HUYẾT THẦN ĐA Ở ĐÌNH LÀNG - Chương 41: Đình chỉ và lời xin lỗi đầu tiên
Sáng ngày mùng năm tháng bảy, Đỗ Văn Trường thức dậy từ lúc trời còn tối mờ, trong căn nhà thuê tạm ở đầu làng Đông Các. Hắn không ngủ được mấy, nhưng…
Nội dung chương
Sáng ngày mùng năm tháng bảy, Đỗ Văn Trường thức dậy từ lúc trời còn tối mờ, trong căn nhà thuê tạm ở đầu làng Đông Các. Hắn không ngủ được mấy, nhưng lần này sự mất ngủ khác hẳn những đêm trước. Không còn tiếng cành đập trên mái biệt phủ vọng về trong đầu, không còn cơn giật mình mỗi khi gió lùa qua khe cửa. Chỉ còn một cảm giác nặng và rõ ràng: hôm nay hắn phải đứng trước cả làng, đọc to quyết định đình chỉ công trình của chính mình, và nói lời xin lỗi đầu tiên sau gần một tháng trời trốn tránh.
Trần Thị Lệ đã dậy từ sớm hơn. Chị xếp sẵn bộ quần áo tử tế nhất của chồng lên mép giường, áo sơ mi trắng, quần vải sẫm màu, không cà vạt, không đồng hồ đắt tiền. Chị nói khẽ, giọng như đã bàn từ đêm qua:
- Anh mặc thế này thôi. Hôm nay mình sang đình làm lễ, không phải đi ký hợp đồng.
Trường gật đầu. Hắn mặc áo, cài từng chiếc cúc chậm rãi. Tay hắn vẫn còn run nhẹ, không phải vì sợ ma, mà vì sợ ánh mắt của những người đã sinh ra cùng một làng với hắn, những người cha hắn từng quét sân đình cho họ đi lễ suốt bao nhiêu năm.
Đỗ Minh Quân ngồi ở bàn ăn nhỏ, trước mặt là bát mì đã nguội. Thằng bé gầy đi trông thấy sau nửa tháng. Quầng mắt thâm, cổ tay còn vệt trầy xước từ đêm mùng ba, lúc nó treo người ở máng xối và được dân làng cứu xuống. Quân nhìn cha, không nói gì, nhưng ánh mắt ấy khiến Trường phải quay đi một nhịp. Hắn biết, mọi lời hắn sắp nói ngoài sân đình, trước hết là nói cho con trai hắn nghe.
- Con có đi cùng bố mẹ không? - Lệ hỏi.
Quân gật đầu ngay.
- Con đi. Con muốn xem người ta tháo máy.
Ba người đi bộ sang đình. Đường làng buổi sớm còn ướt sương, mùi rơm mới và mùi bùn ngai ngái bốc lên từ mặt ruộng ven đê sông Hồng. Càng gần tới đình Đông Các, người càng đông. Dân làng đã tụ ở sân đình và quanh gốc đa từ lúc nào, đông như ngày hội làng. Người già chống gậy ngồi ở bậc thềm đá, thanh niên đứng thành vòng ngoài, đàn bà bế con nhỏ chen vai nhau dưới bóng cây. Không ai ồn ào. Cái im lặng của mấy trăm con người đứng chờ còn nặng hơn cả tiếng trống hội.
Cây đa đứng ở góc sân đình, thân chu vi gần bảy mét, vỏ xù xì sẫm màu. Mười hai chiếc đinh sắt vẫn còn cắm trên thân, đầu đinh lấp loáng dưới nắng sớm, quanh mỗi lỗ đinh là vệt nhựa đỏ đã khô sẫm lại thành từng vệt dài như máu cũ. Vết cưa trên cành phía đông vẫn mở miệng, sâu chừng một phần ba đường kính cành, mép vết cưa cũng vương nhựa đỏ. Phía trên vết cưa, ba mảng lá đã héo vàng, thưa thớt giữa tán xanh mênh mông tỏa rộng ba mươi lăm mét. Trường ngẩng lên nhìn tán cây hồi lâu. Hắn chợt nhớ lời cụ từ Hiển nói hôm mùng bốn: cây đợi được ít ngày nữa thôi. Hôm nay là ngày cuối cùng của sự chờ đợi ấy.
