Khuôn Mặt Thứ Hai Trên Camera - Chương 13: Mười Bảy Tháng Mười
Hai mươi mốt giờ tối ngày 17 tháng 10, Trần Quang Huy ngồi trong quán cà phê đối diện ngã tư Vành Đai, Kênh Tẻ, trước mặt là laptop cá nhân và cuốn sổ…
Nội dung chương
Hai mươi mốt giờ tối ngày 17 tháng 10, Trần Quang Huy ngồi trong quán cà phê đối diện ngã tư Vành Đai, Kênh Tẻ, trước mặt là laptop cá nhân và cuốn sổ tay đã ghi chép dày đặc. Ngoài cửa kính, mưa đã tạnh, nhưng mặt đường vẫn ướt loáng, phản chiếu ánh đèn đường thành những vệt sáng dài. Ngã tư vắng vẻ hơn thường lệ, có lẽ vì người dân đã nghe phong thanh về những sự cố camera kỳ lạ trong mấy ngày qua.
Huy đã quay lại quán cà phê sau khi đứng dưới mưa ở ngã tư gần một giờ đồng hồ. Anh cần một nơi khô ráo để làm việc cuối cùng trong đêm nay: phân tích vector đặc trưng khuôn mặt của Nguyễn Thảo Vy. Đây là bước kiểm tra sâu nhất mà một kỹ sư AI có thể thực hiện, đi thẳng vào bản chất toán học của hiện tượng.
Anh mở ảnh chụp khuôn mặt Vy từ camera đêm đầu tiên, ảnh có chất lượng tốt nhất trong số những gì anh thu thập được. Rồi anh chạy nó qua ba mô hình nhận diện khuôn mặt khác nhau: mô hình của Argus, một mô hình mã nguồn mở, và một mô hình thương mại mà anh mua bản quyền cá nhân từ hồi còn làm nghiên cứu.
Kết quả từ mô hình thứ nhất: "Phát hiện khuôn mặt. Không trích xuất được vector đặc trưng. Mã lỗi: EMBEDDING_EMPTY."
Kết quả từ mô hình thứ hai: "Phát hiện khuôn mặt. Vector đặc trưng rỗng (512 chiều, toàn bộ bằng 0). Không thể đối chiếu."
Kết quả từ mô hình thứ ba: "Phát hiện cấu trúc khuôn mặt người. Không phân tích được cấu trúc xương mặt. Đề nghị kiểm tra chất lượng ảnh đầu vào."
Anh thử lại lần nữa, nghĩ rằng mình đã tải nhầm ảnh hoặc cấu hình sai tham số. Nhưng kết quả vẫn vậy. Ba mô hình, ba lần chạy, cùng một đáp án: có khuôn mặt, nhưng không có gì bên trong khuôn mặt đó. Huy bỗng nhớ đến một khái niệm trong triết học mà anh từng đọc qua: những thực thể chỉ tồn tại khi được quan sát, như hạt ánh sáng vừa là sóng vừa là hạt tùy theo cách ta nhìn. Có lẽ cô gái này cũng vậy. Cô chỉ tồn tại trong ánh nhìn của camera, và mỗi lần có người nhìn, cô lại trở nên thật hơn một chút.
Huy nhìn chằm chằm vào ba kết quả. Cả ba mô hình, với ba kiến trúc hoàn toàn khác nhau, đều đi đến cùng một kết luận: chúng nhìn thấy một khuôn mặt, nhưng không thể trích xuất được bất kỳ đặc trưng toán học nào từ nó. Vector embedding, thứ vốn là "dấu vân tay số" của mỗi khuôn mặt, là một khái niệm cơ bản đến mức không một mô hình nhận diện nào có thể hoạt động mà thiếu nó, vậy mà với khuôn mặt này, nó rỗng hoàn toàn.
Anh thử một hướng khác: phân tích cấu trúc xương mặt. Các mô hình hiện đại không chỉ nhìn vào bề mặt da, mà còn ước tính cấu trúc xương bên dưới thông qua bóng đổ và tỷ lệ khuôn mặt. Đây là kỹ thuật chống giả mạo, dùng để phát hiện mặt nạ, ảnh in, hay deepfake. Huy chạy thuật toán ước tính xương mặt lên ảnh của Vy.
