HUYẾT THẦN ĐA Ở ĐÌNH LÀNG - Chương 10: Đêm mất ngủ đầu tiên
Đêm ngày mười chín tháng sáu, Đỗ Văn Trường không ngủ được. Ông đã uống một viên thuốc an thần nhẹ như thói quen những đêm phải nghĩ nhiều việc, nằm…
Nội dung chương
Đêm ngày mười chín tháng sáu, Đỗ Văn Trường không ngủ được.
Ông đã uống một viên thuốc an thần nhẹ như thói quen những đêm phải nghĩ nhiều việc, nằm xuống giường trong căn phòng của nhà thuê từ lúc mười một giờ, và cứ thế mở mắt nhìn lên trần nhà trong bóng tối. Quạt trần quay đều, phát ra tiếng kêu rất khẽ theo mỗi vòng quay. Bên cạnh, bà Lệ đã ngủ từ lâu, hơi thở đều đặn của người đàn bà quen với nếp sống ở quê. Chỉ một mình ông là thức, đầu óc tỉnh táo một cách khó chịu, hết nghĩ tới tiến độ tường bao lại nghĩ tới đợt giải ngân sắp tới, rồi lại quay về chuyện ban sáng mà ông đã nghe báo cáo qua điện thoại.
Chuyện ban sáng là văn bản của xã. Cương gọi điện báo lúc trưa: xã có cử người xuống hiện trường, lập biên bản ghi nhận mười hai chiếc đinh trên thân cây đa, chụp ảnh, và gửi văn bản yêu cầu tháo toàn bộ đinh trong ngày hôm nay. Cương hỏi ý ông phải làm thế nào. Trường đã trả lời ngay lúc ấy, không cần suy nghĩ: cứ nhận văn bản, thái độ hợp tác, nhưng chưa tháo gì cả, để ông xem xét. Tháo đinh hôm nay thì ngày mai xã lại yêu cầu dừng căng bạt, ngày kia yêu cầu dời biển, rồi dân làng được đà lấn tới, yêu cầu đo lại đất, dừng cả công trình. Làm ăn bao nhiêu năm, ông hiểu rõ cái đà ấy bắt đầu từ một lần nhường nhịn nhỏ như thế nào.
- Xã họ cũng chỉ nhắc nhở thôi anh ạ, Cương nói thêm trong cuộc gọi buổi tối. Không phạt, không lập biên bản vi phạm hành chính gì cả. Chỉ là văn bản yêu cầu phối hợp. Em nghe ngóng thì hình như họ cũng ngại va chạm với mình.
Ông ậm ừ, bảo Cương cứ theo dõi. Nhưng đêm nay, nằm trong bóng tối, cái văn bản không phạt ấy lại làm ông khó ngủ hơn cả một quyết định xử phạt thật sự. Vì nó cho ông thấy xã đang đứng ở giữa, dân làng đang nhìn vào, và mọi con mắt bây giờ đều đổ dồn vào một câu hỏi duy nhất: nhà ông Trường có tháo đinh hay không. Ông ghét cảm giác bị đẩy vào thế phải trả lời cả làng về một việc mà theo luật, ông cho rằng mình hoàn toàn có quyền làm trên khu đất của mình. Đinh đóng ở phần thân cây quay về phía đất của ông. Biển dự án là thủ tục bắt buộc. Mọi thứ đều có lý do chính đáng của nó, vậy mà qua miệng dân làng và qua tờ biên bản của cô cán bộ xã, nó bỗng thành một tội lỗi phải tháo gỡ khẩn cấp.
Khoảng quá nửa đêm, trong lúc trở mình lần không biết thứ bao nhiêu, Trường bỗng nghe thấy một âm thanh rất khẽ từ phía xa. Là tiếng lá xào xạc. Không phải tiếng xào xạc rào rào của một cơn gió đi qua cả làng, mà là một đợt âm thanh ngắn, riêng lẻ, như thể chỉ có một tàng cây nào đó vừa rung lên trong đêm rồi lại im bặt. Ông nằm im, lắng nghe. Đêm nay trời lặng gió một cách lạ thường. Ngoài sân, tàu lá chuối sau nhà không hề động đậy, ông biết vì cả buổi tối ngồi ở hiên ông đã để ý trời oi và đứng gió đến mức nào. Tiếng dế kêu đều đều ngoài vườn, tiếng ếch ở ao xa, tất cả đều bình thường. Chỉ có đợt xào xạc vừa rồi là không ăn khớp với bất cứ thứ gì.
