HUYẾT THẦN ĐA Ở ĐÌNH LÀNG - Chương 27: Năm bước tạ tội
Sáng hai mươi sáu tháng Sáu, cụ từ Phạm Văn Hiển tự tới nhà Đỗ Văn Trường. Ông không đợi người nhà sang mời, cũng không chọn giờ đẹp. Ông chống gậy đi…
Nội dung chương
Sáng hai mươi sáu tháng Sáu, cụ từ Phạm Văn Hiển tự tới nhà Đỗ Văn Trường.
Ông không đợi người nhà sang mời, cũng không chọn giờ đẹp. Ông chống gậy đi qua con đường đất còn vương những mảnh gương vỡ chưa quét hết ở cổng biệt phủ, bước vào sân nơi bàn lễ đêm qua vẫn dựng nguyên, nến tắt, nhang tàn, lễ vật nguội lạnh bị ruồi bâu. Hai người làm đang lúi húi thu dọn theo lệnh của Lệ. Thấy cụ từ, họ dừng tay, cúi chào.
Lần này, Trường không đuổi ông.
Hắn từ trong nhà bước ra, áo nhàu, mắt thâm quầng, tay cầm điếu thuốc chưa châm. Đêm qua hắn gần như không ngủ. Hắn nhìn ông cụ đứng giữa sân nhà mình, giữa tàn tích của đàn trấn mà hắn đã trả tiền, và hắn nói một câu mà mấy ngày trước hắn không bao giờ nghĩ mình sẽ nói với cụ từ:
- Cụ vào nhà uống nước. Cháu nghe cụ nói.
Trong phòng khách, Lệ pha trà, đặt xuống bàn, rồi ngồi lại ở ghế bên, không lui vào trong như mọi lần tiếp khách của chồng. Bà có quyền nghe câu chuyện này hơn bất cứ ai, vì bà là người đã ôm con ở cổng đêm qua. Dưới mặt sàn gạch mới trám của phòng khách, không ai nhắc tới, nhưng cả ba người đều đang ngồi trên một ngôi nhà đã nứt từ móng.
Cụ từ uống một ngụm trà, đặt chén xuống, nói vào việc ngay. Ông không nhắc lại câu tôi đã can ông hôm qua, dù câu ấy nằm sẵn trong đầu mọi người trong phòng.
- Ông Trường, tôi nói hai sự thật trước. Nghe cho hết, đừng ngắt lời tôi.
- Cụ cứ nói.
- Sự thật thứ nhất: cây giận, nó không nhắm vào ông. Nó nhắm vào máu mủ của ông.
Trường ngẩng phắt lên.
- Nó ở trong phạm vi cây và nhà của kẻ ra lệnh, việc ấy làng đều thấy rồi, cụ từ nói tiếp đều đều. Nhưng bản thân ông, người ra lệnh đóng đinh và cưa cành, thì nó không với tới được theo cách nó muốn. Ông vía nặng, lại là người lớn, lại không ở yên một chỗ cho nó tìm. Cây nó không phân biệt được người trong một nhà như người ta phân biệt. Nó tìm tới huyết thống gần nhất, vía yếu nhất. Là thằng Quân. Đêm hai mươi, nó kéo thằng bé lên nóc nhà. Đêm qua, nó kéo thằng bé ra cổng, về phía gốc cây. Hai lần ấy không phải ngẫu nhiên thằng bé mộng du. Nó trút lên con ông thay cho ông, ông Trường ạ. Ông là người ra lệnh, mà người trả giá lại là con ông.
Lệ đưa tay lên miệng. Dù bà đã ngờ điều này từ đêm hai mươi, nghe cụ từ nói thẳng thành lời vẫn làm bà run lên.
Trường ngồi im rất lâu. Bàn tay cầm điếu thuốc của hắn siết chặt tới mức điếu thuốc gãy làm đôi mà hắn không biết.
- Sự thật thứ hai, cụ từ nói, còn nặng hơn. Mỗi lần cây giận lớn, nó tự héo đi một mảng. Ông ra sân mà nhìn: sau đêm hai mươi, héo một mảng. Sau đêm qua, héo thêm một mảng nữa, là hai. Linh khí của cây không phải vô tận. Nó giận là nó đốt chính sinh khí của nó. Lệ đình ghi từ xưa: cây che làng thì cũng như người giữ làng. Giận tới lần lớn thứ ba mà thương tích vẫn không được chữa, người làm nó bị thương vẫn không tạ, thì cây đã ở sát giới hạn cuối cùng. Thêm một lần giận lớn nữa, phía cành bị cưa sẽ chết khô. Cành chết khô thì oán cũng tan theo, nhưng cây cụ của làng sẽ thành cây tàn, và nhà ông, tôi nói thật, tới lần thứ ba ấy, không ai dám chắc còn giữ được thằng bé nguyên vẹn như hai lần trước không. Người giữ được nó hai lần rồi. Lần thứ ba, may rủi không còn nằm trong tay người nữa đâu.
