Hũ Cổ Dưới Nhà Sàn - Chương 12: Mùi Lá Dâu Trong Tường
Mùi lá dâu ẩm xuất hiện từ vách gian thờ, dày đến mức Hòa mở hết cửa mà vẫn thấy cổ áo mình ám mùi xanh úa. Gió từ núi Hũ Mẹ thổi qua thung lũng, mang…
Nội dung chương
Mùi lá dâu ẩm xuất hiện từ vách gian thờ, dày đến mức Hòa mở hết cửa mà vẫn thấy cổ áo mình ám mùi xanh úa. Gió từ núi Hũ Mẹ thổi qua thung lũng, mang theo hơi nước buốt giá của đợt gió mùa muộn, nhưng không cách nào xua đi cái không khí đặc quánh trong căn nhà sàn họ Lưu. Hơi ẩm bám vào những cột gỗ lim đen bóng, ngưng tụ thành từng giọt nước lớn rồi chậm rãi trượt xuống lòng sàn đất nện phía dưới. Hòa đưa tay vuốt lại cổ áo khoác. Chất vải sợi tổng hợp vốn chống nước tốt cũng trở nên dấp dính. Nó giữ chặt mùi ngai ngái, vị chát của nhựa cây tươi và mùi hôi của lá mục ủ lâu ngày trong chum tối.
Cô bước xuống gian bếp phụ ở chái nhà. Tối qua, cô từ chợ phiên Bản Cạn trở về với nắm lá dâu rừng bà bán kén dúi vào tay. Cô đặt nguyên gói lá bọc trong giấy báo cũ cạnh chiếc bếp lò đã tắt lửa từ lâu, chủ yếu để kiểm chứng lời dặn ở chợ. Hòa vốn không tin những lời úp mở của người vùng cao, nhưng tiếng cào khua khoắng dưới gầm sàn suốt hai đêm qua khiến cô không thể chợp mắt. Cô cần một khoảng yên, dù tạm thời, để nghĩ về tiệm vàng Khánh Hưng và cái chết của Phạm Duy Tín.
Gói giấy báo vẫn nằm yên vị trên bệ đá xám cạnh lò bếp. Tuy nhiên, khi Hòa chạm tay vào lớp giấy báo, cô nhận ra mặt giấy khô khốc một cách bất thường giữa tiết trời nồm ẩm này. Cô mở từng nếp gấp. Nắm lá dâu rừng xanh thẫm, to bằng bàn tay mà cô chọn lựa kỹ càng hôm qua giờ đã biến mất. Nằm giữa tờ báo cũ chỉ còn là một đống bột mịn màu xanh xám, khô cong như tro bếp.
Hòa đưa ngón tay quệt thử một chút bột. Thứ bột này không có mùi khét của lửa, mà tỏa ra mùi lá dâu khô bị nghiền nát, cực kỳ tinh khiết. Không có dấu vết của sâu bọ, không có những đường gặm nham nhở của côn trùng thường thấy. Toàn bộ nắm lá dâu dày cộp đã bị nghiền vụn thành thứ bụi mịn này chỉ trong một đêm ngắn ngủi. Cô đứng lặng bên bếp lò, nhìn lớp bụi mịn trôi tuột qua kẽ ngón tay, rơi xuống mặt đất nện xám xịt.
Tiếng gió rít qua khe cửa gỗ gian thờ phía trên cắt ngang dòng suy nghĩ của Hòa. Mùi lá dâu ẩm không phát ra từ đống tro mịn dưới bếp này. Nó nồng nặc nhất ở phía trên nhà, ngay tại gian thờ cổ nơi đặt bức ảnh thờ nhòe mặt của bà ngoại cô. Hòa bước từng bước lên những bậc cầu thang gỗ kêu ken két. Mỗi bước chân của cô như đánh động vào sự im lặng của ngôi nhà sàn cũ kỹ.
Gian thờ tối tăm, chỉ có chút ánh sáng yếu ớt của ngày âm u lọt qua khe cửa sổ khép hờ. Hòa đi vòng ra phía sau bàn thờ, nơi vách gỗ ngăn cách gian thờ với buồng ngủ cũ của mẹ cô, bà Lưu Thuận Lan. Mùi lá dâu ẩm ở đây đậm đặc đến mức cô phải che mũi lại để tránh một cơn ho khan. Cô dùng các ngón tay gõ nhẹ lên từng tấm ván gỗ dọc theo vách tường.
"Cộc. Cộc. Cộc."
Âm thanh đục và đặc của gỗ lim nguyên khối vang lên đều đặn. Cho đến khi ngón tay Hòa gõ vào tấm ván thứ tư, nằm khuất sau chiếc chân tủ thờ bằng gỗ gụ chạm trổ hoa văn cổ.
"Bộp. Bộp."
