Họa Linh Tỳ Bà - Chương 8: Mạch Người Đi Trong Mưa
Trăng tháng chín âm lớn dần từng đêm trên mái ngói của phố Liễu Ly Xưởng, và cùng với trăng, nỗi lo trong lòng Diệp Tử Minh cũng lớn dần theo. Sư phụ cậu…
Nội dung chương
Trăng tháng chín âm lớn dần từng đêm trên mái ngói của phố Liễu Ly Xưởng, và cùng với trăng, nỗi lo trong lòng Diệp Tử Minh cũng lớn dần theo.
Sư phụ cậu gầy đi trông thấy. Chiếc áo dài vốn vừa vặn nay rộng ra ở vai. Đôi mắt trũng sâu hơn, quầng thâm không tan đi dù ông ngủ ngày nhiều hơn trước. Có buổi sáng Tử Minh vào dọn thư phòng, thấy sư phụ ngồi bất động trước bức tranh, hai tay đặt trên đầu gối, mắt mở mà như không nhìn thấy cậu bước vào. Cậu gọi khẽ hai lần ông mới giật mình quay lại, mỉm cười mệt mỏi và bảo đêm qua đọc sách khuya quá. Trên bàn không có cuốn sách nào mở. Chỉ có chén trà nguội từ tối hôm trước, vẫn đầy nguyên như mọi sáng.
Thôi ma ma là người quyết định phải mời thầy thuốc. Bà không hỏi ý ông chủ nữa. Bà sai Châu Phúc đi mời Liễu Thanh.
Liễu Thanh năm nay ba mươi tuổi, là nữ y sĩ đông y có tiếng ở khu Sùng Văn Môn, cũng là người quen cũ của nhà họ Tiêu. Cha cô ngày xưa là bạn vong niên của ông nội sư phụ, hai nhà qua lại đã mấy đời. Cô khám bệnh cho cả nhà này từ nhiều năm, biết tính từng người, nói năng thẳng thắn không kiêng nể bệnh nhân giàu nghèo. Người trong phố vẫn nói, bệnh nhân vào tay cô Liễu thì bệnh chưa khỏi đã phải nghe một bài giáo huấn về ăn ngủ điều độ, nhưng thuốc của cô thì hiệu nghiệm thật, nên ai cũng vừa sợ vừa nể.
Cô tới vào một buổi sáng trời quang, mang theo hộp thuốc gỗ và một cuốn sổ khám bệnh bìa vải. Tử Minh đón cô ở cửa tiệm, thấy sắc mặt cô vừa bước vào đã hơi đổi khi nhìn thấy sư phụ đứng chờ ở gian giữa. Sư phụ mặc áo dài chỉnh tề, tóc chải gọn, cố ý tỏ ra khỏe mạnh như người không có bệnh gì, còn cười nói rằng Thôi ma ma lo xa, bắt ông phải khám bệnh như một ông già bảy mươi.
- Ông Tiêu, người có bệnh hay không không phải do miệng nói. - Liễu Thanh đáp, đặt hộp thuốc xuống bàn. - Ông ngồi xuống đây, đưa tay cho tôi. Ông mà khỏe thật thì tôi uống chén trà rồi về, không lấy một xu tiền khám. Ông mà không khỏe thì ông phải nghe tôi nói hết, không được cãi.
Ông Tiêu cười, ngồi xuống, xắn tay áo đưa cổ tay ra. Tử Minh đứng bên cạnh, lòng hồi hộp như chính mình sắp bị bắt mạch.
Liễu Thanh đặt ba ngón tay lên cổ tay ông, nhắm mắt lại, im lặng rất lâu. Gian tiệm yên tĩnh đến mức nghe rõ tiếng kim đồng hồ và tiếng người đi ngoài phố. Cô đổi tay, bắt mạch tay bên kia, lông mày hơi cau lại. Rồi cô bảo ông há miệng xem lưỡi, xem lòng bàn tay, xem sắc mặt dưới ánh sáng gần cửa sổ. Cô hỏi ông ngủ có ngon không. Ông nói ngủ được. Cô hỏi ông ăn có ngon miệng không. Ông nói ăn được. Cô hỏi ông có hay nghe thấy tiếng gì lạ vào ban đêm không. Ông Tiêu ngừng lại một thoáng rất ngắn, rồi nói không, chỉ thỉnh thoảng mất ngủ vì lo chuyện buôn bán.
