Họa Linh Tỳ Bà - Chương 25: Lời Làm Chứng
Hai ngày sau chuyến đi ngoại thành, Diệp Tử Minh quay lại nhà họ Ngô ở ngõ Tảo Viên một lần nữa, và lần này cậu bị giữ lại ở đó gần nửa ngày trời. Lý do…
Nội dung chương
Hai ngày sau chuyến đi ngoại thành, Diệp Tử Minh quay lại nhà họ Ngô ở ngõ Tảo Viên một lần nữa, và lần này cậu bị giữ lại ở đó gần nửa ngày trời.
Lý do cậu quay lại rất đơn giản. Trong những trang nhật ký rời mua được ở hiệu sách, có một trang nhắc tới một chiếc hộp gỗ nhỏ ông cụ Ngô cất trong thư phòng, trong đó có những giấy tờ liên quan tới lần đầu tiên bức tranh về nhà họ Ngô. Tử Minh muốn hỏi người cháu họ xem chiếc hộp ấy còn không, dù hy vọng rất mong manh, và muốn xin phép vào gian thư phòng cũ nhìn một lần cuối vị trí bức tranh từng treo trên tường, để đối chiếu với những gì nhật ký ghi về hướng sáng và khoảng cách từ giường tới tranh. Cậu tới nơi vào buổi sáng, gõ cửa như lần trước, nhưng người ra mở cổng lần này không chỉ có một mình người cháu họ. Bên cạnh cậu ta là hai người đàn ông lạ mặt ăn mặc tử tế, và một người cậu đã gặp một lần: quản gia của nhà họ Viên, người từng theo hầu Viên Ngọc Sơn trong buổi đấu giá ở Phổ Nghi Các.
Không khí trong sân nhà họ Ngô căng thẳng ngay từ câu nói đầu tiên.
- Chính là cậu ta. Người cháu họ chỉ tay vào Tử Minh, giọng to bất thường như nói cho nhiều người cùng nghe. Cậu ta tới nhà tôi lần trước, hỏi han chuyện nhật ký của ông cụ tôi. Sau hôm ấy, nhà tôi mất một số giấy tờ cũ trong thư phòng. Hôm nay cậu ta lại tới nữa. Tôi nghi cậu ta đã lấy trộm giấy tờ của nhà tôi mang về tiệm.
Tử Minh sững người. Cậu chưa từng bước chân vào thư phòng nhà họ Ngô. Lần trước tới đây, cậu chỉ đứng ở cổng nói chuyện, không hề được mời vào sân. Nhưng người cháu họ nói như thể đã tận mắt thấy cậu lục lọi đồ đạc, và quản gia nhà họ Viên đứng bên cạnh lập tức tiếp lời bằng giọng ôn tồn mà hiểm độc.
- Chuyện này phải làm cho rõ ràng. Giấy tờ của người đã khuất là tài sản của gia chủ. Ai lấy trộm, dù chỉ là mấy tờ giấy, cũng là ăn cắp. Nhà họ Viên chúng tôi vừa mua lại cuốn nhật ký của ông cụ một cách đàng hoàng, có giấy tờ mua bán ở hiệu sách. Nếu có kẻ nào lấy trộm các trang rời của cuốn nhật ký ấy để dùng vào việc riêng, thì đó là việc phải đưa ra phố, ra quan mà phân xử. Trong lúc chờ làm rõ, đề nghị cậu Tử Minh ở lại đây, không được đi đâu, cũng không được cho người về tiệm báo tin.
Đó là một cái bẫy được dựng sẵn, và Tử Minh hiểu ra ngay khi đã quá muộn để quay đầu. Người cháu họ nhà Ngô, kẻ đang nợ nần chồng chất, hiển nhiên đã nhận tiền của nhà họ Viên để diễn vở kịch này. Chỉ cần giữ cậu ở đây nửa ngày, đồn ra khắp phố rằng học trò của Vinh Bảo Trai bị bắt quả tang ăn cắp giấy tờ nhà người ta, thì chữ tín cuối cùng của tiệm sẽ sụp đổ hoàn toàn, bất kể cuối cùng cậu có được thả ra hay không. Tin đồn tranh giả cộng với tin học trò ăn cắp, hai nhát dao ấy đủ giết chết một tiệm đồ cổ đang hấp hối mà không cần thêm bất cứ bằng chứng thật nào.
