Họa Linh Tỳ Bà - Chương 26: Cái Tên Ngọc Thiền
Tiêu Văn Hạc suy sụp rõ rệt từ sau chuyến thăm của Viên Ngọc Sơn, dù ngoài mặt ông vẫn cố giữ vẻ bình thản của một chủ tiệm không sợ tin đồn. Người trong…
Nội dung chương
Tiêu Văn Hạc suy sụp rõ rệt từ sau chuyến thăm của Viên Ngọc Sơn, dù ngoài mặt ông vẫn cố giữ vẻ bình thản của một chủ tiệm không sợ tin đồn.
Người trong nhà ai cũng nhìn thấy sự suy sụp ấy, chỉ khác nhau ở cách gọi tên. Thôi ma ma gọi là bệnh cũ tái phát, ngày nào cũng nấu thêm canh bổ, ép ông ăn thêm nửa bát cơm mà ông chỉ ăn được vài thìa. Châu Phúc gọi là vận hạn của tiệm, vừa lo tiền nong vừa lo sức khỏe ông chủ, sổ sách tính đi tính lại vẫn không ra một lối thoát nào. Liễu Thanh, trong lần thăm bệnh gần nhất, không gọi tên gì cả, chỉ bắt mạch rất lâu rồi dặn Tử Minh một câu riêng ở ngoài hiên: mạch của ông chủ cậu đã yếu tới mức không còn đo bằng thang thuốc nữa, phải tính bằng ngày tháng ở bên cạnh những người còn tỉnh táo trong nhà này.
Còn Diệp Tử Minh, người ghi chép mọi thứ vào sổ tay, gọi sự suy sụp ấy bằng những con số cụ thể. Cân nặng của sư phụ giảm thêm. Số giờ ngủ mỗi đêm giảm thêm. Số lần ông vào thư phòng mỗi ngày tăng lên. Số tờ giấy vẽ mặt mỹ nhân trong ngăn kéo của cậu tăng lên tới hai mươi ba tờ. Và một thay đổi mới, đáng sợ hơn mọi con số: ông Tiêu bắt đầu nói chuyện một mình trước cửa thư phòng.
Lần đầu tiên Tử Minh chứng kiến cảnh ấy là vào một buổi trưa yên tĩnh. Cậu bưng khay cơm lên gác, đi qua hành lang thì thấy sư phụ đứng trước cửa thư phòng đã đóng kín, tay đặt nhẹ lên cánh cửa gỗ, đầu hơi cúi, miệng nói những câu rất khẽ, đứt quãng, như đang trò chuyện với một người ở phía bên kia cánh cửa. Cậu không nghe rõ hết, chỉ nghe được vài mảnh rời rạc: hôm nay ta mệt, để mai ta vào sớm hơn, nàng đừng giận, khúc hôm qua ta vẫn còn nhớ. Giọng ông khi ấy mềm và dịu một cách lạ lùng, không giống giọng của một chủ tiệm nói với khách, cũng không giống giọng của một người bệnh nói mê, mà giống giọng của một người đang dỗ dành một người thân quen đang hờn dỗi trong phòng, sợ người ấy buồn, sợ người ấy bỏ đi.
Tử Minh đứng chết lặng ở đầu hành lang, khay cơm trên tay nguội dần mà cậu không dám bước tới, cũng không nỡ quay đi. Cậu đã nghe tiếng đàn, đã thấy máu rỉ trong tranh, đã đọc nhật ký của một người chết vì giữ tranh quá ba kỳ rằm. Nhưng chưa có điều gì làm cậu sợ bằng cảnh sư phụ mình, một người đàn ông bốn mươi lăm tuổi, chủ một tiệm đồ cổ ba đời, đứng trước một cánh cửa đóng kín vào giữa ban ngày, nói chuyện lễ phép và tha thiết với một khoảng không im lặng phía sau cánh cửa ấy, như thể trong thư phòng thật sự có một người đang sống, đang nghe, đang chờ ông mỗi ngày.