Tử Minh đứng bên nghe mà lòng thắt lại. Cậu biết sư phụ đang nói dối. Không phải nói dối ác ý, mà là nói dối để giữ lại một bí mật mà ông không muốn bất kỳ ai chạm vào, kể cả thầy thuốc. Cậu suýt nữa đã mở miệng nói thay, rằng sư phụ đêm nào cũng thức tới giờ Tý, rằng có tiếng đàn qua vách gỗ, rằng chậu liễu đã khô, rằng cốc trà sâm sáng nào cũng còn nguyên. Nhưng ánh mắt của sư phụ liếc sang cậu đúng lúc ấy, một ánh mắt cảnh cáo lặng lẽ, làm cậu nuốt hết mọi lời vào trong. Cậu cúi đầu, thấy mình bất lực và có lỗi cùng một lúc.
- Mạch của ông lạ lắm. - Liễu Thanh nói chậm rãi, thu tay lại, mở sổ ghi chép vài dòng. - Không phải mạch của người có bệnh ở tim phổi hay dạ dày. Các tạng của ông chưa hỏng. Nhưng khí huyết của ông hao tổn như người vừa trải qua một cơn lao lực kéo dài. Tôi nói một hình ảnh cho dễ hiểu. Mạch này giống mạch của người vừa đi bộ suốt một đêm mưa, dầm mưa, lội bùn, về tới nhà là kiệt sức. Mà người ấy đi trong mưa cả đêm thì phải có việc gì gấp gáp lắm, hoặc phải bị ai đuổi theo, hoặc phải đi tìm một thứ gì không chờ được tới sáng.
Cô ngừng lại, nhìn thẳng vào ông Tiêu.
- Còn ông thì nói với tôi là cả tuần nay ông không ra khỏi nhà. Vậy thì tôi phải hỏi, ban đêm ông đi đâu trong chính nhà mình mà mạch ông thành ra như vậy.
Ông Tiêu cười nhạt, rút tay lại, cài lại khuy tay áo một cách chậm rãi. Ông nói cô Liễu vẫn khéo nói quá lên như ngày nào, người buôn đồ cổ lo nghĩ nhiều thì khí huyết hao là chuyện thường, thuốc bổ nào tốt thì cô cứ kê, tiền khám và tiền thuốc ông trả đủ, không thiếu một xu. Ông nói bằng giọng của một ông chủ tiệm đang ngã giá, nhẹ nhàng mà dứt khoát, khép lại câu chuyện. Liễu Thanh nhìn ông một lúc lâu, biết có hỏi nữa cũng vô ích. Cô kê một đơn thuốc bổ khí dưỡng huyết, dặn dò kỹ lưỡng cách sắc thuốc, dặn phải ngủ sớm, tránh thức khuya, tránh ở một mình trong phòng kín quá lâu vào ban đêm. Câu dặn cuối cùng cô nói chậm hơn mọi câu khác, mắt không rời ông Tiêu, như thể cô đã đoán được phần nào điều mà bệnh nhân của mình giấu kín.
Trên đường về, Liễu Thanh dừng lại ở cửa tiệm, gọi Tử Minh ra nói riêng mấy câu mà cô không nói trước mặt bệnh nhân. Cô nói cậu là người ở gần ông Tiêu nhất, từ nay phải để ý ba việc: ông có ăn đủ bữa không, ông có ngủ được trọn đêm nào không, và ông có nói chuyện một mình trong thư phòng không. Cô nói mạch hao tổn như vậy nếu cứ kéo dài thêm một kỳ trăng nữa thì người khỏe đến mấy cũng phải ngã bệnh thật, không còn là chuyện bổ dưỡng vài thang thuốc mà cứu được. Cô còn dặn, nếu có đêm nào ông Tiêu ngất, hoặc nói sảng, hoặc không nhận ra người nhà, thì phải cho người tới gọi cô ngay trong đêm, không được chờ tới sáng. Tử Minh nghe mà tay chân lạnh đi. Cậu vâng dạ từng câu, ghi nhớ từng lời, và lần đầu tiên cậu thấy nỗi lo của mình có một cái tên rõ ràng do một người thầy thuốc nói ra: hao tổn. Không phải mệt. Không phải mất ngủ thường. Là hao tổn, là một thứ gì đó trong người sư phụ đang bị rút đi từng đêm, ít một, đều đặn, như nước trong một chiếc bình bị rò ở một chỗ mà người nhà chưa tìm ra.