- Cụ nói cây không chờ được lâu là ý này à? Lệ hỏi khẽ.
- Phải. Tôi chờ được. Làng chờ được. Nhưng cây thì không. Nó đang tự đốt mình sau mỗi đêm giận.
Phòng khách lặng đi. Ngoài sân, tiếng chổi quét những mảnh gương vỡ kêu loảng xoảng nhỏ. Trường nhìn xuống sàn nhà, nơi đường trám hôm kia đã lại hiện một vệt nứt chân chim rất mảnh mà hắn cố không nhìn từ sáng tới giờ.
- Vậy bây giờ phải làm thế nào? Hắn hỏi, giọng khàn. Cụ nói đi. Làm thế nào cho nó yên, cho thằng Quân yên?
Cụ từ đặt hai bàn tay già lên đầu gậy, nói chậm rãi, rõ từng bước, như đọc một bài lệ đã thuộc lòng từ thuở thanh niên:
- Lễ tạ tội theo lệ đình, đủ năm bước, đúng thứ tự, thiếu một bước cũng không tính.
- Bước một: đình chỉ thi công. Ông dừng toàn bộ công trình trên khu đất này, tháo dỡ máy móc khỏi khu vực gốc cây, công khai cho làng biết. Không phải dừng mồm, dừng thật. Xã có văn bản hay chưa là việc của xã, còn ông, người chủ đất, phải tự mình nhận việc dừng ấy trước cây và trước làng.
- Bước hai: rút đinh, bịt chốt. Rút đủ mười hai chiếc đinh sắt khỏi thân cây, không thiếu một chiếc. Rút xong, đóng khít mười hai lỗ bằng mười hai chốt đẽo từ gỗ dâu tằm già lấy ở cây dâu cổ sau đình, ngâm nước gừng cho sạch và ấm. Người của ông đóng đinh ngày nào, thì nên là người rút đinh ngày ấy, tận tay.
- Bước ba: đắp bùn cầm máu. Lấy bùn phù sa sông Hồng, trộn với nước lá dâu tằm, đắp kín vết cưa trên cành phía đông và phủ kín các lỗ chốt. Cây chảy nhựa ở đâu, chữa ở đó, đúng những chỗ người ta làm nó bị thương. Không thêm, không bớt, không dùng thứ lá nào khác.
- Bước bốn: lập đàn cúng tam sên trước gốc đa theo lệ đình. Không phải đàn trấn. Đàn tạ. Tôi chủ lễ, đọc văn tạ tội thay mặt gia chủ và làng, nhận lỗi của người, xin cây nguôi giận, xin làng làm chứng.
- Bước năm: quỳ lạy và hiến đất. Ông, Đỗ Văn Trường, quỳ lạy trước gốc đa, thắp nén nhang tạ tội, và ký cam kết hiến tặng toàn bộ khu đất trúng đấu giá này làm khuôn viên cây xanh bảo tồn của đình làng, có chứng thực của xã. Đất này vốn lấn một phần sân đình, hồ sơ của xã cũng đang xem lại. Ông trả nó về cho đình và cho cây, thì cái gốc của mọi chuyện mới hết.
Nghe tới bước năm, mặt Trường biến sắc rõ rệt. Bốn bước đầu là việc, là của, là công. Bước năm là cả khu đất hắn đã bỏ tiền đấu giá, là dự án biệt phủ hắn đã xây nửa chừng, là sĩ diện của hắn trước bạn làm ăn và trước cả làng này.
- Hiến cả khu đất? Hắn hỏi lại.
- Cả khu đất, cụ từ đáp không né tránh. Ông giữ đất mà mất con, hay ông trả đất mà giữ con và giữ lấy chính mình? Câu ấy ông tự trả lời, tôi không trả lời thay. Nhưng lệ thì đủ năm bước như thế. Hai trăm năm nay, làng này chưa tạ thiếu bước bao giờ.
- Gỗ dâu sau đình còn đủ làm chốt không cụ? Lệ hỏi. Cháu nghe người làng nói cây dâu ấy cũng già lắm rồi.
