Huyết Đồng Trời Đất - Chương 37: Tiếng gọi từ suối
Đêm ngày mười một, bản Khe Cạn không ngủ. Ngay từ chập tối, theo lệnh của già Sính và trưởng bản Lò Văn Pừ, tất cả trẻ con trong bản được đưa lên đình…
Nội dung chương
Đêm ngày mười một, bản Khe Cạn không ngủ.
Ngay từ chập tối, theo lệnh của già Sính và trưởng bản Lò Văn Pừ, tất cả trẻ con trong bản được đưa lên đình bản. Đình nằm trên một gò đất cao giữa bản, mái ngói rêu phong, trong chính điện là bàn thờ tổ tiên chung của các dòng họ, hương khói nghi ngút quanh năm. Đêm nay, trong đình chật ních: gần ba mươi đứa trẻ từ sơ sinh đến mười hai tuổi, nằm ngồi la liệt trên chiếu, xung quanh là hàng chục người lớn thức trắng canh giữ.
Nguyễn Thị Loan ngồi ở bậc thềm đình, cuốn sổ tay đặt trên đầu gối, mắt không rời khỏi con suối Khe Cạn phía dưới thung lũng. Trăng bị mây che kín, chỉ có ánh đèn dầu trong đình hắt ra, vàng vọt. Gió đêm thổi qua, mang theo mùi quế thoang thoảng từ phía giếng làng, và một mùi khác, mùi tanh của nước suối đêm.
- Cô Loan, uống chén nước gừng cho ấm, - một bà cụ đưa cho cô chén nước nóng.
- Cháu cảm ơn bà, - Loan đón lấy, hai tay ôm chén nước cho ấm.
Đã hai mươi hai giờ. Đúng hẹn, Loan đốt ba nén nhang trước bàn thờ tổ tiên trong đình, khấn thầm: tổ tiên phù hộ cho bản, phù hộ cho hai người trên đèo. Khói nhang bay lên, thẳng đứng trong không khí tĩnh lặng. Cô thở phào: khói thẳng là yên. Ở trên đèo, Khải nhìn thấy sẽ hiểu.
Già Sính ngồi ở góc đình, tựa lưng vào cột, hơi thở khò khè. Ông đã yếu đi rất nhiều chỉ trong một ngày. Lò Văn Pừ ngồi cạnh, thỉnh thoảng lại nhìn ra phía suối với vẻ lo lắng.
- Cụ ơi, - Lò Văn Pừ khẽ hỏi, - cụ nghĩ đêm nay...
- Đêm nay là đêm thứ hai, - già Sính nói, mắt vẫn nhắm. - Đất đói. Nó sẽ gọi.
Như để chứng minh lời ông, đúng lúc ấy, từ phía suối Khe Cạn vọng lên một tiếng gọi.
- Ơi... Tủa ơi... về với mẹ...
Tiếng gọi trong vắt, dịu dàng, giống hệt giọng của người đàn bà có con mộng du sáng nay. Cả đình nín bặt. Người đàn bà ấy đang ngồi trong đình, ôm chặt thằng cu Tủa trong lòng, mặt bà trắng bệch:
- Không... không phải tôi gọi. Tôi ở đây mà...
Tiếng gọi lại vang lên, lần này gọi một cái tên khác:
- Mai ơi... Mai ơi... ra suối với mẹ...
Người đàn ông có con gái tên Mai bật dậy, ôm chặt con bé vào lòng. Con bé đang ngủ, nhưng miệng nó mấp máy như muốn trả lời.
Loan cảm thấy gáy mình lạnh buốt. Cô là kỹ sư địa chất, cô tin vào sóng âm, vào hiện tượng dội âm trong thung lũng. Nhưng tiếng gọi này... nó vang lên từ mặt suối, rõ ràng, dịu dàng, và nó gọi đúng tên từng đứa trẻ, bằng đúng giọng của mẹ chúng.
- Đánh chiêng! - già Sính bỗng quát lên, mắt mở to.
Một thanh niên vội chạy đến chiếc chiêng đồng treo ở góc đình, gõ mạnh. Tiếng chiêng vang lên, trầm hùng, át cả tiếng suối. Theo lệnh ông, mấy người đàn ông khác cũng đốt nhang trầm, khói thơm bay mù mịt khắp đình.