Tử Minh bị dẫn vào gian nhà ngang, cửa đóng lại, hai người đàn ông lạ mặt ngồi canh ở hiên. Cậu không chống cự, không la hét, chỉ ngồi xuống ghế, đặt cuốn sổ tay của mình lên bàn, và nói một câu duy nhất với người cháu họ đang lảng tránh ánh mắt cậu.
- Anh Ngô, anh có thể nhận tiền của ai để nói những lời này, đó là việc của anh. Nhưng anh nên nhớ, ông cụ anh là người thế nào, cả phố này đều biết. Anh bán đồ của ông cụ đã là một chuyện. Hôm nay anh vu cáo một người chưa từng bước vào thư phòng nhà anh để giúp người ngoài hại một tiệm khác, chuyện này ông cụ anh dưới suối vàng có biết, chắc ông cụ không nhắm mắt được đâu. Giống như ngày ông cụ mất vậy.
Người cháu họ nghe tới đó thì mặt tái đi, tay run lên, nhưng quản gia nhà họ Viên đã bước tới chắn ngang, cười nhạt bảo cậu đừng có mang người chết ra dọa một người đang sống dở chết dở vì nợ. Thời gian trôi chậm chạp trong gian nhà ngang ẩm thấp. Tử Minh ngồi im, trong đầu sắp xếp lại mọi chứng cứ mình có: những ai biết cậu tới nhà họ Ngô lần đầu, những ai thấy cậu chỉ đứng ở cổng, hiệu sách họ Tống có thể làm chứng về những trang rời cậu mua công khai bằng tiền, người thợ ở xưởng vẽ ngoại thành có thể làm chứng về một âm mưu lớn hơn nhiều. Nhưng tất cả những người ấy đều ở xa, đều không có mặt ở đây, và không ai trong số họ đủ thế lực để đối đầu với nhà họ Viên trong một buổi sáng.
Đúng lúc quản gia nhà họ Viên bắt đầu lớn tiếng đòi lục soát người Tử Minh và giữ cuốn sổ tay của cậu lại làm bằng chứng, thì ngoài cổng bỗng có tiếng gõ cửa dồn dập, và một giọng nói già nua mà quen thuộc vang lên ngoài sân.
Mã Vĩnh Quý bước vào sân nhà họ Ngô, chống gậy, thở hổn hển vì đi vội, theo sau là ông chủ hiệu sách họ Tống ở Sùng Văn Môn và lão Tôn ở hiệu cầm đồ Thụy Phong.
Người bán tranh sáu mươi tuổi, người đã bán bức tranh mỹ nhân cho Vinh Bảo Trai ở Phổ Nghi Các, người đã ghé tai cảnh báo ông Tiêu hôm đấu giá, đứng giữa sân, nhìn một vòng từ người cháu họ tới quản gia nhà họ Viên, rồi nói rõ ràng từng chữ như một người làm chứng trước quan tòa.
- Tôi là Mã Vĩnh Quý, buôn đồ cổ ở Bắc Kinh này bốn mươi năm, cả phố đều biết mặt. Tôi tới đây để nói một lời cho rõ: cậu Diệp Tử Minh không ăn cắp giấy tờ gì của nhà họ Ngô cả. Những trang rời cậu ấy có, là mua công khai ở hiệu sách họ Tống, có ông chủ hiệu sách ở đây làm chứng, có tiền bạc sòng phẳng. Còn cuốn nhật ký của ông cụ Ngô, nhà họ Viên mua ở hiệu sách là việc của nhà họ Viên, không liên quan gì tới cậu học trò này. Nếu ai còn muốn vu cho cậu ấy tội ăn cắp, thì phải bước qua lời làm chứng của tôi, của ông chủ Tống và của lão Tôn đây, những người cộng lại đã sống ở cái đất Bắc Kinh này hơn một trăm năm, chưa từng nói dối để hại ai bao giờ.
