Họa Linh Tỳ Bà - Chương 19: Cuốn Nhật Ký Bị Bán Trộm
Nhà họ Ngô ở ngõ Tảo Viên không còn dáng dấp của một nhà từng có của ăn của để. Cánh cổng gỗ đã bạc màu, một bên bản lề long ra khiến cánh cửa khép không…
Nội dung chương
Nhà họ Ngô ở ngõ Tảo Viên không còn dáng dấp của một nhà từng có của ăn của để.
Cánh cổng gỗ đã bạc màu, một bên bản lề long ra khiến cánh cửa khép không kín, phải kê một viên gạch ở chân mới đứng vững. Diệp Tử Minh gõ cửa ba lần mới có người ra mở. Người mở cửa là một thanh niên khoảng hai mươi lăm tuổi, áo quần xộc xệch, mắt còn ngái ngủ dù trời đã gần trưa. Cậu đoán ngay đây là đứa cháu họ mà lão Tôn ở hiệu Thụy Phong đã nhắc tới: người thừa kế cuối cùng của nhà họ Ngô, và cũng là người đã bán dần đồ thờ, sách vở và tranh chữ của ông cụ để lại.
- Tìm ai. Người thanh niên hỏi, giọng cộc lốc.
- Tôi là Diệp Tử Minh, học trò ở tiệm Vinh Bảo Trai trên phố Liễu Ly Xưởng. Tử Minh chắp tay, cố giữ giọng lễ phép. Tôi tới hỏi thăm về ông cụ nhà ta, và về một cuộn tranh cũ của ông cụ mà tiệm chúng tôi đang giữ. Tôi nghe nói ông cụ có để lại một cuốn nhật ký ghi chép chuyện tranh chữ nhiều năm. Tôi muốn xin xem, hoặc xin chép lại vài trang liên quan tới cuộn tranh ấy. Việc này rất quan trọng, liên quan tới sức khỏe của sư phụ tôi.
Người cháu họ họ Ngô nghe tới hai chữ nhật ký thì sắc mặt đổi hẳn. Ánh mắt cậu ta lảng đi, tay vịn vào cánh cổng chặt hơn, giọng cũng cao lên một cách không cần thiết.
- Nhật ký gì. Nhà này làm gì có nhật ký. Ông cụ mất rồi, đồ đạc bán hết rồi, không còn gì để xem cả. Cậu đi đi, đừng tới làm phiền nữa.
Trong lúc nói chuyện, Tử Minh liếc qua khe cổng nhìn vào trong sân. Sân nhà họ Ngô cỏ mọc um tùm giữa những viên gạch vỡ, gian nhà chính cửa đóng im ỉm, trên hiên còn sót lại hai chiếc đôn sứ lật úp và một chậu cây đã chết khô từ lâu. Bên trái sân là một gian nhà ngang, mái ngói sụt một mảng, có lẽ chính là thư phòng cũ của ông cụ, nơi từng treo bức tranh mỹ nhân suốt nhiều năm. Cậu tưởng tượng ra ông cụ Ngô ngồi trong gian phòng ấy vào những đêm cuối đời, cũng như sư phụ cậu bây giờ, ngồi một mình trước bức tranh, nghe một tiếng đàn không ai khác nghe thấy, rồi cúi xuống cuốn nhật ký bọc vải xanh ghi lại từng đêm, từng đổi thay nhỏ trên mặt lụa. Những dòng chữ ấy, nếu còn đọc được, sẽ là lời chứng của một người đã đi hết con đường mà sư phụ cậu đang đi: giữ tranh, mê tranh, héo mòn theo tranh, và chết mà mắt không nhắm được. Tử Minh cần cuốn nhật ký ấy không phải vì tò mò. Cậu cần nó như một tấm bản đồ ghi sẵn đoạn đường phía trước, để biết sư phụ mình còn bao nhiêu thời gian, và còn cơ hội nào để quay đầu hay không.