Tiếng gọi từ suối im bặt.
Cả đình thở phào. Một bà cụ ngồi cạnh Loan, tay lần tràng hạt, khẽ nói:
- Đình này thiêng lắm, cô ơi. Bàn thờ tổ tiên trong kia là của chung cả bản, từ đời các cụ lập bản đến giờ, hương khói chưa tắt một ngày nào. Hồi kháng chiến, bom đạn rơi quanh bản mà không quả nào trúng đình. Người già bảo, tổ tiên giữ đất này, đất nể tổ tiên.
Loan gật đầu, ghi vào sổ: "Bàn thờ tổ tiên đình bản: hương khói liên tục từ khi lập bản. Khớp điều 5." Cô vốn không tin vào những chuyện này, nhưng đêm nay, ngồi giữa những con người đang run rẩy vì sợ mà vẫn gõ chiêng không ngừng, cô bỗng hiểu: niềm tin cũng là một thứ vật liệu, như bê tông, như cốt thép. Nó giữ con người đứng vững khi mọi tính toán đều sụp đổ.
Nhưng chưa được bao lâu, tiếng gọi lại vang lên, lần này từ một hướng khác, và có nhiều tiếng cùng lúc, như một dàn đồng ca:
- Tủa ơi... Mai ơi... về với bà... bà đợi ở suối...
Lần này, giọng không còn giống mẹ chúng nữa. Nó già hơn, khàn hơn, như giọng của một bà cụ. A Páo không có ở đây, nhưng Loan bỗng nhớ đến bài hát ru cậu đã hát: giai điệu ma mị về bà cả giữ mạch đất.
- Gõ chiêng liên tục! Đừng để nó ngớt! - già Sính quát.
Tiếng chiêng lại vang lên, dồn dập hơn. Khói nhang trầm mù mịt. Người lớn ôm chặt trẻ con, nhiều bà mẹ khóc nức nở nhưng không dám khóc thành tiếng, sợ át cả tiếng chiêng.
Loan ghi chép, tay run đến mức chữ nguệch ngoạc: "22:40. Tiếng gọi từ suối, gọi tên từng trẻ, giọng ban đầu giống mẹ, sau giống bà già. Chiêng + nhang trầm xua được tạm thời. Đình bản: không có hiện tượng xâm nhập."
Đúng lúc ấy, một tiếng hét vang lên từ phía sau đình:
- Con bé Út! Con bé Út đâu rồi!
Mọi người quay lại. Một bé gái khoảng sáu tuổi, con của một gia đình ở cuối bản, đã biến mất khỏi chiếu. Chăn của nó còn ấm, nhưng người thì không thấy đâu.
- Nó ra phía suối! - một người hét lên, chỉ tay về phía con dốc dẫn xuống suối.
Loan bật dậy, chạy như bay ra khỏi đình. Trong ánh đèn pin, cô thấy một bóng nhỏ đang lảo đảo đi xuống dốc, về phía suối. Bé gái mắt nhắm nghiền, hai tay đưa ra phía trước như đang đi về phía ai đó, miệng mấp máy: "Bà ơi... bà ơi..."
- Út! Đứng lại! - Loan hét lên, lao theo.
Bé gái không nghe thấy, cứ thế đi thẳng xuống. Chân nó đã chạm vào mép nước suối. Nước suối đêm nay đen ngòm, chảy xiết, và Loan ngửi thấy mùi quế nồng nặc bốc lên từ mặt nước.
Loan lao tới, ôm chầm lấy bé gái từ phía sau, lăn cả hai vào bờ đất. Bé gái giãy giụa, miệng vẫn gọi "bà ơi", tay cào cấu vào tay Loan. Loan ôm chặt, ghì nó vào lòng, mặc cho nó cắn vào vai cô đau điếng.
- Buông bà ra! Bà gọi con! - bé gái hét lên, mắt vẫn nhắm nghiền.
- Không có bà nào hết! Dậy đi Út! Dậy đi! - Loan vỗ mạnh vào má nó.