Ông ngồi dậy, bước ra cửa sổ, kéo nhẹ rèm nhìn sang phía đình. Tán đa hiện ra trong đêm như một khối đen khổng lồ, im lìm, bất động, che kín cả góc sân đình và một phần bầu trời đầy sao mờ vì hơi nóng. Không có gì động đậy. Không có ai ở đó. Chỉ có tấm biển dự án của công trình ông đứng trắng mờ ở mặt tiền khu đất, và hàng bạt xanh tối sẫm rung cũng không rung. Trường đứng nhìn một lúc lâu, tự cười mình trong bóng tối. Một người đàn ông năm mươi hai tuổi, làm ăn khắp nơi, từng đối mặt với bao nhiêu đối tác và ngân hàng, lại mất ngủ vì một tiếng lá cây không rõ có thật hay không. Chắc là do thuốc an thần chưa ngấm, do đầu óc căng thẳng vì tiến độ, do cái nóng tháng sáu làm người ta ngủ không sâu. Ông quay lại giường nằm, nhắm mắt, và cố nghĩ tới những con số quen thuộc để ru mình vào giấc ngủ.
Nhưng giấc ngủ chỉ đến chập chờn từng quãng ngắn, và mỗi lần tỉnh dậy giữa những quãng ấy, ông lại thấy mình đang lắng nghe. Lắng nghe cái gì thì chính ông cũng không nói rõ được. Chỉ biết rằng từ đêm nay, thính giác của ông như đã tự động hướng về phía góc sân đình ấy, giống như người ta sau một lần nghe thấy tiếng động lạ trong nhà thì đêm nào cũng dỏng tai lên nghe lại.
Sáng sớm hôm sau, ngày hai mươi tháng sáu, Trường dậy sớm hơn mọi ngày với đôi mắt thâm quầng. Bà Lệ nhìn chồng, hỏi khẽ có phải đêm qua anh lại mất ngủ không. Ông lắc đầu, bảo ngủ được, rồi thay quần áo ra khu đất kiểm tra như thường lệ trước khi đội thợ tới. Trời mới hửng, sương còn đọng trên bạt che chắn, công trình im ắng. Ông đi thẳng tới gốc đa ở góc đất.
Và ông đứng lại.
Quanh mấy lỗ đinh trên thân cây, những vệt nhựa mà hôm qua xã chụp ảnh ghi biên bản là đã khô, màu nâu đỏ, giờ hiện ra rõ ràng trong ánh sáng sớm. Có một vệt chảy dài hơn hẳn những gì ông tưởng khi nghe báo cáo. Nó bắt đầu từ lỗ đinh phía gần cành đông. Nó trườn xuống theo đường vỏ cây xù xì, qua hai múi rễ nhỏ. Vệt dài dễ đến gần một mét. Nó màu đỏ nâu sẫm, đặc quánh. Trông từ xa, nó như một dòng máu đã chảy trong đêm rồi đông lại trên thân cây. Ông đưa tay lên, không chạm vào, chỉ dừng cách vệt nhựa một khoảng ngắn. Trong không khí buổi sớm còn mát, ông ngửi thấy một mùi rất nhẹ, tanh tanh, ngai ngái, khác hẳn mùi nhựa cây thông thường.
Trường đứng dưới gốc đa một lúc lâu như thế. Một ý nghĩ mà ông không muốn nghĩ cứ trở đi trở lại trong đầu: hai ngày trước cây không có những vệt này. Đinh đóng vào thì nhựa rỉ ra. Việc ấy, tách khỏi mọi chuyện lệ làng hay mê tín, là một sự thật vật chất đơn giản mà chính mắt ông đang nhìn thấy. Cây đang chảy một thứ chất lỏng màu như máu từ đúng những chỗ bị đóng đinh. Chỉ có điều, ông tự nhủ ngay sau đó, cây nào bị thương mà chẳng rỉ nhựa. Người ta cạo mủ cao su còn rỉ trắng cả thân. Nhựa đỏ này là nhựa của cây đa cổ, có thế thôi. Nó không có nghĩa là cây biết đau, càng không có nghĩa là ông phải dừng một công trình tiền tỷ vì mấy vệt nhựa và một tờ biên bản nhắc nhở của xã.
