HUYẾT THẦN ĐA Ở ĐÌNH LÀNG - Chương 32: Văn bản đình chỉ
Sáng mồng một tháng bảy, Nguyễn Thị Tâm tới trụ sở xã sớm hơn thường lệ gần một giờ. Trên bàn làm việc của cô, tập hồ sơ về cây đa và khu đất cạnh đình…
Nội dung chương
Sáng mồng một tháng bảy, Nguyễn Thị Tâm tới trụ sở xã sớm hơn thường lệ gần một giờ. Trên bàn làm việc của cô, tập hồ sơ về cây đa và khu đất cạnh đình Đông Các đã dày lên trông thấy sau gần một tháng. Đơn kiến nghị của làng. Biên bản kiểm tra ngày mười chín tháng sáu ghi nhận mười hai chiếc đinh sắt trên thân cây. Biên bản sự cố nhát cưa ngày hai mươi mốt tháng sáu. Ảnh chụp nhựa đỏ rỉ ở vết thương. Biên bản buổi họp khẩn cuối tháng sáu. Và trên cùng của tập hồ sơ, từ chiều hôm qua, là văn bản quan trọng nhất: quyết định đình chỉ thi công đối với hạng mục cổng và toàn bộ khu vực quanh gốc đa, do chủ tịch xã Ngô Văn Bình ký ngày ba mươi tháng sáu.
Tâm đọc lại văn bản một lần nữa, từng dòng, từng điều khoản. Văn bản nêu rõ căn cứ. Hồ sơ xét công nhận cây di sản cấp tỉnh đang trong giai đoạn chờ quyết định cuối cùng. Văn bản cũng dẫn chuỗi biên bản về các tác động đã xảy ra vào thân cây. Kèm theo là yêu cầu bảo vệ nguyên trạng khu vực gốc đa cho tới khi có kết luận chính thức. Phạm vi đình chỉ ghi cụ thể, không dừng mọi hoạt động xây dựng trong toàn khu đất, nhưng dừng toàn bộ hạng mục cổng, phần việc phía trong phạm vi tán và rễ cây, cùng mọi tác động cơ giới quanh gốc đa. Tâm biết văn bản này chưa phải là điểm dừng cuối cùng của vụ việc, nhưng nó là đường ranh pháp lý rõ ràng đầu tiên mà xã vạch ra sau nhiều ngày cân nhắc.
Chủ tịch Bình ghé qua phòng cô trước giờ làm việc, tay cầm cốc trà còn bốc khói.
- Văn bản niêm yết sáng nay luôn. - Ông nói. - Cô mang một bản tới công trường giao tận tay cho chủ đầu tư và đội thi công, lấy chữ ký nhận. Một bản dán ở bảng tin xã, một bản gửi ban quản lý đình. Làm cho chặt chẽ, sau này khỏi ai nói là chưa biết.
- Vâng, em đi ngay trong sáng nay. - Tâm đáp, cho văn bản vào cặp hồ sơ. - Em cũng sẽ chụp lại hiện trạng gốc cây và khu vực cổng một lượt, kèm ngày giờ, để bổ sung vào hồ sơ.
Ông Bình gật đầu, rồi hạ giọng thêm một câu:
- Phía huyện cũng đang để mắt tới vụ này vì hồ sơ cây di sản. Mình làm đúng trình tự thì không sợ gì. Chỉ sợ nhất là người ta ngoài mặt thì nhận văn bản, sau lưng lại làm liều lúc không ai trông thấy.
Câu nói ấy khiến Tâm khựng lại một nhịp. Cô đã làm việc ở xã đủ lâu để hiểu những lo lắng như vậy hiếm khi là thừa. Cô gật đầu, không nói thêm, rồi thu xếp hồ sơ và đi.
Công trường bên cạnh đình Đông Các sáng nay vắng hơn hẳn so với những ngày giữa tháng sáu. Giàn giáo phía cổng vẫn dựng dở. Bạt che còn căng ở một góc. Chiếc biển dự án từng treo bằng đinh trên thân đa đã được gỡ xuống từ sau biên bản. Nhưng mười hai chiếc đinh sắt thì vẫn còn nguyên trên thân cây. Đầu đinh lấp loáng dưới nắng sớm. Tâm đứng ở sân đình nhìn sang một lúc, chụp mấy tấm ảnh hiện trạng bằng điện thoại công vụ, rồi mới đi qua cổng công trường.