Tiếng vang rỗng tuếch phát ra rõ rệt. Hòa cúi người xuống, quan sát kỹ những mối nối của tấm ván này. Khác với những phần vách xung quanh được cố định bằng đinh sắt rỉ sét hoặc chốt mộng gỗ lim đã xỉn màu đen kịt, tấm ván này lại được giữ bằng bốn chiếc đinh tre tròn. Những chiếc đinh tre này có màu vàng nhạt, xơ tre ở đầu đinh vẫn còn xước nhẹ, chưa hề bị mục nát hay bám rêu mốc. Ai đó đã tháo tấm ván này ra và đóng lại bằng đinh tre mới hơn phần còn lại của căn nhà rất nhiều năm.
Hòa quay xuống bếp, tìm chiếc tuốc nơ vít dẹt và một chiếc búa sắt nhỏ cầm tay. Cô trở lại gian thờ, chêm đầu tuốc nơ vít vào khe hở giữa hai tấm ván gỗ rồi dùng búa gõ nhẹ. Tiếng đinh tre gãy giòn tan vang lên trong không gian tĩnh mịch:
- Rắc.
Tấm ván gỗ từ từ hở ra, lộ ra một khoảng trống hẹp chỉ vừa một bàn tay lách vào giữa hai lớp vách gỗ của ngôi nhà sàn. Hòa đưa tay vào trong khoảng trống tối tăm và lạnh lẽo đó. Những ngón tay cô chạm phải một vật thể dấp dính, bọc ngoài bằng lớp giấy dầu dày đã mục nát ở các góc. Cô cẩn thận kéo vật đó ra ngoài. Mùi lá dâu ẩm lập tức bùng lên mạnh mẽ, xộc thẳng vào mũi cô. Lớp giấy dầu bọc ngoài có màu vàng đục của mỡ bò, bám đầy bụi gỗ và những sợi tơ mịn màu vàng sậm bám xung quanh.
Hòa đặt gói giấy lên chiếc bàn gỗ nhỏ cạnh cửa sổ để có thêm ánh sáng. Cô bóc lớp giấy dầu mục nát ra. Bên trong là một xấp tài liệu cũ: vài tờ sao kê ngân hàng từ năm 2002, đóng dấu đỏ của chi nhánh tỉnh. Còn có một bức ảnh cũ bị cắt mất góc lớn và một lá thư viết tay trên giấy kẻ ngang đã ố vàng, nét bút bi đen quen thuộc của mẹ cô.
Hòa mở lá thư ra. Nét chữ của mẹ cô, bà Lưu Thuận Lan, hiện lên rõ ràng nhưng có phần vội vã, nhiều nét chữ kéo dài và run rẩy như thể người viết đang phải chịu đựng một nỗi sợ hãi hoặc đau đớn tột cùng. Cô nén lòng đọc từng dòng chữ:
"Hòa, nếu con tìm thấy lá thư này, nghĩa là mẹ đã không thể trụ vững được nữa, và chiếc hũ dưới gầm bếp đã bắt đầu tìm đến con. Mẹ xin lỗi vì đã giấu con suốt hai mươi năm qua, nhưng đó là cách duy nhất để giữ cho con có được một cuộc sống bình thường ở thành phố, tránh xa cái dốc Nặm Lưng này.
Nếu tiền tự tìm đến con, con coi nó như xác rắn trong chum nước. Đừng chạm. Đừng dùng. Đừng thương tiếc. Nhà họ Lưu chúng ta giàu lên từ chiếc hũ đó, nhưng mỗi đồng tiền chảy vào tài khoản của con đều là một phần xương máu của người khác bị rút đi để bù vào. Cậu Khải của con luôn muốn tìm chiếc hũ này để đổi vận, nhưng cậu ấy chỉ nhìn thấy phần tiền nổi trên mặt giấy. Tuyệt đối không được để Khải chạm vào chiếc hũ, cũng không được ký kết bất kỳ giấy tờ mua bán đất đai hay giấy nhận nợ nào liên quan đến căn nhà sàn này.
Mẹ đã thử mọi cách để làm chậm sự tàn phá của nó. Mỗi năm, vào rằm tháng Bảy, mẹ phải mua lá dâu rừng về đốt dưới gầm bếp lò. Sau đó mẹ dùng sáp ong khóa chặt bếp lò ba đêm liền, để tiếng nhai dưới sàn dịu xuống. Mẹ cũng đã dùng toàn bộ số tiền tiết kiệm được để trả dần cho những người từng có giao kèo với nhà họ Lưu từ năm 1998, hy vọng có thể cắt đứt sợi tơ nợ nần. Nhưng mẹ không thể phá hủy chiếc hũ. Nó không thể bị đập vỡ bằng búa, cũng không thể bị đốt cháy bằng lửa thường. Con phải giữ lại mọi giấy tờ giao dịch cũ, kể cả những tờ biên lai đã bị rách hay nhòe mực. Đó là những thứ duy nhất chứng minh chúng ta đã cố gắng trả nợ."
