HỒ TINH DƯỚI ĐÁY HỒ TÂY - Chương 47: Đình chỉ
Ngày 21 tháng 12 năm 2026, Lê Văn Thắng có mặt ở văn phòng dự án với tư cách nhân chứng an toàn. Đó là một vai trò lạ đối với anh. Suốt hơn một tháng,…
Nội dung chương
Ngày 21 tháng 12 năm 2026, Lê Văn Thắng có mặt ở văn phòng dự án với tư cách nhân chứng an toàn.
Đó là một vai trò lạ đối với anh. Suốt hơn một tháng, Thắng quen có mặt ở những nơi công việc thật sự xảy ra: dưới nước, trên sàn sau của tàu, trong khoang máy, ở mép lan can trong sương. Văn phòng dự án với bàn họp dài, điều hòa chạy đều và những tập hồ sơ in màu là thế giới của những người như Hoàng Đức Long, những người ra quyết định bằng văn bản và chịu trách nhiệm cũng bằng văn bản. Sáng nay Thắng ngồi ở đó trong bộ quần áo làm việc sạch nhất của mình, hai tay đặt trên đầu gối, và trả lời từng câu hỏi của đoàn xử lý kỷ luật bằng thứ ngôn ngữ ít chữ nhất mà anh có.
- Anh xác nhận sự cố đêm mùng hai tháng mười hai của thợ lặn Trần Quốc Bảo xảy ra trong ca lặn đêm do ban quản lý dự án yêu cầu duy trì, bất chấp đề xuất dừng lặn đêm đã bị bác bỏ trước đó?
- Xác nhận, Thắng nói. Tôi là người kéo Bảo lên. Cậu ấy không tự ý xuống nước ngoài kế hoạch. Ca lặn đêm đó nằm trong lịch của dự án.
- Anh xác nhận hồ sơ sự cố ban đầu ghi nguyên nhân là lỗi cá nhân của thợ lặn?
- Xác nhận. Tôi đã đọc bản đó. Nó không đúng. Tôi đã nói không đúng ngay từ hôm ấy, trước mặt kỹ sư trưởng.
- Anh xác nhận việc dữ liệu log của đội khảo sát bị xóa một phần trên máy chủ của dự án?
- Phần đó Hà là người phát hiện và trình bày chính xác hơn tôi, Thắng đáp. Tôi xác nhận những gì tôi biết: bản sao đầy đủ do kỹ sư trưởng giữ là bản khớp với ghi hình và log giấy. Bản trên máy chủ thiếu đoạn. Thiếu đúng đoạn quan trọng.
Đoàn xử lý không hỏi Thắng về tiếng cười. Họ không hỏi về tiếng gọi trong đêm cao trào, ngoài phần trình tự an toàn đã nằm trong báo cáo của Hà. Họ hỏi về con người, về quyết định, về trách nhiệm và về giấy tờ. Thắng thấy như vậy là đúng. Phần dưới nước đã xong. Phần sáng nay là phần của những quyết định trên bờ, và những quyết định ấy phải tự chịu hậu quả bằng đúng thứ ngôn ngữ đã tạo ra chúng: biên bản, quyết định và con dấu.
Buổi trưa cùng ngày, quyết định được công bố trong nội bộ dự án.
Hoàng Đức Long bị đình chỉ chức vụ giám đốc dự án. Văn bản ghi rõ các căn cứ: che giấu sự cố an toàn trong ca lặn đêm ngày mùng hai tháng mười hai. Chỉ đạo ghi sai hồ sơ sự cố thành lỗi cá nhân của người lao động, và liên quan tới việc dữ liệu dự án bị xóa trái phép trong giai đoạn khảo sát vùng K9. Quá trình xử lý kỷ luật và xem xét trách nhiệm pháp lý tiếp tục sau đó theo quy định, ngoài khuôn khổ công việc của đội khảo sát. Long rời văn phòng dự án trong buổi chiều cùng ngày, mang theo đồ cá nhân trong một chiếc thùng giấy. Thắng nhìn thấy cảnh ấy từ hành lang khi anh đi ngang qua, và hai người không nói với nhau một lời nào. Không có thắng lợi nào trong lúc ấy đáng để nói thành lời. Chỉ có một người đàn ông đã dùng tiến độ để ép cả một đội người xuống vùng nước nguy hiểm, và giờ phải tự bước ra khỏi vị trí đã cho mình quyền làm việc đó.