Đỗ Văn Trường đã có mặt ở văn phòng tạm của công trường. Hắn ngồi sau bàn, trước mặt là một xấp giấy tờ và chiếc điện thoại liên tục sáng lên vì tin nhắn. Thấy Tâm vào, hắn đứng dậy, thái độ lịch sự và điềm tĩnh hơn nhiều so với lần họp khẩn ở xã mấy ngày trước. Lê Văn Cương cũng có mặt, đứng gần cửa, sắc mặt mệt mỏi thấy rõ. Tâm nghe nói Cương vừa qua cơn đau đầu thứ hai trong đêm hai mươi bảy tháng sáu, phải vào trạm y tế, tới nay người vẫn chưa lại hẳn.
Tâm đặt văn bản lên bàn, trình bày ngắn gọn nội dung, phạm vi đình chỉ và yêu cầu giữ nguyên trạng khu vực gốc đa. Cô nói rõ văn bản có hiệu lực từ khi niêm yết và giao nhận, mọi hoạt động vi phạm từ thời điểm này sẽ được lập biên bản và xử lý theo quy định, đồng thời xã sẽ tăng cường giám sát khu vực đình và công trường.
Trường nghe hết, không cắt ngang một câu nào. Hắn cầm văn bản đọc lướt qua, rồi cầm bút ký vào phần xác nhận đã nhận, nét chữ nhanh và dứt khoát. Hắn còn hỏi một câu rất đúng mực:
- Phía trong nhà, phần việc không liên quan tới gốc cây thì có được làm tiếp không, cô Tâm?
- Phần nào nằm ngoài phạm vi ghi trong văn bản thì vẫn theo giấy phép hiện có. - Tâm đáp đúng văn bản, không mở rộng thêm. - Nhưng bất cứ việc gì gần khu vực cổng và gốc đa đều phải dừng. Xã sẽ cử người kiểm tra bất chợt.
- Được. Tôi hiểu rồi. - Trường gật đầu. - Tôi sẽ dặn lại đội thi công.
Cuộc giao nhận diễn ra nhanh tới mức Tâm thấy hơi bất ngờ. Cô đã chuẩn bị tinh thần cho một buổi làm việc căng thẳng, với những câu hỏi vặn lại về thẩm quyền, về tiến độ, về thiệt hại. Nhưng Trường không cãi một lời nào. Hắn ký, hắn nhận, hắn còn tiễn cô ra tới cửa văn phòng với thái độ gần như hợp tác. Cương đứng bên cạnh cũng không nói gì, chỉ nhìn xuống sàn, thỉnh thoảng đưa tay lên day thái dương.
Chỉ khi đã ra khỏi công trường, đi qua sân đình vắng người, Tâm mới thấy cái cảm giác bất an rõ dần lên. Người ta cãi nhau khi còn muốn thương lượng. Người ta im lặng nhận hết khi trong đầu đã có một kế hoạch khác không cần thương lượng nữa. Cô đã thấy kiểu im lặng ấy ở vài vụ tranh chấp đất trong xã trước đây, và lần nào sau đó cũng có chuyện xảy ra vào lúc không ai ngờ nhất.
Buổi trưa, Tâm mang bản sao văn bản sang đình, giao cho cụ từ Hiển và ban quản lý đình theo đúng trình tự. Cụ Hiển đeo kính, đọc chậm rãi từng trang, đọc xong thì gấp lại cẩn thận, đặt lên bàn thờ đình như đặt một vật quan trọng của làng. Ông không tỏ ra vui mừng hay nhẹ nhõm. Ông chỉ nói giấy tờ của xã giữ được phần giấy tờ, còn phần cây thì vẫn phải đợi người ta tự giữ tay mình. Tâm nghe câu ấy mà thấy lòng chùng xuống. Cô đã làm hết phần việc của một cán bộ xã trong khả năng của mình, biên bản đủ, văn bản đủ, niêm yết đủ. Nhưng đứng trước gốc đa còn nguyên mười hai chiếc đinh sắt và vết cưa chưa được chữa, cô hiểu rõ hơn lúc nào hết khoảng cách giữa một văn bản đúng quy định và một việc sai được sửa lại cho đúng. Hai việc ấy không phải lúc nào cũng tới cùng một lúc.