Hòa nhìn chằm chằm vào những dòng chữ viết tay của mẹ. Những ký ức về người mẹ lam lũ, suốt đời sống trong cảnh nghèo khó, chắt bóp từng đồng tiền lẻ để gửi cho cô ăn học ở thành phố hiện về. Mẹ cô đã chết trong một căn phòng trọ chật hẹp, không có một tài sản nào đáng giá ngoài chiếc vòng bạc đeo trên tay mà bà luôn giữ gìn như mạng sống.
Hòa khẽ vuốt ngón tay lên mép giấy ố vàng, cảm nhận sự thô ráp của thớ giấy mục. Cô tự nói với căn nhà trống trải:
- Mẹ giấu con cả đời, giờ bắt con đọc từng mảnh mục thế này sao?
Đúng lúc đó, chiếc điện thoại di động đặt trên bàn gỗ đột ngột rung lên bần bật. Tiếng chuông reo vang dội trong không gian yên ắng của gian thờ khiến Hòa giật mình. Màn hình hiển thị một số điện thoại lạ có đầu số của thành phố. Hòa bấm chặt móng tay vào cạnh bàn để giữ giọng mình không run, rồi nhấn nút nghe.
- Alo, xin hỏi có phải là chị Lưu An Hòa không ạ? - Giọng nói của một nhân viên nữ lịch sự vang lên từ đầu dây bên kia.
- Vâng, tôi nghe. - Hòa trả lời, giọng cô khàn đi vì lạnh.
- Dạ, chúng tôi là bộ phận kiểm soát giao dịch của ngân hàng thương mại cổ phần. Hệ thống của chúng tôi vừa ghi nhận một giao dịch chuyển khoản bất thường vào tài khoản cá nhân của chị với số tiền là năm trăm triệu đồng từ một tài khoản không rõ danh tính. Do số tiền lớn và nguồn gửi không có thông tin người chuyển rõ ràng, hệ thống đã tạm thời khóa chiều rút của tài khoản để xác minh. Chị có thể xác nhận giao dịch này không ạ?
Hòa cảm thấy toàn thân cứng đờ. Năm trăm triệu đồng. Đúng như lời cảnh báo trong bức thư của mẹ cô vừa đọc xong. Khoản tiền tự tìm đến cô mà không có bất kỳ lý do nào.
- Tôi không nhận khoản tiền này. Hãy hoàn trả lại cho người gửi. - Hòa nói nhanh, giọng cô run lên.
- Dạ, nhưng tài khoản gửi đi hiện tại hiển thị là một tài khoản đã bị khóa từ năm 2002, hệ thống không thể thực hiện lệnh hoàn trả tự động được ạ. Chúng tôi cần chị mang giấy tờ tùy thân ra chi nhánh gần nhất để làm thủ tục đối soát... - Giọng nhân viên ngân hàng tiếp tục vang lên, nhưng Hòa đã không còn nghe rõ nữa. Cô cúp máy.
Cô nhìn xuống lá thư của mẹ vẫn đang mở trên bàn. Ở dòng chữ cuối cùng, nơi mẹ cô ký tên "Lưu Thuận Lan", vết mực đen đột ngột loang rộng ra. Thứ mực bút bi khô từ nhiều năm trước giờ đây như đang tan chảy dưới độ ẩm của căn nhà sàn. Vệt mực loang ra thành một hình bầu dục màu đen sẫm, co cụm lại ở hai đầu, tạo thành hình dáng một chiếc kén tằm hoàn chỉnh. Hòa đưa ngón tay chạm nhẹ vào vết mực đen đó. Đầu ngón tay cô cảm nhận được một sự ướt át và mát lạnh, giống hệt như cảm giác khi cô chạm vào vết mực đỏ ở tiệm vàng Khánh Hưng lúc sáng.
Hòa đặt lá thư sang một bên, cầm bức ảnh chụp cũ bị cắt mất góc lên. Bức ảnh đã phai màu, chụp mẹ cô thời trẻ đang đứng trước hiên căn nhà sàn này. Dù bức ảnh đã bị cắt mất góc phải - nơi đáng lẽ ra là hình ảnh của một người khác đứng cạnh bà - nhưng Hòa vẫn nhìn rõ được chi tiết trên cổ tay trái của mẹ cô.
Trên cổ tay gầy gò của bà Lưu Thuận Lan đeo một chiếc vòng bạc bản dày. Ở phần ảnh còn sót lại, Hòa nhận ra cổ tay mẹ đeo một chiếc vòng bạc có hoa văn trùng dấu trên hũ.
Chi tiết nhỏ ấy làm cô hiểu rằng mẹ đã chuẩn bị cho bí mật này từ rất lâu, không phải chỉ trong những ngày cuối đời. Bức ảnh không còn là kỷ vật gia đình; nó giống một lời nhắc âm thầm rằng mọi nghi thức, mọi khoản tiền và mọi dấu hũ đều đã được sắp đặt trước khi cô kịp trở về. Hòa gấp bức ảnh lại, kẹp nó vào giữa lá thư và xấp sao kê. Cô không dám bỏ sót bất kỳ mẩu giấy nào nữa, kể cả phần mép ảnh đã sờn.