Họa Linh Tỳ Bà - Chương 18: Tiếng Đàn Ban Ngày
Tiêu Văn Hạc bắt đầu nghe thấy tiếng đàn vào ban ngày từ ngày thứ sáu dưỡng bệnh. Trước đây tiếng đàn chỉ tới vào giờ Tý, khi đêm đã sâu, khi cả phố Liễu…
Nội dung chương
Tiêu Văn Hạc bắt đầu nghe thấy tiếng đàn vào ban ngày từ ngày thứ sáu dưỡng bệnh.
Trước đây tiếng đàn chỉ tới vào giờ Tý, khi đêm đã sâu, khi cả phố Liễu Ly Xưởng đã tắt đèn, khi ông ngồi một mình trong thư phòng và chờ đợi nó như chờ một người khách quen. Tiếng đàn ban đêm có giờ giấc, có quy củ riêng của nó, dù đáng sợ vẫn là một thứ có thể đoán trước. Nhưng tiếng đàn ban ngày thì khác. Nó tới không báo trước, giữa lúc ông đang uống trà, giữa lúc ông đang lật một cuốn sách giám định, giữa lúc Thôi ma ma đang dọn cơm và nói chuyện nhà cửa. Nó chỉ vang lên vài nốt, khẽ như tiếng gió lùa qua dây đàn của ai đó ở phòng bên, rồi tắt. Mỗi lần như vậy, ông Tiêu lại ngẩng đầu lên, nhìn quanh, và thấy mọi người trong nhà vẫn sinh hoạt bình thường, không ai nghe thấy gì cả.
Lần đầu tiên ông tưởng mình nghe lầm vì thiếu ngủ. Lần thứ hai ông hỏi Châu Phúc có phải ngoài phố có hàng đàn nào đi qua không, Châu Phúc ngơ ngác nói cả buổi sáng phố vắng tanh, không có gánh hát nào qua đây. Lần thứ ba, giữa bữa trưa, ông đặt đũa xuống, nghiêng tai lắng nghe hồi lâu, rồi lẩm bẩm một mình.
- Lại đàn. Khúc này hôm qua chưa đàn tới.
Thôi ma ma đứng hầu bên cạnh nghe vậy thì lo lắng ra mặt. Bà đã nuôi ông Tiêu từ nhỏ, chứng kiến ông từ một cậu học trò ham sách thành chủ tiệm ba đời, chưa bao giờ thấy ông nói chuyện một mình với một thứ âm thanh không ai khác nghe được. Bà lặng lẽ xuống bếp, dặn nhà bếp nấu thêm canh sâm, rồi lên gác tìm Tử Minh, bảo cậu mời Liễu Thanh y sĩ tới thăm bệnh gấp, không chờ tới lịch hẹn tuần sau nữa.
Trong những ngày dưỡng bệnh, một thói quen khác cũng lặng lẽ hình thành trên bàn làm việc của ông Tiêu, mà chính ông không hề hay biết.
Ông vốn là người viết chữ ngay ngắn, sổ sách của tiệm ba đời không một dòng nguệch ngoạc. Vậy mà mấy ngày nay, mỗi khi ngồi vào bàn để xem lại sổ chi tiêu hay viết thư cho khách, tay ông lại vô thức vẽ lên những tờ giấy nháp bên cạnh. Ban đầu chỉ là vài nét cong như tà áo, như cành liễu. Sau đó là một mái tóc dài buông xuống. Rồi dần dần, từ những nét chì và nét mực rời rạc ấy, một khuôn mặt hiện ra: trán cao, mắt dài hơi xếch, miệng nhỏ mím lại như sắp cười mà chưa cười. Khuôn mặt của mỹ nhân trong tranh.
Giấy nháp trên bàn ông ngày một nhiều. Có tờ chỉ vẽ một con mắt. Có tờ vẽ đi vẽ lại một bàn tay đặt trên dây đàn, ngón tay dài, móng tay nhọn, vẽ tới lần thứ bảy vẫn chưa vừa ý thì vo viên ném xuống gầm bàn. Tử Minh mỗi lần vào dọn phòng đều nhặt những tờ giấy ấy lên, vuốt phẳng, cất vào một ngăn kéo riêng mà không nói với ai. Cậu không hiểu vì sao mình phải giữ chúng. Có lẽ vì cậu linh cảm rằng một ngày nào đó, những nét vẽ nguệch ngoạc của một người đang mê muội sẽ là bằng chứng rõ ràng nhất cho thấy cơn mê ấy đã đi sâu tới mức nào: sâu tới mức bàn tay tự vẽ ra người trong tranh ngay cả khi đầu óc đang bận chuyện khác.