- Đủ, cụ từ nói. Cây dâu cổ sau vườn đình trồng cùng thời với lớp cây trước sân, gỗ chắc, thớ mịn. Đình giữ cây dâu ấy bao năm không phải để ngắm. Trong lệ cũ, gỗ dâu là gỗ lành, dùng bịt lỗ cho cây bị đinh sắt là đúng bài nhất. Tới ngày làm lễ, ban quản lý đình sẽ chọn cành già đã khô, đẽo đủ mười hai chốt, ngâm nước gừng từ hôm trước. Việc ấy đình lo. Việc của nhà ông là rút đinh và nhận lỗi.
- Còn anh Cương đội thi công, Trường hỏi chậm, người cho đóng đinh hôm ấy là người của nhà thầu phụ, không phải người nhà cháu. Lễ tạ mà bắt anh ta tới rút, liệu có...
- Có mặt được thì tốt nhất, cụ từ đáp. Tay ai đóng vào, tay ấy rút ra, cây nó nhận, làng nó thấy. Cậu Cương hai hôm nay thế nào, ông biết không? Tôi nghe nói cậu ấy cũng không yên ổn gì từ đêm hai mươi mốt tới giờ. Người xâm phạm trực tiếp, cây nó cũng không quên đâu. Cho cậu ấy một đường tự rút đinh mà tạ, là cứu cả cậu ấy nữa.
Trường im lặng. Hắn nhớ Cương đã báo chuyện nứt sàn, nhớ giọng Cương trong điện thoại hôm ấy có điều gì bất an mà hắn đã gạt đi bằng hai chữ thầy cúng. Hắn chợt thấy đội hình những người liên quan tới mười hai chiếc đinh ấy hiện rõ trước mặt: hắn ra lệnh, Cương truyền lệnh và đốc thúc, Sáu cầm cưa, và ở cuối dây chuyền, con trai hắn là người phải trèo lên mái nhà trong đêm. Không một mắt xích nào trong dây chuyền ấy yên ổn cả, trừ hắn, kẻ ở đầu dây, vẫn còn đang tính toán thiệt hơn về một khu đất.
- Việc hiến đất, thủ tục có làm được không cụ? Lệ hỏi tiếp, như cố gỡ từng nút một cho chồng mình thấy đường đi không bít. Hay xã người ta không nhận?
- Cô Tâm bên xã đang giữ hồ sơ cây di sản và hồ sơ khiếu nại đất đình, cụ từ nói. Đường giấy tờ có người lo, miễn là gia chủ tự nguyện ký. Cái khó của bước năm chưa bao giờ là thủ tục. Cái khó là người ký có chịu cúi đầu xuống không.
Câu nói ấy rơi đúng vào giữa phòng. Trường không đáp.
Trường đứng dậy, đi ra cửa phòng khách, đứng nhìn sang cây đa một lúc lâu. Mảng lá héo thứ hai trên tán cây nâu úa rõ mồn một trong nắng sáng. Hắn quay vào, ngồi xuống, hai tay đan vào nhau.
- Để tôi suy nghĩ, hắn nói. Việc này lớn. Đất đai, tiền bạc, còn đối tác nữa. Tôi cần thời gian.
- Ông cứ suy nghĩ, cụ từ nói, đứng dậy chống gậy. Tôi về đình chờ ông. Nhưng tôi nói lại câu sáng nay tôi đã nói: tôi chờ được, cây thì không chờ được lâu. Mỗi đêm ông chần chừ, là thêm một đêm thằng Quân nằm ngủ trong cái nhà này mà không ai biết chuyện gì sẽ tới.
Ông đi ra cửa. Lệ tiễn ông tới bậc thềm, nói nhỏ cảm ơn. Trường vẫn ngồi trong phòng khách, trước mặt là tờ giấy mà cụ từ không để lại, vì năm bước ấy không nằm trên giấy, chúng nằm trong đầu hắn, rõ ràng và nặng nề, không cách nào quên đi được.
Khi cụ từ đã đi tới cổng, Trường bỗng đứng dậy, gọi với theo qua khoảng sân còn vương tàn đàn:
- Cụ Hiển. Nếu tôi làm đủ năm bước mà nó vẫn không yên thì sao?
Cụ từ dừng lại, quay người, chống gậy đứng thẳng giữa nắng sớm. Ông đáp, giọng không to nhưng rõ từng tiếng, vọng khắp sân:
- Thiếu một bước thì đừng trách cây. Đủ năm bước, hai trăm năm nay chưa lần nào cây không yên.