Cậu tiễn cô ra tận đầu ngõ, nhìn theo bóng cô khuất dần trong nắng trưa, rồi quay về tiệm với bước chân nặng hơn lúc đi. Châu Phúc hỏi cô Liễu nói sao, cậu chỉ đáp qua loa là sư phụ cần uống thuốc bổ và ngủ sớm, giấu đi câu nói về một kỳ trăng nữa. Cậu không muốn cả nhà hoảng lên. Nhưng từ lúc ấy, mỗi khi nhìn sư phụ, cậu không còn nhìn như trước nữa. Cậu nhìn vào quầng thâm dưới mắt ông, vào bàn tay gầy đi khi cầm chén trà, vào vết đen nhỏ trên đầu ngón tay trỏ mà sư phụ vẫn tưởng không ai để ý. Có lần cậu lấy hết can đảm hỏi về vết đen ấy, sư phụ chỉ cười, nói là mực tàu dính vào hôm mài mực viết sổ, kỳ chưa sạch. Cậu biết sư phụ cả tuần nay không hề mài mực. Sổ sách tuần này là do chính tay cậu ghi chép thay. Nhưng cậu không vạch trần. Cậu chỉ ghi nhớ thêm một điều nữa vào trong đầu, chờ tới tối sẽ viết vào một nơi nào đó chắc chắn hơn trí nhớ của một người đang lo sợ.
Chiều hôm ấy, sau khi tiễn Liễu Thanh ra về và dọn dẹp xong gian tiệm, Tử Minh quay lại thư phòng thì một ý nghĩ bỗng đến với cậu rõ ràng như một tiếng chuông. Cậu cần ghi lại. Không phải ghi vào sổ của tiệm, không phải ghi cho ai xem. Ghi cho chính cậu, để những điều đang xảy ra không trôi qua như nước rồi sau này không ai còn nhớ chính xác chúng đã bắt đầu từ đâu, vào đêm nào, thay đổi ra sao.
Cậu lên phố mua một cuốn sổ tay bìa cứng nhỏ, loại học trò vẫn dùng, bằng tiền túi của mình. Tối ấy, trong phòng riêng, dưới ánh đèn dầu, cậu mở trang đầu tiên và viết, nét chữ ngay ngắn: ngày treo tranh, giờ treo, vị trí treo. Rồi cậu viết những gì cậu đã thấy trong hơn một tuần qua: sư phụ chốt cửa thư phòng mỗi đêm từ giờ nào, tiếng đàn qua vách vào đêm nào, chậu liễu khô từ khi nào, chiếc ghế bành bị kéo ra giữa phòng vào những sáng nào, sắc mặt sư phụ thay đổi ra sao. Cậu viết cả điều cậu chưa chứng minh được: nụ cười trong tranh hình như đã khác.
Viết xong, cậu giấu cuốn sổ vào đáy hòm gỗ đựng quần áo của mình, dưới lớp áo mùa đông. Cậu không biết cuốn sổ này sẽ dẫn mình đi tới đâu. Cậu chỉ biết từ đêm nay, mọi thay đổi của bức tranh sẽ có một người lặng lẽ ghi lại, đêm này qua đêm khác, dù người ấy không hiểu hết những gì mình đang ghi.
Ngoài cửa sổ phòng cậu, trăng tháng chín đã gần tròn, sáng vằng vặc trên mái ngói, và qua vách gỗ bên kia, đồng hồ gian giữa vừa gõ mười một tiếng.
Trong thư phòng, như mọi đêm, tiếng tỳ bà lại bắt đầu vang lên.