Kết quả khiến anh sững sờ: "Không phát hiện cấu trúc xương. Bề mặt khuôn mặt đồng nhất, không có biến thiên độ sâu."
Không có xương. Khuôn mặt trong ảnh là một bề mặt phẳng hoàn hảo về mặt toán học, không có độ sâu, không có khối, không có những đường cong ba chiều mà mọi khuôn mặt người đều phải có. Nó giống như... một hình vẽ. Một hình chiếu. Một thứ được "in" lên không khí chứ không phải một vật thể ba chiều thật sự.
Huy ngả lưng vào ghế, đầu óc đảo lộn. Anh đã từng đọc về những nghiên cứu lý thuyết về "thực thể không có khối lượng nhưng có hình ảnh", những thứ chỉ tồn tại dưới dạng thông tin chứ không tồn tại dưới dạng vật chất. Khoa học gọi đó là giả thuyết. Còn đêm nay, giả thuyết đó đang mỉm cười với anh qua màn hình laptop.
Anh mở cuốn sổ tay, lật lại những trang đầu tiên, nơi anh ghi chép về các số khóa của vụ việc: 02:00, 17/10, 10 năm, 23:47, áo mưa vàng, khung hình đỏ, khuôn mặt thứ hai. Rồi anh nhìn lên tờ lịch treo trên tường quán cà phê. Tờ lịch giấy truyền thống, mỗi ngày một tờ. Tờ hôm nay ghi rõ: "17 tháng 10 năm 2026".
Huy đứng dậy, bước đến bên tờ lịch, xé nhẹ góc tờ hôm qua còn sót lại. Ngày 16 tháng 10 đã qua. Hôm nay chính là 17 tháng 10. Đúng mười năm kể từ đêm Nguyễn Thảo Vy ngã xuống ở ngã tư ngoài kia.
Mười năm. Một con số tròn trĩnh đến đáng sợ. Không phải chín năm. Không phải mười một năm. Mà đúng mười năm, đúng ngày, đúng tháng. Và cô ấy đã chọn đúng thời điểm này để quay lại, để xuất hiện trên camera, để mỉm cười, để làm cháy từng con chip một.
Huy quay lại bàn, mở điện thoại, xem lại ảnh chụp giấy báo tử mà bà Lệ đã cho anh xem tối qua. Dòng chữ "23:47 ngày 17/10/2016" hiện lên rõ ràng. Anh nhìn đồng hồ trên laptop: 21:32. Còn chưa đầy hai tiếng rưỡi nữa là đến 23:47, thời khắc tròn mười năm cô gái ấy trút hơi thở cuối cùng dưới cơn mưa.
Anh bỗng hiểu ra tại sao tốc độ xuất hiện của cô lại tăng dần trong hai ngày qua. Ngày 16/10: hai camera. Ngày 17/10: ba camera. Tối nay: sáu camera cùng lúc. Cô ấy đang tích tụ năng lượng, đang mạnh dần lên theo từng giờ, hướng về một đỉnh điểm duy nhất: 23:47 đêm nay. Thời khắc mà mười năm trước, "cửa" giữa hai thế giới đã mở ra khi cô ngã xuống, và đêm nay, đúng mười năm sau, cánh cửa đó sẽ mở ra lần nữa.
Huy gấp laptop lại, nhét vào ba lô. Anh trả tiền cà phê, bước ra ngoài. Không khí đêm se lạnh sau mưa. Anh đi bộ về phía ngã tư, mỗi bước chân đều nặng nề nhưng kiên định. Anh sẽ đứng đó, dưới ngã tư, khi đồng hồ điểm 23:47. Không phải qua màn hình. Không phải qua camera. Mà bằng chính đôi mắt của mình.
Trên đường đi, anh gọi điện cho Tuấn.
- Tuấn, em còn ở trung tâm không?
- Em đây, anh Huy. Giọng Tuấn mệt mỏi. - Tình hình căng lắm. Giám đốc vừa ra lệnh ngắt toàn bộ cụm camera khu vực phía nam để "bảo trì khẩn cấp". Họ sợ... họ sợ đêm nay sẽ có chuyện lớn.