Ông chủ hiệu sách gật đầu xác nhận chuyện mua bán trang rời. Lão Tôn xác nhận chuyện nhà họ Ngô bán sách vở là chuyện cả phố đều biết từ đầu năm. Ba ông già đứng cạnh nhau trong sân, không tiền, không thế lực, chỉ có tuổi tác và chữ tín tích lũy cả đời, mà quản gia nhà họ Viên nhìn họ hồi lâu, biết vở kịch vu cáo sáng nay đã hỏng, vì một lời vu cáo không thể đứng vững trước ba nhân chứng tử tế cùng xuất hiện một lúc. Ông ta cười gượng, nói là hiểu lầm, là gia chủ lo xa, rồi dẫn hai người đàn ông lạ mặt rút khỏi sân nhà họ Ngô không kèn không trống.
Người cháu họ đứng lặng ở góc sân, không dám nhìn ai, cuối cùng lí nhí xin lỗi Tử Minh một câu không đầu không cuối rồi lảng vào trong nhà. Trước khi đi, cậu ta còn ghé tai Tử Minh nói thêm một câu rất nhỏ, như một lời chuộc lỗi muộn màng: chiếc hộp gỗ của ông cụ mà cậu hỏi, nhà họ Viên đã cho người tới lấy đi từ tuần trước, cùng với mấy món đồ cuối cùng còn sót lại trong thư phòng, anh ta không giữ lại được thứ gì nữa. Nghe vậy, Tử Minh hiểu con đường tìm giấy tờ trong nhà họ Ngô đã khép hẳn. Mọi thứ thuộc về ông cụ, từ cuốn nhật ký tới chiếc hộp gỗ, giờ đều nằm trong tay đối thủ, và cậu sẽ phải tìm sự thật bằng những con đường khác: lời kể của người già, thư từ lưu lạc bên ngoài, và chính bức tranh đang treo trong thư phòng của sư phụ mình. Tử Minh cảm ơn ba ông già rối rít, theo Mã Vĩnh Quý ra khỏi ngõ Tảo Viên, lòng vẫn còn run sau nửa ngày bị giữ như một kẻ tội đồ. Đi được một đoạn, Mã Vĩnh Quý dừng lại ở một hàng nước ven đường, gọi hai bát chè, rồi nhìn cậu bằng ánh mắt của một người đã giấu một chuyện quá lâu và nay quyết định nói ra.
- Cậu nhỏ, ông nói khẽ. Có một chuyện ta chưa từng kể với ai, kể cả hôm đấu giá khi ta cảnh báo ông chủ của cậu. Năm xưa, khi bức tranh này còn ở nhà họ Ngô, chính ta là người đã khiêng nó từ nhà một người buôn lưu động về tận thư phòng nhà họ Ngô, và cũng chính ta là người treo nó lên tường cho ông cụ. Ta biết rõ nó từ ngày đầu nó vào nhà ấy. Ông cụ Ngô khi còn sống coi ta là bạn nghề, có chuyện gì về tranh cũng gọi ta tới xem. Cho nên ta mới biết, trước khi bán nó ở Phổ Nghi Các, ta đã phải suy nghĩ mất mấy đêm liền.
- Ông biết chuyện gì về bức tranh mà chưa kể hết. Tử Minh hỏi, tay nắm chặt bát chè đã nguội.
Mã Vĩnh Quý im lặng hồi lâu, nhìn dòng người qua lại ngoài phố, rồi hạ giọng kể nốt phần cuối cùng của câu chuyện mà ông đã giữ kín nhiều năm, về một vị khách đặc biệt từng tới nhà họ Ngô xem tranh khi ông cụ còn sống, và về câu nói duy nhất mà vị khách ấy để lại trước khi bỏ đi không bao giờ quay lại nữa.
Mã Vĩnh Quý kể: ngày ấy ông cụ Ngô có mời một vị đạo sĩ tới xem, đạo sĩ nhìn tranh một lúc rồi bỏ đi, chỉ để lại một câu: trong tranh không phải người.