- Tôi không tới mua bán gì cả. Tử Minh vội nói. Tôi chỉ muốn xem vài trang. Nếu anh còn giữ, tôi xin trả tiền thuê xem một buổi cũng được. Nếu anh đã bán, xin anh cho tôi biết bán cho ai, ở đâu, để tôi tự tìm tới đó.
Có lẽ hai chữ trả tiền đã làm người cháu họ dịu lại đôi chút. Cậu ta nhìn Tử Minh từ đầu tới chân, đánh giá xem người học trò nghèo này có thật sự móc ra được mấy đồng không, rồi thở hắt ra một tiếng, mở rộng cổng hơn một chút nhưng vẫn không mời vào nhà.
- Nói thật cho cậu biết cũng được, giấu cũng chẳng để làm gì. Nhà này sau khi ông cụ mất, họ hàng kéo tới chia đồ, cãi nhau ầm ĩ cả tháng. Tôi ở lại coi nhà, nợ nần lại chồng chất, không bán thì lấy gì mà sống. Đồ đồng bán cho thợ đúc. Tranh chữ bán cho người buôn. Còn sách vở, cả một tủ sách của ông cụ, với cuốn nhật ký bọc vải xanh của ông ấy, tôi bán hết cho một hiệu sách cũ ở Sùng Văn Môn. Bán theo cân, rẻ mạt, được mấy đồng bạc lẻ. Chuyện ấy cả phố này ai cũng biết, cậu cứ tới Sùng Văn Môn mà hỏi hiệu sách cũ họ Tống, người ta sẽ chỉ cho.
- Anh bán từ bao giờ. Cuốn nhật ký còn ở hiệu sách ấy không.
- Bán từ đầu năm nay. Còn hay không thì tôi chịu. Sách cũ bán theo cân, người ta mua về có khi để đọc, có khi để gói hàng, có khi đốt lò cũng nên. Người cháu họ nhún vai, vẻ mặt của một kẻ đã quen bị hỏi về những món đồ mình bán đi và không còn muốn áy náy nữa. Nhưng cậu hỏi để làm gì. Một cuốn nhật ký của ông già mê tranh, ghi toàn chuyện mua bán lặt vặt, có gì đáng tiền đâu mà cậu lặn lội tới đây.
Tử Minh không đáp câu ấy. Cậu cảm ơn, hỏi thêm địa chỉ chính xác của hiệu sách cũ họ Tống ở Sùng Văn Môn, ghi cẩn thận vào sổ tay, rồi quay bước đi ngay, gần như chạy. Trong đầu cậu chỉ còn một ý nghĩ duy nhất: cuốn nhật ký của ông cụ Ngô, cuốn sổ ghi lại những năm tháng ông cụ giữ bức tranh, những đêm ông cụ nghe tiếng đàn trong phòng không có đàn, có thể vẫn còn nằm ở một góc nào đó trong hiệu sách cũ, giữa những chồng sách bán theo cân, chưa bị gói hàng, chưa bị đốt lò, chưa bị ai mua mất. Chỉ cần cậu tới kịp.
Người cháu họ còn kể thêm, giọng đã bớt gay gắt khi thấy Tử Minh thật sự không tới để trách móc hay đòi lại đồ: ông cụ những năm cuối đời dặn đi dặn lại rằng cuốn nhật ký không được bán, không được cho ai xem, phải để lại trong tủ sách khóa kín. Nhưng ông cụ mất rồi, lời dặn của người chết không giữ được một đứa cháu đang nợ tiền nhà, tiền thuốc, tiền ma chay chưa trả hết. Cậu ta bán tủ sách vào một buổi sáng mưa, người của hiệu sách tới khiêng đi cả tủ lẫn sách, trả tiền ngay tại sân, không ai mở cuốn nhật ký ra xem lấy một lần. Nghe tới đó, Tử Minh càng thấy xót xa và gấp gáp. Một cuốn sổ mà chủ nhân của nó coi trọng tới mức dặn dò trước khi chết, lại bị khiêng đi như một đống giấy vụn, nằm lặng lẽ suốt gần một năm trong một hiệu sách cũ, chờ một người mua mà không ai biết nó chứa đựng điều gì. Và nếu trong cuốn sổ ấy có ghi điều gì nguy hiểm về bức tranh, thì việc nó rơi vào tay ai sẽ quyết định vận mệnh của nhiều người, trong đó có sư phụ cậu.
