HUYẾT THẦN ĐA Ở ĐÌNH LÀNG - Chương 13: Cụ từ tới gốc cây
Trưa ngày hai mươi tháng sáu, nắng đứng bóng, sân đình Đông Các nóng như một mặt chảo. Phạm Văn Hiển ngồi trong đình, nghe tiếng xe y tế đi xa dần, nghe…
Nội dung chương
Trưa ngày hai mươi tháng sáu, nắng đứng bóng, sân đình Đông Các nóng như một mặt chảo. Phạm Văn Hiển ngồi trong đình, nghe tiếng xe y tế đi xa dần, nghe tiếng người làng còn tụ ở ngoài sân chưa chịu giải tán, rồi mới chậm rãi chống gậy đứng dậy. Người cháu họ trong ban quản lý đình định đỡ ông, ông khẽ lắc đầu, tự mình bước qua ngưỡng cửa đình. Ông đã giữ đình này mấy chục năm, qua ba đời người trong nhà nối nhau, quen với từng viên gạch, từng bậc đá, từng tiếng chuông gió trên mái. Buổi trưa hôm nay, đình vẫn yên như mọi ngày, chỉ có mùi hương trầm còn vương và tiếng ve kêu rát ngoài tán đa.
Ông bước qua đám đông. Người làng tự dạt ra hai bên nhường lối, không ai phải nhắc. Mấy người vừa đứng ở sân đình nhìn sang công trường giờ im lặng đi theo sau ông một quãng, rồi dừng lại ở mép khu đất, để ông một mình tiến tới sát gốc đa. Đỗ Văn Trường vẫn đứng đó, áo sơ mi đã lấm bụi, mặt còn chưa hết vẻ sững sờ. Mấy công nhân đứng quanh giàn giáo, thấy cụ từ tới thì lúng túng không biết nên chào hay nên tránh đi.
Hiển không nhìn Trường trước. Ông nhìn cây.
Ông đi chậm một vòng quanh gốc, dừng lại ở phía thân có những chiếc đinh sắt. Mười hai chiếc đinh vẫn cắm nguyên, đầu đinh nhô ra, biển dự án và dây bạt vẫn căng như hôm dựng. Quanh mấy lỗ đinh gần cành phía đông, nhựa đỏ đang rỉ ra thành vệt mỏng, chậm nhưng không dứt, gặp nắng trưa thì bóng lên. Ông ngửa cổ nhìn lên cành lớn, nơi vết cưa há miệng ở độ cao ngang mái đình. Từ dưới đất nhìn lên vẫn thấy miệng vết ứa đỏ, nhựa chảy thành một vệt dài trên vỏ cành rồi đọng lại ở chỗ gồ ghề, thỉnh thoảng mới nhỏ xuống một giọt, rơi trúng lá khô dưới gốc và loang ra.
Ông đưa bàn tay già nua, đầy đốm đồi mồi, chạm nhẹ vào phần vỏ lành ngay bên cạnh một lỗ đinh. Vỏ khô, ráp, ấm vì nắng. Rồi ông đưa tay sang chỗ vỏ không có đinh, không có vết thương, ở phía thân quay về sân đình. Chỗ ấy cũng khô nguyên. Ông gật đầu rất khẽ, như xác nhận một điều ông đã biết từ trước mà vẫn cần tận mắt nhìn cho chắc.
- Nhựa chỉ chảy đúng ở những chỗ người ta làm cây bị thương. - Ông nói, giọng không lớn nhưng rõ, hướng về phía Trường và cả đám đông sau lưng. - Chỗ nào có đinh, chỗ ấy rỉ. Chỗ nào bị cưa, chỗ ấy chảy. Chỗ nào lành thì khô nguyên. Các vị cứ nhìn mà xem, tôi không bịa ra một giọt nào.
Mấy người làng gật gù, có người lấy điện thoại chụp lại vệt nhựa. Một công nhân trẻ buột miệng nói đúng là từ sáng tới giờ chỉ thấy chảy ở vết cưa và quanh đinh, ngoài ra thân cây khô ráo. Cương vừa theo xe y tế quay lại, người còn lấm nhựa đỏ ở tay áo, nghe vậy thì cúi mặt không nói.