- Ngắt toàn bộ? Huy sững người. - Khi nào?
- Lệnh có hiệu lực từ 22 giờ. Tất cả camera quanh ngã tư Vành Đai sẽ offline để thay chip. Anh Huy, em nghĩ họ đang cố ngăn nó lại. Họ nghĩ nếu không có camera, nó sẽ không xuất hiện được.
Huy cười khan. Ngăn cô ấy bằng cách tắt camera. Như thể tắt đèn thì bóng tối sẽ biến mất.
- Tuấn, nghe anh. Dù camera có tắt hay không, đêm nay em cũng đừng ở lại trung tâm một mình. Về nhà đi. Khóa cửa. Đừng xem bất kỳ màn hình nào sau 23 giờ.
- Anh... anh định làm gì?
- Anh sẽ đứng ở ngã tư. Tận mắt nhìn.
- Anh điên rồi! Tuấn hét lên. - Anh không biết nó sẽ làm gì đâu!
- Anh biết, Huy nói khẽ. - Chính vì biết nên anh mới phải ở đó. Mười năm trước, không ai ở đó vì cô ấy. Đêm nay, anh sẽ ở đó.
Huy cúp máy, bước tiếp. Ngã tư đã hiện ra trước mắt, vắng hoe dưới ánh đèn đường. Những cột camera cháy đứng im lìm như những bia mộ. Những camera còn sống vẫn sáng đèn đỏ nhỏ, vẫn quét đều đều.
Huy tìm một vị trí dưới mái hiên của một cửa hàng đã đóng cửa, nơi anh có thể nhìn bao quát cả ngã tư mà không bị mưa hắt. Anh ngồi xuống bậc thềm, mở điện thoại, bật chế độ xem trực tiếp các camera công khai còn hoạt động quanh khu vực. Màn hình nhỏ hiện lên bốn ô camera còn sống.
Hai mươi hai giờ. Đúng như Tuấn nói, từng ô camera bắt đầu tắt dần. "Bảo trì khẩn cấp". Trung tâm đang ngắt từng camera một, hy vọng rằng bóng tối sẽ ngăn được cô gái áo mưa vàng.
Huy nhìn những ô camera tắt dần trên màn hình, lòng dâng lên một nỗi buồn khó tả. Họ vẫn chưa hiểu. Vấn đề chưa bao giờ là camera. Camera chỉ là cửa sổ. Còn người đứng ngoài cửa sổ thì không cần cửa sổ để tồn tại.
Huy mở cuốn sổ tay, viết vội dưới ánh đèn đường: 22:30. Trung tâm đã ngắt gần hết camera. Chỉ còn 1181. Tôi đang ngồi dưới mái hiên nhìn ra ngã tư bằng mắt thường. Không khí lạ lắm, như trước cơn giông. Tôi không sợ. Lạ thật, tôi không sợ chút nào.
Hai mươi hai giờ ba mươi phút. Chỉ còn một camera còn sống trên màn hình điện thoại của Huy: camera 1181, chiếc xa ngã tư nhất, ở đầu con đường Kênh Tẻ.
Hai mươi ba giờ. Huy ngẩng lên khỏi màn hình điện thoại, nhìn thẳng ra ngã tư bằng mắt thường. Không khí như đặc quánh lại. Gió ngừng thổi. Tiếng xe cộ xa dần. Cả ngã tư chìm vào một sự im lặng kỳ lạ, như thể thành phố đang nín thở.
Và rồi, trên màn hình điện thoại, ô camera cuối cùng còn sống bỗng nhấp nháy. Một khung hình đỏ xuất hiện, nhấp nháy điên cuồng như một trái tim đang đập loạn nhịp.
Huy nhìn chằm chằm vào màn hình. Trong khung đỏ, giữa ngã tư vắng hoe mà mắt thường của anh không thấy gì, một bóng áo mưa vàng đang dần hiện ra.
Cô ấy đến rồi. Không cần ai trực. Không cần ai cho phép. Dù trung tâm đã ngắt gần hết camera, dù Huy đã bị đình chỉ, dù cả thành phố đang cố quay lưng.
Đêm kỷ niệm mười năm chính thức bắt đầu. Và đồng hồ đang điểm từng giây về phía 23:47.