Công ty Khảo sát Địa chất và Thủy văn Sông Hồng, đơn vị của Thắng, Nghĩa và toàn đội, được minh oan trong cùng đợt kết luận. Các báo cáo của đội được xác nhận là đầy đủ, trung thực và nhất quán. Đề xuất phong tỏa vùng K9 mà Nghĩa từng bị chặn ở cấp dự án được ghi nhận là đề xuất đúng quy trình và đúng trách nhiệm nghề nghiệp.
Trước khi rời văn phòng, một thành viên của đoàn xử lý giữ Thắng lại thêm vài phút để hỏi một câu ngoài biên bản.
- Nếu hôm ấy anh không kéo Bảo lên kịp, hoặc đêm mười hai anh về chậm một phút, thì hôm nay chúng ta đã họp một cuộc họp hoàn toàn khác, anh có nghĩ vậy không?
Thắng im lặng một lúc rồi đáp đúng sự thật, không thêm và không bớt.
- Tôi nghĩ vậy mỗi ngày kể từ đầu tháng mười hai. Nhưng tôi không làm nghề bằng chữ nếu. Tôi làm bằng việc kiểm tra dây, kiểm tra bình, kiểm tra máy phát và ở đúng chỗ khi đồng đội cần. Hai lần ấy tôi ở đúng chỗ. Lần sau, quy trình phải ở đúng chỗ thay cho may mắn của một người.
Người kia gật đầu và ghi thêm một dòng vào sổ tay. Thắng hiểu câu trả lời ấy sẽ đi vào hồ sơ theo một cách nào đó, và anh hài lòng vì điều đó. Anh không muốn đội của mình được nhớ tới như một đội may mắn. Anh muốn họ được nhớ tới như một đội đã biến may mắn thành quy trình, để những người tới sau không phải trông chờ vào một bàn tay chộp kịp cổ tay trong sương.
Chiều hôm ấy, tại tàu khảo sát đang neo ở bến Quảng An, một việc nhỏ hơn nhiều diễn ra, nhưng Thắng sẽ nhớ nó lâu không kém quyết định đình chỉ buổi trưa.
Trần Quốc Bảo lên tàu thăm đội.
Bảo đã khỏe hẳn. Cậu mặc áo khoác dày, tay xách một túi hoa quả mua ở chợ Quảng An, và bước lên sàn tàu bằng những bước chân chắc chắn của một người thợ lặn đã lấy lại thăng bằng. Cậu đi một vòng chào từng người trong đội, dừng lại lâu nhất ở sàn sau, nhìn ra vùng nước Vũng Cáo nay đã là vùng bảo tồn trên bản đồ, rồi quay lại khoang điều khiển nơi Nghĩa, Thắng và Hà đang ngồi uống trà nóng.
- Em có một đề xuất chính thức, Bảo nói, và đặt lên bàn một tờ giấy đã viết sẵn, chữ ngay ngắn một cách khác thường so với tính cách vội vàng thường ngày của cậu. Em đã gửi bản này cho công ty rồi, nhưng em muốn đọc trước mặt cả đội. Từ nay, đội mình không lặn đêm ở các vùng nước có yếu tố bất thường chưa rõ. Bất kể tiến độ nào ép. Bất kể ai ký lệnh. Nếu một vùng nước chưa được hiểu rõ, người chỉ xuống vào ban ngày, có đầy đủ ánh sáng, đầy đủ hỗ trợ và quyền dừng ca vô điều kiện khi có dấu hiệu lạ.