Trường hắng giọng, cố lấy lại vẻ cứng cỏi của một chủ đầu tư đang xử lý sự cố.
- Cụ Hiển, việc tai nạn lao động chúng tôi đang lo cấp cứu, xã sẽ xuống làm việc theo quy định. - Hắn nói. - Cây chảy nhựa là chuyện sinh lý của cây, các cụ đừng suy diễn thêm làm bà con hoang mang. Người bị nạn là người của tôi, tôi chịu trách nhiệm.
Hiển lúc này mới quay sang nhìn Trường. Ánh mắt ông không giận dữ, cũng không hả hê. Ông nhìn hắn như nhìn một đứa cháu trong làng vừa làm vỡ một thứ quý mà chưa hiểu mình đã làm vỡ cái gì.
- Tôi không suy diễn. - Ông nói. - Tôi giữ đình này từ khi tóc còn đen. Tôi nói cho ông nghe điều tôi thấy và điều lệ làng đã ghi. Cây này không có ma. Dưới gốc này không có mồ mả nào, không có hồn ai ngự trong cây hết. Ông đừng nghe người ta dọa ma quỷ rồi lại bảo làng mê tín. Cây đang đau và đang giận theo cách của cây. Nó sống hai trăm năm ở góc đình này, uống nước đất này, che nắng cho bao đời người làng. Người ta đóng đinh vào thân nó, cưa vào cành nó, thì nó chảy nhựa như người chảy máu. Chỉ có thế thôi, mà cũng đủ rồi.
Trường mím môi. Hắn định đáp rằng cây cối không biết giận, nhưng câu nói vừa rồi của cụ từ lại không hề nhắc tới ma quỷ, khiến hắn không tìm được chỗ nào để gạt đi như mọi lần. Đám đông xung quanh cũng im lặng, vì lời cụ từ nói ra nghe như một sự thật hiển nhiên khi người ta đang đứng trước một thân cây rỉ đỏ giữa trưa nắng.
Hiển chống gậy, bước thêm một bước tới gần Trường, hạ giọng xuống một chút nhưng vẫn đủ để những người đứng gần nghe thấy.
- Tôi yêu cầu dừng mọi việc động vào cây từ hôm nay. - Ông nói chậm rãi, từng chữ một. - Không cưa thêm, không đóng thêm, không bôi, không bịt, không làm bất cứ thứ gì lên thân cây này nữa khi chưa nói chuyện rõ ràng ở đình. Mười hai chiếc đinh kia cũng phải tính cách tháo ra cho cây đỡ đau, không phải cứ để nguyên rồi coi như xong, cũng không phải ai muốn rút bừa thì rút. Việc gì cũng có lệ của nó. Ông về suy nghĩ đi. Rồi ông sẽ phải tới đình nói chuyện. Không phải hôm nay thì là hôm khác. Nhưng tôi nói thật, càng muộn thì cái giá càng đắt.
- Cụ nói giá là giá gì? - Trường hỏi, giọng đã hơi gắt. - Đất tôi mua hợp pháp, hồ sơ đầy đủ. Xã làm việc theo quy định, không phải theo mấy lời dọa của làng.
- Tôi không dọa. - Hiển đáp. - Tôi chỉ nói lệ. Lệ không phải giấy tờ của xã, lệ là thứ giữ cho làng này yên ổn hai trăm năm. Ông có thể không tin lệ, nhưng cây thì nó không cần ông tin mới chảy nhựa được. Hôm nay nó chảy nhựa. Mai kia nó còn làm gì nữa, tôi không nói trước để hù ông. Tôi chỉ dặn ông một câu: khi cây đã giận, nó trút vào nhà ra lệnh, không trút bừa ra làng. Ông là người ra lệnh đóng đinh, ra lệnh cưa cành. Ông về mà trông nhà mình.