Ở giữa sân đình, ban quản lý đình đã kê sẵn một chiếc bàn dài phủ khăn đỏ. Trên bàn đặt tập hồ sơ của xã, văn bản đình chỉ thi công, và bản cam kết hiến đất sẽ ký vào buổi chiều. Nguyễn Thị Tâm đứng cạnh bàn, tay cầm cặp tài liệu, áo sơ mi cài kín cổ, mắt thâm vì mấy ngày chạy giấy tờ không ngủ. Chủ tịch xã Ngô Văn Bình cũng có mặt, đứng lặng ở phía sau, không nói chen. Phóng viên Hoàng Thu Trang đứng ở vòng ngoài, máy ảnh đeo trước ngực, lần này chị không chen lên trước, chỉ lặng lẽ ghi chép.
Cụ từ Phạm Văn Hiển ngồi trên chiếc ghế gỗ đặt dưới gốc đa. Năm nay cụ đã tám mươi ba tuổi, lưng hơi còng, tóc bạc trắng, nhưng mắt vẫn sáng và tay vẫn vững. Cụ mặc áo the nâu sẫm, trước mặt là cuốn sổ đình bọc vải đã sờn. Thấy gia đình Trường tới, cụ chỉ gật đầu nhẹ, không đứng dậy, không trách móc một lời. Chính sự điềm tĩnh ấy làm Trường thấy cổ họng mình nghẹn lại.
Bước đầu tiên của lễ tạ là việc của giấy tờ và máy móc. Theo đúng lệ cụ từ đã nói từ ngày hai mươi sáu tháng sáu, trước khi động vào cây, người có lỗi phải dừng hẳn việc xâm phạm, công khai trước làng.
Tâm mở tập hồ sơ, đọc to văn bản của xã về việc đình chỉ thi công trên toàn bộ khu đất trúng đấu giá cạnh đình, mở rộng từ văn bản đình chỉ một phần đã ký ngày ba mươi tháng sáu. Đọc xong, chị đưa micro cho Trường. Chiếc micro cũ của đình rè rè một tiếng nhỏ. Mấy trăm con người cùng nín thở.
Trường cầm micro, đứng giữa sân đình, trước mặt là gốc đa, sau lưng là khu đất của hắn với chiếc máy xúc chết máy từ đêm mùng ba vẫn còn nằm chỏng chơ phía cổng, giàn giáo dựng dở và đống vật liệu phủ bạt. Hắn hắng giọng. Lần đầu tiên trong đời làm ăn, hắn thấy một bản quyết định do chính mình đọc lại khó mở miệng đến thế.
- Tôi là Đỗ Văn Trường, người làng Đông Các. - Hắn nói chậm, từng chữ rõ ràng. - Hôm nay, trước đình làng, trước cụ từ và bà con, tôi xin đọc quyết định của chính tôi. Toàn bộ công trình trên khu đất cạnh đình dừng hẳn, đình chỉ không thời hạn, kể từ hôm nay. Máy móc, giàn giáo, vật liệu trong khu vực gốc đa tháo dỡ ngay trong buổi sáng nay, đưa hết ra khỏi đất đình. Không còn hạng mục nào thi công tiếp. Phần còn lại của khu đất, tôi sẽ ký hiến tặng cho đình vào chiều nay, theo đúng cam kết đã chuẩn bị.
Hắn dừng lại. Tiếng xì xào nổi lên rồi tắt nhanh, như có ai ra hiệu giữ yên lặng cho lễ.
- Việc đóng đinh vào thân cây đa ngày mười tám tháng sáu, việc cưa cành sáng ngày hai mươi tháng sáu, và việc cho máy xúc đào đất đêm mùng ba tháng bảy, đều là do tôi ra lệnh. - Trường nói tiếp, giọng khàn đi. - Đội thi công làm theo lệnh của tôi. Thợ cưa làm theo lệnh của tôi. Lỗi là ở người ra lệnh. Tôi xin lỗi bà con làng Đông Các. Tôi xin lỗi đình làng. Tôi đã sai lệ của làng mình.
Chỉ có mấy câu ngắn ngủi và vụng về như thế. Không văn hoa, không vòng vo đổ cho hồ sơ, đổ cho ranh giới, đổ cho đối tác ép tiến độ. Trường nói xong, cúi đầu xuống rất thấp, giữ nguyên tư thế ấy mấy giây trước cả làng. Khi hắn ngẩng lên, mắt hắn đỏ hoe. Lệ đứng phía sau đưa tay lên miệng, cố không bật khóc thành tiếng. Quân nhìn cha không chớp mắt, như lần đầu tiên nó thấy cha mình nhỏ lại trước một gốc cây.