Nghĩa đọc tờ giấy, gật đầu và ký vào phần xác nhận của kỹ sư trưởng ngay trước mặt Bảo.
- Nguyên tắc này sẽ vào quy trình nội bộ của đội, Nghĩa nói. Không phải vì một đêm dở dang nào. Vì nó đúng. Em là người trả giá đầu tiên cho việc thiếu nó. Em có quyền là người đề xuất nó.
Hà ký tiếp phần xác nhận dữ liệu. Thắng ký cuối cùng, chữ ký ngắn và cứng như mọi văn bản anh từng ký trong đời.
- Còn một việc nữa, Bảo nói, và lần đầu tiên trong buổi chiều cậu cười, một nụ cười nhẹ nhõm thật sự. Em không quay lại lặn ở Hồ Tây nữa. Không phải vì em sợ tới mức không làm nghề được. Em vẫn làm nghề. Nhưng vùng nước này, em xin đứng trên bờ. Khi nào hồ sơ bảo tồn cần người kể lại trải nghiệm trực tiếp cho lớp thợ lặn trẻ, em sẽ kể. Kể trên bờ, ban ngày, có trà nóng. Thế thôi.
- Thế là đủ rồi, Thắng nói.
Sau khi Bảo về, khi bến tàu đã thưa người và mặt hồ chuyển sang màu xám đậm của buổi chiều mùa đông, Thắng ở lại tàu một mình thêm một lúc để hoàn tất việc kiểm tra thiết bị cuối ngày. Anh đi qua cửa khoang lái và dừng lại như mọi lần. Chiếc búa đồng Đông Sơn vẫn treo ở đó, ở đúng vị trí mà nó đã ở trong đêm cao trào và trong suốt nhiều tuần trước đó.
Thắng đưa tay chạm nhẹ vào thân búa. Đồng lạnh và lặng. Không có gì khác thường. Nó đã cứu một người, theo cách duy nhất mà một vật đồng cổ có thể cứu người: bằng âm thanh của chính nó, vang đúng lúc, đúng chỗ, qua thân một con tàu sắt xuống mặt nước. Bây giờ đêm đã qua, hang đã sập, vùng nước đã thành vùng bảo tồn trên giấy tờ có con dấu, và người cần bị xử lý trên bờ đã bị xử lý. Chiếc búa không còn việc gì để làm trên con tàu này nữa.
Anh treo nó ngay ngắn lại trên móc, chỉnh quai da cho thẳng, rồi nói khẽ, như nói với một đồng nghiệp già vừa xong ca trực dài nhất trong đời.
- Nó cứu người xong rồi. Giờ nó chỉ là đồ cũ thôi.
Tối hôm ấy, Thắng về nhà trọ của đội ven hồ, ăn một bữa cơm nóng với Nghĩa và Hà trong một quán nhỏ gần bến. Không ai nhắc tới văn bản đình chỉ thêm một lần nào trong bữa ăn. Họ nói về lịch nghỉ cuối năm, về việc tàu sẽ vào bảo dưỡng trong tháng tới và về một công trình sông khác đang chờ đội ở đầu năm mới. Ngoài cửa quán, Hồ Tây nằm yên trong đêm đông, không sương dày như những đêm trước, chỉ có ánh đèn bờ phản chiếu thành những vệt dài bình thường trên mặt nước.
Thắng nhìn ra mặt hồ một lúc lâu qua ô cửa kính. Anh nghĩ về những người thợ lặn trẻ sẽ tới vùng nước này trong nhiều năm nữa, đọc bản đồ vùng cấm, nghe kể về một mùa đông mà một đội khảo sát đã mất hơn một tháng để giữ một vùng nước yên và giữ đủ người trở về. Anh hy vọng họ sẽ tin vào bản đồ. Anh hy vọng họ sẽ không cần phải học lại bài học ấy bằng chính đôi tai của mình trong một đêm sương.
---