Ông đi vòng quanh gốc cây thêm một vòng nữa, chậm rãi, như người ta đi quanh một hiện trường. Ông đếm lại số đinh trên thân cây, mười hai chiếc, chiếc nào cũng nguyên vẹn, đầu đinh sáng lên trong nắng sớm. Không chiếc nào tự rơi ra, không chiếc nào lỏng đi như mấy lời đồn đại vô căn cứ mà vợ ông nghe ở chợ. Mọi thứ vẫn nằm trong tầm kiểm soát của con người, của sắt thép và giấy tờ, đúng như ông vẫn tin. Chỉ có vệt nhựa dài kia là nằm ngoài dự tính. Nó làm cho thân cây, lần đầu tiên kể từ ngày ông về làng, trông không còn giống một chướng ngại vật vô tri trên bản vẽ nữa, mà giống một cơ thể sống vừa bị thương và đang âm thầm chịu đựng vết thương ấy qua một đêm dài.
Ông nghĩ tới việc cho người lau sạch những vệt nhựa ấy đi trước khi dân làng qua lại buổi sáng nhìn thấy và lại kể thêm thắt. Nhưng ông bỏ ngay ý nghĩ đó. Lau đi thì người ta lại bảo mình xóa dấu vết. Cứ để nguyên đấy. Nhựa cây khô rồi sẽ bong ra, rơi xuống đất, chẳng còn ai nhớ nữa, cũng như chẳng còn ai nhớ tới tờ biên bản của xã sau ít ngày. Ông đã thấy nhiều chuyện lớn hơn thế này lắng xuống theo thời gian. Việc của ông là không được chần chừ trong lúc mọi người còn đang nhìn. Kẻ chần chừ là kẻ thua đầu tiên trong mọi cuộc mặc cả, mà ông thì không có ý định thua ngay trên mảnh đất quê nhà của chính mình, trước những người mà ông đã rời bỏ hai mươi năm để chứng tỏ mình hơn họ.
Một cơn gió sớm rất nhẹ đi qua làm tán lá trên đầu ông xào xạc. Lần này là gió thật, ông cảm nhận được nó trên da mặt, mát và mang theo hơi nước của đồng ruộng. Âm thanh của gió thật khác hẳn âm thanh ông nghe trong đêm: nó đến từ khắp nơi, đi qua mọi tàng cây cùng lúc, và tan đi tự nhiên. Ông đứng yên phân biệt hai thứ âm thanh ấy một lúc lâu, rồi lắc đầu. Đêm qua chắc chắn là ông đã nghe nhầm, hoặc nghe tiếng cây nào khác ở xa vọng lại trong đêm lặng. Ông không cho phép mình nghĩ khác. Nghĩ khác, với ông, đồng nghĩa với việc mở một cánh cửa mà sau nó là lệ làng, là lời của ông già giữ đình, là tất cả những thứ ông đã cố bỏ lại ở làng này từ hai mươi năm trước.
Ông quay lưng lại với gốc cây, đúng lúc điện thoại trong túi rung lên. Là Cương, hỏi hôm nay đội làm tường bao tiếp hay chuyển người sang việc khác, vì nghe nói thợ cưa ở xã bên mà đội đặt lịch từ trước có thể qua xem cành cây phía đông trong tuần này nếu chủ đầu tư muốn. Trường nhìn đồng hồ. Mới sáu giờ sáng. Hồ sơ cây di sản trên tỉnh, theo lời cô Tâm nói với trưởng thôn mà ông đã nghe lại, chỉ còn chờ quyết định cuối, nhanh thì cuối tháng này. Nếu để quyết định ấy về trước, mọi việc đụng vào cành cây sẽ phải qua thủ tục, qua họp hành, qua không biết bao nhiêu cửa, và tiến độ cổng sẽ vỡ tan. Còn nếu cành cây được xử lý ngay bây giờ, khi xã mới chỉ dám nhắc nhở về mấy chiếc đinh, thì việc đã rồi sẽ là việc đã rồi, như bao nhiêu lần ông đã xử lý những việc khó trong đời làm ăn của mình.
Ông đưa điện thoại lên tai, giọng rõ ràng và dứt khoát, xua tan nốt chút ngái ngủ cuối cùng của một đêm mất ngủ.
- Mai cưa thì muộn. Cưa ngay sáng hôm nay, hai mươi tháng sáu. Bảo thợ cưa qua sớm. Cưa xong, trồng cây khác đền cho làng. Chuyện nào cũng có giá của nó.