Tử Minh rời ngõ Tảo Viên khi nắng đã lên cao, đi bộ thẳng về phía Sùng Văn Môn mà không ghé về tiệm, cũng không báo cho ai biết mình đi đâu. Cậu biết nếu về tiệm, Châu Phúc sẽ hỏi, Thôi ma ma sẽ giữ lại ăn cơm, sư phụ có thể gọi vào hỏi chuyện tranh, và một buổi chiều quý giá sẽ trôi qua vô ích. Dọc đường, cậu ghé một hàng nước ven phố mua một bát chè đỗ đen ăn vội, trong đầu sắp xếp lại những câu sẽ hỏi ông chủ hiệu sách: cuốn nhật ký bọc vải xanh dày bao nhiêu, chữ viết thế nào, còn nguyên vẹn hay đã rách, và quan trọng nhất, nó còn ở hiệu sách hay đã theo một người mua nào rời khỏi đó rồi.
Phố Sùng Văn Môn buổi chiều đông người, xe kéo qua lại không ngớt. Hiệu sách cũ họ Tống nằm lọt thỏm giữa một hàng thuốc bắc và một hàng sửa khóa, cửa hiệu hẹp, bên trong tối và chật, sách chất từ sàn lên tới xà nhà, mùi giấy ẩm và mực cũ nồng nặc. Ông chủ hiệu sách là một người đàn ông gầy, đeo kính, đang ngồi sau một chồng sách cao, tay cầm quạt giấy phe phẩy đuổi ruồi.
Tử Minh bước vào, nói rõ ý định: tìm một cuốn nhật ký bọc vải xanh, chữ viết tay, của một ông cụ họ Ngô ở ngõ Tảo Viên, bán cho hiệu này từ đầu năm cùng với một tủ sách cũ.
Ông chủ hiệu sách nghe xong, mắt sáng lên theo cái cách của người buôn sách cũ khi ngửi thấy một món hàng bỗng dưng có người săn đón. Ông ta đứng dậy, đi vào gian trong, lục lọi hồi lâu giữa những chồng sách buộc dây lạt, bụi bay mù mịt. Tử Minh đứng chờ, tim đập thình thịch, mắt không rời bàn tay ông ta mỗi lần rút ra một cuốn sách bìa xanh nào đó rồi lại lắc đầu bỏ xuống.
Cuối cùng ông chủ quay ra, hai tay trống không, lắc đầu một cách tiếc rẻ thật sự.
- Cậu tới chậm mất rồi. Cuốn nhật ký bọc vải xanh ấy, ta nhớ rất rõ. Sách bán theo cân mà cuốn ấy dày và nặng, chữ viết tay đẹp, ta đã để riêng ra định bán cho khách sưu tầm. Sáng nay vừa có người tới mua mất. Mua cả cuốn, trả giá cao gấp mười lần giá bán theo cân, không mặc cả một câu. Ta còn đang tiếc là không giữ lại thêm ít lâu nữa để được giá hơn.
Tử Minh thấy cổ họng mình khô khốc.
- Người mua là ai. Ông có biết không. Người ấy có để lại tên tuổi gì không.
Ông chủ hiệu sách cười khẩy, rút từ dưới chồng giấy trên bàn ra một tấm danh thiếp còn mới, chữ in sắc nét, đưa cho cậu xem như một bằng chứng rằng mình không nói dối để nâng giá. Tử Minh cầm lấy tấm danh thiếp, đọc dòng chữ trên đó, và bàn tay cậu lạnh đi ngay giữa gian hiệu sách chật chội nồng mùi giấy ẩm.
Người mua để lại danh thiếp: Viên Ngọc Sơn.