Chiều hôm ấy Liễu Thanh tới.
Nữ y sĩ năm nay ba mươi tuổi, là người quen lâu năm của nhà họ Tiêu, tay nghề vững, tính tình thẳng thắn, không nói lời thừa. Cô đặt tay lên cổ tay ông Tiêu, nhắm mắt nghe mạch hồi lâu, lâu hơn mọi lần trước. Khi mở mắt ra, sắc mặt cô không giấu được vẻ nghiêm trọng.
- Mạch của ông còn yếu hơn lần trước. Liễu Thanh nói. Lần trước tôi nói mạch ông như mạch người vừa đi bộ suốt một đêm mưa. Lần này thì khác. Lần này mạch ông như mạch người đang ngồi yên mà tim vẫn phải gánh một việc nặng không nhìn thấy được. Thuốc thang chỉ giữ được phần ngoài. Cái hao tổn này không nằm ở dạ dày hay giấc ngủ, nó nằm ở chỗ ông cứ thức canh một thứ gì đó trong nhà này, đêm này qua đêm khác.
Ông Tiêu rút tay về, cười nhạt.
- Cô nói quá lời. Ta chỉ mất ngủ ít lâu vì lo chuyện tiệm. Tiệm đóng cửa, nợ nần chồng chất, ai mà ngủ yên được.
- Ông chủ. Liễu Thanh nhìn thẳng vào ông, giọng chậm lại. Tôi hành nghề mười năm, phân biệt được mạch của người lo nợ với mạch của người bị rút dần sinh khí. Tôi kê cho ông một đơn thuốc an thần bổ khí, uống đều mỗi tối. Nhưng đơn thuốc này chỉ có tác dụng nếu ông chịu rời khỏi căn nhà này một thời gian. Về quê dưỡng bệnh, lên chùa tĩnh dưỡng, tới nhà họ hàng ở ngoại thành, đi đâu cũng được, miễn là rời khỏi thư phòng này, rời khỏi con phố này ít nhất một tháng. Người bệnh mà cứ ở mãi trong căn phòng làm mình sinh bệnh, thì thần y cũng bó tay.
Ông Tiêu im lặng một lúc lâu. Ngoài cửa sổ, nắng chiều xiên qua cành cây khô ngoài sân, rọi một vệt sáng mỏng lên sàn nhà. Ông nhìn vệt sáng ấy, rồi bất ngờ hỏi một câu không liên quan gì tới thuốc thang.
- Nếu ta đi, ai trông tiệm. Ai trông nhà. Đồ đạc trong thư phòng đều là đồ quý, để không một tháng, nhỡ có trộm thì sao.
- Tiệm đã đóng cửa, đồ quý đã niêm phong trong kho, Châu Phúc và Tử Minh ở lại trông nhà là đủ. Liễu Thanh đáp ngay. Ông không cần lo chuyện ấy. Điều ông cần lo là chính ông.
- Không đi đâu cả. Ông Tiêu đứng dậy, giọng bỗng cứng lại, dứt khoát tới mức cả Liễu Thanh cũng phải ngạc nhiên. Ta là chủ nhà này. Nhà có chuyện, chủ nhà bỏ đi dưỡng bệnh, còn ra thể thống gì. Cô cứ kê thuốc, ta uống thuốc, ta nghỉ ngơi trong nhà này cũng là nghỉ. Chuyện rời nhà, từ nay đừng nhắc nữa.
Liễu Thanh nhìn ông hồi lâu, không tranh cãi thêm. Cô đã gặp nhiều người bệnh cố chấp, nhưng sự cố chấp của ông Tiêu chiều nay có một sắc thái khác: không phải cố chấp của người coi thường bệnh tật, mà là cố chấp của người sợ phải rời xa một thứ gì đó, sợ tới mức thà chấp nhận hao mòn dần còn hơn bước chân ra khỏi cửa. Cô lặng lẽ kê đơn, dặn Tử Minh cách sắc thuốc, giờ giấc uống thuốc, những món ăn phải kiêng, rồi ra về lúc trời đã nhá nhem tối, lòng nặng trĩu một dự cảm không lành mà nghề y không cho cô nói thành lời.
