảy sẽ được đưa lên bàn của lãnh đạo tập đoàn một cách chính thức. Ông ta cũng nhắc, rất nhẹ, rằng Bảo là thợ lặn trẻ, hồ sơ nghề nghiệp của cậu ta sẽ mang theo biên bản này rất lâu. Và một biên bản ghi lỗi cá nhân do mất tập trung có khi còn nhẹ hơn một biên bản ghi cậu ta có vấn đề tâm lý khi làm việc dưới nước.
Nghĩa nghe câu đó và hiểu đó là đòn đánh khéo nhất của Long trong buổi sáng hôm ấy: dùng chính tương lai nghề nghiệp của Bảo để ép anh ký vào một văn bản có hại cho Bảo nhất.
- Anh đang nói ngược. Một biên bản ghi đúng rằng thợ lặn gặp sự cố do điều kiện làm việc bất thường mà đơn vị quản lý đã được cảnh báo trước, mới là biên bản bảo vệ được Bảo. Một biên bản ghi lỗi cá nhân sẽ đi theo cậu ấy tới mọi dự án sau, và nó là một lời nói dối được đóng dấu.
- Vậy anh muốn tôi ghi gì? Rằng giám đốc dự án ép lặn đêm nên thợ lặn suýt chết?
- Tôi muốn anh ghi đúng chuỗi quyết định. Đề xuất dừng lặn đêm ngày hai mươi bảy của kỹ sư trưởng: có. Quyết định bác đề xuất và tăng ca đêm của ban quản lý: có. Hiện tượng âm thanh trong ca lặn đêm mùng hai: có trong log. Hành động của thợ lặn trong trạng thái bị tác động, được đồng đội ngăn lại kịp thời: có. Chỉ cần ghi đúng bốn việc đó, tôi ký ngay.
Long im lặng một lúc lâu. Ông ta cầm tờ biên bản một trang lên, nhìn nó, rồi đặt xuống.
- Việc này tôi cần xin ý kiến cấp trên. Biên bản tạm thời chưa ký hôm nay. Nhưng tôi nói rõ với anh, anh Nghĩa: dự án này sẽ không dừng lại vì một thợ lặn hoảng loạn và một kỹ sư trưởng tin vào những chuyện chưa kiểm chứng. Nếu anh tiếp tục gây hoang mang, làm chậm tiến độ, hậu quả không chỉ dừng ở chuyện thay nhà thầu.
Nghĩa đứng dậy.
- Tôi chỉ làm một việc từ đầu tới giờ, anh Long. Tôi ghi lại đúng những gì xảy ra dưới nước của chúng ta. Nếu việc ghi đúng sự thật bị coi là gây hoang mang, thì vấn đề không nằm ở người ghi.
Anh rời phòng họp, đi xuống cầu thang, ra khỏi tòa nhà văn phòng tạm. Gió mùa đông từ mặt hồ thổi vào lạnh buốt. Anh đứng ở hiên một lúc, tay đút túi áo, nhìn về phía tàu khảo sát đang neo ngoài khơi, nhỏ và xám trong sương.
Anh đã thua một trận nữa. Không phải thua vì bị ký thay hay bị ép ký, điều đó chưa xảy ra. Anh thua ở chỗ sự thật của đội anh, dù được nói ra đầy đủ, rõ ràng, có log, có nhân chứng, có hồ sơ bệnh viện. Vẫn không đủ sức nặng để đổi được một dòng chữ trong một tờ biên bản một trang, khi dòng chữ ấy đụng tới tiến độ và trách nhiệm của người có quyền.
Chiều hôm đó, về tới tàu, Nghĩa làm một việc mà anh đã nghĩ tới từ lúc còn ngồi trong phòng họp.
Anh mở khoang điều khiển, gọi Hà tới, và trước mặt cô, anh sao lưu toàn bộ dữ kiện của dự án từ đầu tháng mười một tới giờ vào một ổ cứng cá nhân của chính anh. Toàn bộ log âm thanh, gồm cả các đoạn tiếng cười và đoạn gọi tên. Toàn bộ video nội soi hang và gò xương, toàn bộ biên bản họp, gồm cả trang biên bản ngày hai mươi bảy có ý kiến bảo lưu viết tay của anh. Hồ sơ sự cố đêm mùng hai, nhật ký an toàn nội bộ của đội, và ghi chép phân tích phổ âm của Hà.
Hà nhìn anh làm, hiểu ngay, và không hỏi một câu thừa nào. Cô chỉ giúp anh kiểm tra tính toàn vẹn của từng thư mục sau khi sao chép, đối chiếu số lượng file ở nguồn và ở đích, rồi tự tay lập một bảng kê.
- Anh ghi chuỗi bàn giao vào đây. Ngày giờ sao lưu, người sao lưu, người chứng kiến, tình trạng dữ liệu. Sau này ai hỏi, mình có giấy tờ để nói, không phải nói bằng miệng.
Nghĩa ghi theo đúng lời cô, chậm rãi, đầy đủ. Anh niêm phong ổ cứng trong một túi chống ẩm, ký tên lên mép niêm phong, ghi ngày mùng ba tháng mười hai, và cất nó vào két cá nhân của anh ở khoang điều khiển, một nơi chỉ mình anh có chìa khóa.
- Nếu dữ liệu trên hệ thống của dự án còn nguyên, ổ này sẽ không bao giờ cần dùng tới.
Anh nói.
- Và nếu nó không còn nguyên, thì ổ này là bản duy nhất nói thật.
Hà đáp.
Đêm hôm đó, Nghĩa gọi điện vào bệnh viện. Bảo đã ngủ. Thắng nghe máy ở hành lang, giọng khàn vì thiếu ngủ, báo mọi chỉ số đều ổn, bác sĩ nói vài hôm nữa có thể xuất viện, chỉ cần tránh lặn sâu một thời gian và theo dõi tâm lý.
- Cậu ở lại với nó đêm nay nữa. Mai tôi vào thay.
- Anh cứ lo việc trên bờ. Ở đây có em.
Nghĩa cúp máy, ngồi một mình trong khoang điều khiển tối, trước những màn hình đã tắt. Anh nghĩ về tờ biên bản một trang trên bàn của Long, về bốn chữ lỗi thao tác cá nhân, gọn gàng, sạch sẽ, không mùi bùn, không tiếng cười, không một bàn tay run rẩy với về phía van bình trong đêm sâu.
Anh mở nhật ký công tác, ghi lại toàn bộ cuộc đối chất sáng nay, nguyên văn những câu quan trọng nhất mà anh nhớ được, kèm một dòng kết.
Hôm nay lấp tin không còn là giấu một gò xương. Hôm nay nó là ép một con người phải nhận lỗi thay cho một quyết định của người khác. Tôi đã không ký. Phần còn lại, tôi giữ bằng chứng.
---