Lời nói ấy rơi xuống khoảng đất nóng bức làm mấy người đứng gần bất giác nhìn nhau. Trần đời này, ở Đông Các, chưa ai từng nghe cụ từ nói thẳng với một người làng làm ăn lớn như thế trước mặt đám đông. Trường cũng sững lại. Hắn muốn đáp trả, muốn nói cụ từ đang can thiệp vào việc làm ăn hợp pháp, nhưng cổ họng hắn nghẹn lại khi hình ảnh người thợ cưa nằm bất tỉnh và vệt nhựa phun đỏ tươi buổi sáng hiện về. Hắn chỉ nói được một câu cụt lủn rằng xã sẽ làm việc theo quy định, rồi quay mặt đi, ra hiệu cho công nhân căng lại dây rào.
Trước khi quay đi, ông còn dừng lại bên gốc đa một lần nữa. Ông không thắp hương, không khấn vái, không làm bất cứ nghi lễ nào trước mặt đám đông, vì ông biết lúc này một nén hương cũng sẽ bị người ta kể thành chuyện cúng bái mê tín. Ông chỉ đặt lòng bàn tay lên phần vỏ lành của thân cây, để yên ở đó vài giây, như người ta đặt tay lên trán một người đang sốt để xem nóng tới mức nào. Bàn tay ông cảm nhận được lớp vỏ khô ráp và hơi ấm của nắng trưa, và ở rất gần đó, chỉ cách một gang tay, vệt nhựa đỏ vẫn đang rỉ ra từ lỗ đinh, chậm rãi và đều đặn. Ông rút tay về, nhìn vệt nhựa dính một chút ở đầu ngón tay, màu đỏ sẫm và mùi tanh nhẹ, rồi lau tay vào vạt áo nâu của mình. Người làng nhìn cảnh ấy mà không ai nói gì. Có người sau này kể lại rằng chính cái chạm tay lặng lẽ ấy làm họ tin hơn mọi lời nói. Cụ từ đối xử với cây như đối xử với một sinh linh đang bị thương thật. Đó không phải cách đối xử với một khúc gỗ hay một câu chuyện dọa trẻ con. Trường cũng nhìn thấy. Hắn đứng cách đó vài bước, tay buông thõng, và trong một thoáng hắn nhớ tới cha mình ngày xưa quét sân đình, thỉnh thoảng lại dừng chổi, ngửa cổ nhìn lên tán đa và lẩm bẩm mấy lời hắn không nghe rõ. Hắn đã từng cho rằng đó là thói quen của người già nghèo không có việc gì khác để làm. Giờ đứng trước cùng một gốc cây, trước cùng một người giữ đình đã già hơn cha hắn rất nhiều, hắn bỗng không còn chắc nữa, nhưng hắn vẫn không chịu bước tới hỏi một câu cho rõ ràng. Sĩ diện của một người đã quen ra lệnh làm hắn đứng yên tại chỗ, và cụ từ cũng không chờ hắn nữa.
Hiển không nói thêm. Ông quay người, chống gậy đi chậm qua đám đông trở về đình. Người làng lại dạt ra nhường lối. Có bà lão chắp tay vái ông, có người hỏi nhỏ bây giờ phải làm sao, ông chỉ đáp cứ để cây yên, ai về nhà nấy, đừng tụ tập làm ồn ở sân đình giữa trưa nắng. Ông bước lên bậc đình, vào trong bóng râm mát lạnh mùi hương, ngồi xuống chiếc ghế gỗ quen thuộc, rót chén trà đã nguội mà không uống.
Người cháu họ trong ban quản lý đình đứng bên cạnh, lo lắng hỏi có cần cho người sang trông chừng khu đất không, nhỡ đội thi công lại leo lên cưa tiếp khi vắng người. Hiển lắc đầu, bảo họ không dám cưa thêm hôm nay đâu, người còn đang nằm viện, xã sắp xuống, và nhất là chính họ cũng đã sợ rồi. Sợ của người làm thuê khác với tin của người làng, nhưng sợ thì cũng đủ để dừng tay một lúc.
Rồi ông nhìn ra ngoài sân đình, qua tán đa rợp bóng, về phía khu đất và căn biệt phủ xây dở của Trường ở phía xa, và nói với người nhà một câu như dặn dò cho đêm nay.
- Từ đêm nay, để ý nhà ông Trường. Cây trút giận thì trút vào nhà ra lệnh.