Tối hôm ấy, một chuyện khác xảy ra, chuyện đã nối hai đầu của một sợi dây mà Tử Minh nắm giữ bấy lâu nay mà chưa hề hay biết.
Khoảng gần giờ Tý, khi cả nhà đã ngủ, Tử Minh đang ngồi trong phòng mình sắp xếp lại những trang nhật ký rời thì nghe tiếng động khẽ từ phòng sư phụ ở gian bên. Cậu bước ra hành lang, ghé tai vào cửa phòng, nghe thấy tiếng sư phụ trở mình, rồi tiếng nói mơ vang lên rõ ràng trong đêm tĩnh: một giọng nói không còn tỉnh táo, mềm và xa như vọng về từ một giấc mơ sâu, gọi đi gọi lại một cái tên. Ngọc Thiền. Ngọc Thiền, chờ ta một chút. Ngọc Thiền, khúc này ta thuộc rồi.
Đêm hôm sau, cảnh ấy lặp lại rõ ràng hơn. Tử Minh cố ý thức khuya giả vờ đọc sách trong phòng mình, cửa hé một khe nhỏ nhìn ra hành lang. Gần giờ Tý, cửa phòng sư phụ khẽ mở. Ông Tiêu bước ra trong bộ áo ngủ, chân trần, mắt mở mà như không nhìn thấy gì quanh mình, đi thẳng tới cửa thư phòng, đứng lại đúng vị trí hôm trước, đặt tay lên cánh cửa, và bắt đầu nói. Lần này cậu nghe rõ hơn: ông kể cho người phía sau cánh cửa nghe chuyện trong tiệm hôm nay, chuyện tin đồn ngoài phố, chuyện Viên Ngọc Sơn tới trả giá gấp đôi mà ông đã từ chối, như một người chồng đi làm về kể lại ngày dài cho vợ nghe qua một cánh cửa khép hờ. Rồi ông im lặng rất lâu, nghiêng tai áp sát vào cửa, gật đầu mấy lần như đang nghe một câu trả lời mà chỉ mình ông nghe được, mỉm cười, và khẽ nói một câu cuối: vậy mai ta vào sớm, nàng nghỉ đi. Nói xong ông mới quay về phòng mình, nằm xuống, ngủ thiếp đi như một người vừa hoàn thành một nghi lễ bắt buộc mỗi đêm.
Tử Minh ngồi trong bóng tối của phòng mình, tay ghi chép mà lòng rối như tơ vò. Cậu không còn nghi ngờ gì nữa về bản chất của cơn mê này: sư phụ cậu không chỉ bị một bức tranh ám ảnh. Ông đang sống một cuộc sống thứ hai sau cánh cửa thư phòng, một cuộc sống có người chờ, có người nghe, có những hẹn hò và dỗ dành, một cuộc sống mà những người thân thật sự ngoài đời như cậu, như Thôi ma ma, như Tô Thanh Vân, đều không bước vào được nữa. Họ đang mất ông từng đêm một, không phải về tay một căn bệnh, mà về tay một sự hiện diện vô hình đã khéo léo thay thế tất cả mọi người trong đời ông.
Cũng trong những ngày ấy, một lá thư của Tô Thanh Vân lại được gửi tới tiệm, lần này không phải thư thăm bệnh lễ phép nữa, mà là một lá thư dài, lời lẽ tha thiết và đau đớn, hỏi ông Tiêu một câu thẳng thắn: rốt cuộc trong lòng anh, em và bức tranh ấy, bên nào nặng hơn. Châu Phúc nhận thư, không dám đưa ngay, phải chờ tới lúc ông Tiêu tỉnh táo nhất trong ngày mới dám đặt lên bàn. Ông đọc thư hai lần, cầm bút lên định viết trả lời, rồi lại đặt bút xuống, ngồi lặng hàng giờ trước tờ giấy trắng. Tới tối, tờ giấy vẫn trắng nguyên. Tử Minh nhìn cảnh ấy từ xa, hiểu rằng sư phụ mình không phải không còn tình cảm với vị hôn thê. Ông chỉ không còn đủ tỉnh táo và sức lực để chia tình cảm ấy ra khỏi thư phòng nữa. Mọi thứ ông có, thời gian, tâm trí, lời nói, giấc ngủ, đều đã bị một nơi duy nhất trong căn nhà này rút cạn.