Sau khi Liễu Thanh ra về, Tử Minh sắc thuốc theo đơn mới, mùi thuốc bắc đắng nồng lan khắp gian bếp. Cậu bưng bát thuốc lên phòng, thấy sư phụ đang ngồi bên bàn, tay cầm bút mà mắt nhìn ra ngoài cửa sổ, trước mặt là một tờ giấy nháp nữa đã vẽ xong tự lúc nào. Tờ giấy ấy vẽ rõ hơn mọi tờ trước: mỹ nhân ngồi dưới gốc liễu, trong lòng không phải cây tỳ bà mà là một khoảng trống được tô đi tô lại bằng những nét mực đậm tới mức giấy gần như rách. Tử Minh đặt bát thuốc xuống, khẽ gọi sư phụ uống thuốc kẻo nguội, ông Tiêu giật mình như vừa tỉnh khỏi một cơn mơ giữa ban ngày, nhìn xuống tờ giấy trước mặt với vẻ ngạc nhiên thật sự, như thể chính ông cũng không nhớ mình đã vẽ nó khi nào.
- Ta vẽ cái này lúc nào vậy. Ông lẩm bẩm, rồi vội vàng úp tờ giấy xuống mặt bàn, không muốn học trò nhìn lâu. Thôi, dẹp đi. Giấy nháp ấy mà, vẽ bậy lúc rảnh tay thôi. Con mang bỏ hết đi, đừng để bừa trên bàn, khách tới nhìn thấy lại cười chê.
Tử Minh vâng dạ, nhưng khi dọn bàn, cậu vẫn lặng lẽ giữ lại tờ giấy ấy cùng với những tờ trước, xếp vào ngăn kéo riêng trong phòng mình. Tới lúc ấy, ngăn kéo đã có mười bảy tờ. Mười bảy khuôn mặt giống nhau, mười bảy lần bàn tay sư phụ tự tìm đường quay về với người trong tranh ngay giữa ban ngày, trong khi miệng ông vẫn nói mình chỉ mất ngủ vì lo chuyện tiệm. Cậu ghi vào sổ theo dõi: ngày thứ sáu dưỡng bệnh, sư phụ bắt đầu nghe tiếng đàn ban ngày và tự vẽ mặt mỹ nhân không tự biết. Dòng chữ viết xong, cậu ngồi nhìn nó hồi lâu, thấy lòng mình nặng thêm một bậc. Bệnh của sư phụ không còn nằm trong những đêm giờ Tý nữa. Nó đã tràn sang ban ngày, tràn vào bữa ăn, tràn vào đầu bút, tràn vào từng giờ tỉnh táo ít ỏi còn lại của ông.
Thôi ma ma còn kể nhỏ: mấy hôm nay, cứ tới gần giờ Tý, sư phụ vẫn tự động thức dậy, ngồi bên mép giường nhìn về phía thư phòng, trông không giống người mộng du mà giống người nghe thấy ai gọi tên mình từ xa. Tử Minh ghi cả chuyện ấy vào sổ, rồi gạch chân hai chữ: ban ngày. Nếu tiếng đàn đã theo sư phụ ra khỏi thư phòng, ra khỏi giờ Tý, ra khỏi cả những đêm trăng, thì việc đóng cửa tiệm một tuần hay uống thêm vài thang thuốc an thần sẽ không còn ý nghĩa gì nữa. Cậu cần tìm ra gốc rễ của bức tranh này nhanh hơn, trước khi gốc rễ ấy ăn sâu tới mức không còn đào lên được.
Tối hôm ấy, nhà họ Tiêu ăn cơm muộn. Thôi ma ma cố ý nấu những món ông Tiêu thích ngày trước: cá kho, canh cải, một đĩa đậu phụ rán vàng. Châu Phúc và Tử Minh ngồi cùng bàn theo lệ khi tiệm đóng cửa, không khí bữa cơm lặng lẽ khác thường. Ông Tiêu ăn rất ít, đũa gắp lên rồi lại đặt xuống, mắt thỉnh thoảng lại liếc về phía cửa dẫn ra hành lang tới thư phòng, như người đang chờ một tiếng gọi nào đó mà chỉ mình ông nghe được.
Giữa bữa cơm, khi Thôi ma ma đang gắp thức ăn cho ông và kể chuyện ngoài chợ, ông Tiêu bỗng đặt đũa xuống, mắt nhìn trân trân vào khoảng không bên cạnh bàn ăn, đầu hơi nghiêng như đang lắng nghe một khúc đàn chỉ mình ông nghe thấy giữa ban ngày đã tắt nắng. Môi ông mấp máy. Rồi trước mặt vợ chưa cưới không có ở đây, trước mặt vú già và quản gia và học trò, giữa một bữa cơm gia đình bình thường nhất, ông gọi to một cái tên lạ bằng giọng thân mật như gọi người nhà: Ngọc Thiền.