Cô cũng ghé qua trạm y tế xã hỏi thăm tình hình của Cương. Người trực trạm nói anh ta đã về nhà, cơn đau đầu đã lui, chỉ còn dặn phải nghỉ ngơi và tránh nắng gắt. Tâm ghi thêm chi tiết ấy vào hồ sơ, ở mục theo dõi sức khỏe người liên quan, dù cô biết chi tiết này không nằm trong bất cứ biểu mẫu nào. Trong thâm tâm, cô không còn coi những cơn đau đầu của Cương là chuyện trùng hợp đơn thuần nữa, nhưng phần việc của cô là ghi nhận đúng sự thật, không thêm, không bớt, và để sự thật tự nói lên điều nó muốn nói.
Chiều cùng ngày, áp lực từ phía bên kia dồn tới công trường theo cách mà Tâm chỉ được nghe kể lại qua thư ký của Trường khi cô quay lại bổ sung biên bản niêm yết. Đối tác của công ty Trường Phát thúc tiến độ hoàn thiện để kịp nghiệm thu một khoản vay lớn. Điện thoại của Trường reo liên tục. Lịch thanh toán cho nhà thầu phụ, tiền vật liệu đã đặt, tiền nhân công chờ việc, tất cả dồn vào cùng một tuần. Tâm đứng ở sân đình, nghe tiếng Trường nói chuyện điện thoại vọng qua hàng rào, giọng hắn nén lại nhưng vẫn rõ từng chữ về tiến độ và thời hạn. Cô hiểu, với một người làm ăn như Trường, văn bản đình chỉ không chỉ là chuyện một cái cổng. Nó là một nút thắt tiền bạc đang siết dần mỗi ngày.
Tối hôm đó, Tâm ở lại phòng làm việc muộn hơn thường lệ để hoàn thiện hồ sơ. Cô sắp xếp lại toàn bộ chuỗi giấy tờ theo thứ tự thời gian, từ đơn kiến nghị của làng bị để treo từ tháng tư, qua biên bản đinh sắt, biên bản nhát cưa, tới văn bản đình chỉ ký ngày ba mươi tháng sáu. Càng xếp, cô càng thấy vụ việc này giống một sợi dây đang được kéo căng từ hai phía. Một phía là lệ làng và hồ sơ cây di sản đi từng bước chậm mà chắc. Phía còn lại là tiền và tiến độ. Chúng đang hối thúc người ta làm một việc liều lĩnh cho xong.
Trước khi ra về, cô mở cuốn sổ công tác, ghi thêm một dòng vào cuối trang của ngày hôm nay. Dòng chữ ngắn, nét bút đậm hơn bình thường vì cô ấn tay mạnh:
Chủ đầu tư ký nhận quá nhanh. Cần để mắt tới công trường vào ban đêm.
Cô khép sổ lại, tắt đèn phòng, rồi đứng ở hành lang xã nhìn về phía đình làng tối om ở cuối đường. Tán đa hiện lên thành một khối đen lớn trên nền trời đêm không trăng. Cô không biết chính xác điều gì sẽ xảy ra, và cô cũng không có quyền kết luận điều gì khi chưa có chứng cứ. Nhưng kinh nghiệm mách bảo cô rằng những đêm sắp tới ở khu đất cạnh đình sẽ không yên tĩnh như vẻ ngoài của chúng. Cô nhắn một tin ngắn cho đồng chí phụ trách địa bàn, dặn nếu có tiếng máy móc bất thường quanh khu vực đình vào ban đêm thì báo ngay cho cô, bất kể là giờ nào.
Rồi Tâm khóa cửa xã và đi về trong đêm hè oi nồng, lòng vẫn không thôi nghĩ tới cái gật đầu quá nhanh của Đỗ Văn Trường ở văn phòng công trường buổi sáng.