Mấy người đàn ông trong bản chạy đến, cùng Loan khiêng bé gái lên đình. Đặt nó trước bàn thờ tổ tiên, già Sính thắp ba nén nhang, hơ qua mặt nó, miệng lẩm bẩm khấn. Một lúc sau, bé gái mở mắt, ngơ ngác nhìn quanh, rồi òa khóc:
- Mẹ ơi...
Người mẹ lao đến ôm con, khóc nức nở. Cả đình vỡ òa trong tiếng khóc và tiếng thở phào.
Loan ngồi bệt xuống bậc thềm, vai áo rách một mảng, vết cắn trên tay rớm máu. Cô nhìn xuống suối. Mặt nước đen ngòm vẫn chảy, nhưng tiếng gọi đã im. Chỉ còn tiếng chiêng vẫn vang lên đều đặn, và khói nhang trầm vẫn bay mù mịt.
Suốt phần còn lại của đêm, tiếng gọi còn vang lên thêm ba lần nữa, mỗi lần một giọng khác nhau, mỗi lần đều bị tiếng chiêng và khói nhang đẩy lùi. Người trong đình thay nhau gõ chiêng, thay nhau thức, không ai dám chợp mắt. Mấy bà mẹ ôm con ngồi sát vào bàn thờ tổ tiên, như thể hơi ấm từ những nén nhang có thể truyền sang người.
Gần sáng, khi tiếng gà gáy đầu tiên vang lên từ cuối bản, tiếng gọi từ suối tắt hẳn. Mặt nước suối trở lại bình thường, chỉ còn mùi quế thoang thoảng. Trẻ con trong đình vẫn ngủ say, không đứa nào bị gọi đi nữa.
Già Sính bước đến ngồi cạnh cô, đưa cho cô một miếng vải sạch băng vết thương:
- Con bé này gan. Dám lao xuống suối đêm nay.
- Cháu... cháu không nghĩ được gì lúc ấy, - Loan thở hổn hển. - Chỉ biết phải giữ nó lại.
- Đất gọi trẻ con vì chúng nhẹ vía, - già Sính nói, mắt nhìn xa xăm về phía suối. - Đêm nay là đêm thứ hai, nó còn gọi bằng giọng người thân. Đêm mai, đêm thứ ba, nó sẽ không gọi nữa. Nó sẽ trực tiếp lên bắt.
Loan rùng mình:
- Ông nói... đêm mai?
- Đêm mai là đêm cuối. Nếu đến lúc ấy mà vật chưa về chỗ cũ, đất sẽ không còn kiên nhẫn gọi nữa. Nó sẽ tràn lên như trận bùn ở lán trại hôm trước. Cả bản này...
Ông không nói hết, nhưng Loan hiểu. Cô nhìn những đứa trẻ đang ngủ say trong đình, được che chở bởi bàn thờ tổ tiên và tiếng chiêng không ngớt. Đêm nay, đình bản đã giữ được chúng. Nhưng đêm mai thì sao?
Cô mở cuốn sổ, ghi thêm một dòng, tay vẫn còn run: "23:30. Cứu bé Út suýt lội xuống suối. Đình bản + chiêng + nhang trầm = an toàn. Đêm mai là đêm thứ ba. Không còn thời gian nữa."
Từ phía đèo, trong bóng tối mịt mùng, ba đốm sáng đèn pin nháy lên, rồi nháy thêm hai lần nữa. Ba nháy. Yên.
Loan nhìn ba đốm sáng ấy, nước mắt bỗng trào ra. Trên đèo, Khải và A Páo vẫn yên. Đêm nay, cả hai nơi đều đã giữ được. Nhưng đêm mai...
Cô mở cuốn sổ, lật lại sáu điều luật đã ghi sáng nay. Điều thứ ba: trả vật trước đêm thứ ba. Điều thứ tư: phong ấn lại cần ba việc. Cô đã thuộc lòng, nhưng thuộc lòng không có nghĩa là làm được. Tái lập bảy lớp phong ấn, tìm người thề giữ mộ đến hết đời... những việc ấy, làm sao xong trong một ngày?
Cô ngẩng lên nhìn trời. Mây đen vẫn che kín trăng. Đâu đó trên đỉnh núi, sấm bắt đầu ì ầm, báo hiệu một trận mưa lớn sắp đến.