Tử Minh đứng ngoài cửa, cả người lạnh toát.
Cái tên ấy. Ngọc Thiền. Cái tên sư phụ đã gọi to giữa bữa cơm hôm trước, trước mặt cả nhà, trong cơn nửa tỉnh nửa mê khi nghe tiếng đàn ban ngày. Khi ấy mọi người chỉ nghĩ đó là một cái tên lạ ông thốt ra trong cơn mê sảng, không ai biết nó từ đâu tới, thuộc về ai. Thôi ma ma còn đoán là tên một người quen cũ của ông thời trẻ. Châu Phúc đoán là tên một món đồ cổ nào đó ông từng bán. Chỉ có Tử Minh, sau nhiều tuần điều tra, mới bắt đầu ngờ rằng cái tên ấy không phải do cơn mê bịa ra. Nó có nguồn gốc. Nó có một đời người thật đứng sau. Và rất có thể, nó đang nằm đâu đó trong chính những giấy tờ cậu đã thu thập được, trong một trang nhật ký rời mà cậu đã đọc qua nhiều lần nhưng chưa đọc kỹ tới từng chữ ở những dòng cuối trang, nơi mực đã nhạt và chữ đã nhỏ lại vì người viết mệt.
Cậu ghi vào sổ tay ba lần xuất hiện của cái tên ấy: lần thứ nhất giữa bữa cơm, lần thứ hai trong giấc mơ đêm nay, và cảm giác chắc chắn rằng sẽ còn lần thứ ba, thứ tư, cho tới khi cái tên ấy trở thành cái tên duy nhất sư phụ cậu còn nhớ rõ trong cơn mê ngày càng sâu. Một cái tên không thuộc về bất cứ người sống nào quanh ông, không thuộc về gia phả nhà họ Tiêu, không thuộc về phố Liễu Ly Xưởng hôm nay. Nó thuộc về một người khác, một thời khác, và cách duy nhất để biết người ấy là ai là quay lại những giấy tờ của những người đã chết vì cùng một bức tranh.
Cậu quay về phòng mình, thắp đèn dầu lên cao, trải hết những trang nhật ký rời ra bàn một lần nữa, lần này không đọc những đoạn chính ở giữa trang như mọi lần trước. Lần này cậu đọc lần lượt từng dòng phụ ở cuối mỗi trang, những dòng ông cụ Ngô viết thêm sau khi tưởng như đã viết xong, nét chữ nhỏ hơn, sát mép giấy hơn, như những lời thì thầm người viết chỉ dám ghi lại cho chính mình.
Trang thứ nhất, cuối trang không có gì lạ ngoài một con số tiền đã bị gạch đi. Trang thứ hai, cuối trang là một câu về giá tiền một món đồ sứ và tên một người bán ở Thiên Tân. Trang thứ ba, trang đêm thứ mười một đáng sợ, cuối trang chỉ có một vết mực loang như thể người viết đã đặt bút xuống rồi không cầm lên được nữa trong đêm ấy. Tới trang thứ tư, trang ghi thói quen phải vào thư phòng nhìn tranh mỗi ngày, ở dòng cuối cùng sát mép dưới của tờ giấy, có một dòng chữ nhỏ tới mức những lần đọc trước cậu đều bỏ sót, vì nó nằm đúng vào chỗ giấy đã ố vàng và gập nếp.
Tử Minh đưa trang giấy lại gần đèn, nín thở, đọc từng chữ một, chậm như đọc một tấm bia cổ trong lần giám định quan trọng nhất đời mình.
Lật trang nhật ký ra, Tử Minh thấy ông cụ Ngô viết: đêm qua bà ấy tự xưng tên, họ Thẩm, tên Ngọc Thiền.