Không có tiếng vỗ tay. Dân làng Đông Các không vỗ tay cho một lời xin lỗi. Nhưng có những cái gật đầu chậm rãi ở hàng người già, có tiếng thở dài trút ra ở hàng thanh niên. Một bà cụ ngồi ở bậc thềm lấy vạt áo chấm mắt. Không khí trong sân đình nhẹ đi một chút, như sợi dây căng suốt một tháng vừa được nới ra một nấc, dù chưa tháo hẳn.
Ngay sau lời công bố, việc tháo dỡ bắt đầu. Đây không phải cảnh tượng ồn ào của một công trường ngày thường. Đội thợ làm việc lặng lẽ, theo sự chỉ dẫn của ban quản lý đình và sự giám sát của Tâm. Giàn giáo quanh khu vực cổng được hạ xuống từng tầng, ống thép xếp gọn lên xe tải nhỏ. Chiếc máy xúc chết máy từ đêm đào rễ được xe cẩu kéo ra khỏi khu đất, bánh xích lăn qua vệt đất còn hằn dấu gầu chạm rễ. Bạt che, biển dự án từng được căng lên bằng chính những chiếc đinh trên thân cây, nay được cuộn lại, chất lên xe. Từng chuyến xe rời khỏi khu đất, trả lại khoảng trống im lặng giữa đình và biệt phủ xây dở.
Trường đứng ở rìa sân, tự tay phụ khiêng một bó ống thép cùng thanh niên trong làng. Không ai sai hắn làm thế, và cũng không ai cản. Mồ hôi thấm ướt lưng áo trắng. Có lúc hắn ngẩng lên, bắt gặp ánh mắt của mấy người hàng xóm cũ, những người đã ký tên vào đơn kiến nghị từ tháng tư. Họ không cười, không mắng, chỉ gật đầu chào hắn như chào một người làng vừa trở về sau chuyến đi xa rất dài.
Trong đội tháo dỡ hôm ấy có Lê Văn Cương. Người trưởng đội thi công từng ra lệnh đóng mười hai chiếc đinh sắt và đốc thúc nhát cưa, hôm nay mặc áo bảo hộ cũ, lặng lẽ tháo từng tấm ván khuôn ở phía xa gốc cây. Hai cơn đau đầu dữ dội trong tháng sáu đã làm Cương gầy sọp đi, mắt trũng sâu. Từ đêm mùng ba, khi anh ta từ chối chỉ huy việc đào rễ và nghe tin thằng bé Quân suýt chết trên mái nhà, Cương không nói với ai một lời giải thích nào. Sáng nay nghe Trường nhận hết phần lệnh về mình trước cả làng, Cương đứng khựng lại giữa đống vật liệu, tay cầm chiếc cờ lê mà quên mất việc đang làm.
Rồi, như đã hẹn với chính mình từ trước, Cương đặt cờ lê xuống, lặng lẽ đi về phía thân cây đa. Anh ta đi một mình qua sân đình, qua vòng người đang đứng xem tháo dỡ, tới đứng dưới gốc cây. Mười hai chiếc đinh sắt cắm thành hai hàng lệch nhau trên thân cây, có chiếc đã hoen gỉ ở đầu, quanh miệng lỗ là nhựa đỏ khô quánh. Cương ngẩng lên nhìn chúng rất lâu, đưa tay chạm nhẹ vào một đầu đinh, rồi rụt tay lại ngay, như chạm vào một vết thương còn đau.
Cụ từ Hiển chống gậy đi tới, dừng lại cách Cương vài bước. Cụ không giục, chỉ nhìn theo ánh mắt của anh ta lên thân cây. Trường cũng đi tới, đứng ở phía bên kia, không nói gì.
Mặt trời đã lên cao, nắng tháng bảy đổ xuống sân đình gay gắt, nhưng dưới tán đa vẫn rợp mát. Tiếng tháo dỡ phía sau dần thưa. Cụ từ lúc ấy mới lên tiếng, giọng cụ không lớn, nhưng cả khoảng sân quanh gốc cây đều nghe rõ.
- Đình chỉ là việc giấy tờ. - Cụ nói, mắt vẫn nhìn lên mười hai chiếc đinh. - Giờ tới việc của cây. Mười hai chiếc đinh, ai đóng thì người ấy rút.