Khuôn Mặt Thứ Hai Trên Camera - Chương 9: Hồ Sơ Không Tồn Tại
Mười bốn giờ chiều ngày 17 tháng 10, Trần Quang Huy ngồi trong một quán cà phê cóc gần thư viện thành phố, laptop mở trước mặt, ly cà phê đen đã nguội…
Nội dung chương
Mười bốn giờ chiều ngày 17 tháng 10, Trần Quang Huy ngồi trong một quán cà phê cóc gần thư viện thành phố, laptop mở trước mặt, ly cà phê đen đã nguội ngắt. Anh đã xin nghỉ phép năm ở trung tâm, với lý do "giải quyết việc gia đình", và dùng cả buổi trưa để truy cập vào các kho lưu trữ hồ sơ công khai trên mạng.
Là một kỹ sư AI, Huy biết rõ hệ thống dữ liệu công của thành phố hoạt động như thế nào. Hồ sơ tai nạn giao thông có người tử vong đều được số hóa và lưu trữ tập trung, một phần được công khai cho mục đích tra cứu pháp lý. Anh đăng nhập vào cổng thông tin tra cứu án lệ bằng tài khoản công dân của mình, gõ từ khóa: "tai nạn giao thông, 17/10/2016, ngã tư Vành Đai, Kênh Tẻ".
Kết quả hiện ra sau vài giây. Một hồ sơ duy nhất khớp hoàn toàn: "Vụ tai nạn giao thông ngày 17/10/2016 tại ngã tư Vành Đai, Kênh Tẻ. Nạn nhân: Nguyễn Thảo Vy, sinh năm 1999, tử vong tại chỗ."
Huy nhấp vào xem chi tiết. Hồ sơ công khai chỉ hiện bản tóm tắt. Nhưng bản tóm tắt đã đủ khiến tay anh siết chặt chuột:
"Kết luận điều tra: Nạn nhân điều khiển xe máy điện vượt đèn đỏ, đi vào làn đường của phương tiện đang lưu thông đúng chiều, tự gây tai nạn, tự chịu trách nhiệm. Phương tiện liên quan: xe ô tô con, người điều khiển không vi phạm. Hồ sơ khép lại."
Huy đọc đi đọc lại ba lần. "Người điều khiển không vi phạm." Bốn chữ ngắn ngủi, xóa sạch mọi trách nhiệm của kẻ đã lái xe trong tình trạng say rượu, vượt đèn đỏ, đâm chết một cô gái mười bảy tuổi. Và "tự chịu trách nhiệm", ba chữ lạnh lùng đóng lại số phận của một con người, đóng lại mười năm khiếu nại của một người mẹ.
Anh kéo xuống phần "tài liệu đính kèm". Danh sách hiện ra: biên bản khám nghiệm hiện trường, biên bản khám nghiệm tử thi, lời khai nhân chứng, và... Huy nheo mắt. Mục "dữ liệu camera hiện trường" có trạng thái: "Không tồn tại".
Anh nhấp vào mục đó, hy vọng có thêm giải thích. Một dòng chữ hiện lên: "Dữ liệu camera tại khu vực hiện trường trong khung giờ xảy ra vụ việc không được lưu trữ."
Huy ngả lưng vào ghế, đầu óc quay cuồng. Ngã tư Vành Đai, Kênh Tẻ năm 2016 đã có camera giám sát, ông Sáu vừa kể ông chứng kiến ngã tư được lắp camera từ nhiều năm trước. Một ngã tư có camera, xảy ra tai nạn chết người lúc gần nửa đêm, mà dữ liệu camera "không được lưu trữ"? Điều đó phi lý đến mức nực cười.
Anh mở một tab mới, tra cứu quy định lưu trữ dữ liệu camera an ninh. Theo quy định hiện hành từ năm 2015, mọi dữ liệu camera an ninh công cộng phải được lưu trữ tối thiểu 30 ngày trên máy chủ địa phương và 90 ngày trên máy chủ tập trung. Vụ tai nạn xảy ra ngày 17/10/2016, điều tra kéo dài ít nhất vài tuần sau đó. Không có lý do gì dữ liệu lại "không được lưu trữ", trừ khi có ai đó đã cố tình xóa nó.
Huy thử tra cứu sâu hơn. Anh gõ mã số hồ sơ vào hệ thống tra cứu văn bản pháp lý, tìm kiếm các quyết định liên quan. Kết quả cho thấy vụ việc đã trải qua ba lần khiếu nại của gia đình nạn nhân vào các năm 2017, 2019 và 2022. Cả ba lần, cơ quan chức năng đều trả lời bằng một mẫu câu gần như giống hệt nhau: "Qua rà soát, kết luận điều tra là có căn cứ, không có tình tiết mới, giữ nguyên quyết định."
Không có tình tiết mới. Huy cười khan, nụ cười đắng ngắt. Lời khai của ông Sáu, trang sổ tay của ông, chi tiết tài xế say rượu, tất cả đều là "tình tiết mới", nhưng không một lần nào chúng được đưa vào hồ sơ. Vì đơn giản là không ai thèm hỏi ông Sáu, và không ai dám hỏi đến chiếc xe hơi đen biển số 51. Trong toàn bộ hồ sơ công khai, mục "lời khai nhân chứng" chỉ có đúng một dòng: "Không có nhân chứng trực tiếp."
Không có nhân chứng trực tiếp. Ông Sáu Bánh bán hủ tiếu ở góc ngã tư ba mươi hai năm, đêm đó đứng cách hiện trường chưa đầy hai mươi mét, lại "không tồn tại" trong hồ sơ. Huy cảm thấy một cơn ớn lạnh chạy dọc sống lưng. Đây không phải là sơ suất. Đây là một sự xóa sổ có hệ thống: xóa nhân chứng, xóa dữ liệu camera, sửa biên bản, bịt miệng bằng tiền và đe dọa.
Anh tiếp tục đào sâu. Trong phần "phương tiện liên quan" của hồ sơ, thông tin về chiếc xe hơi đen chỉ vỏn vẹn một dòng: "Xe ô tô con, biển kiểm soát đã được xác minh, người điều khiển có giấy phép lái xe hợp lệ." Không có số biển cụ thể trong bản công khai. Không có tên người điều khiển. Không có kết quả kiểm tra nồng độ cồn. Một vụ tai nạn chết người mà hồ sơ không ghi nhận nồng độ cồn của tài xế, điều này vi phạm cả quy trình điều tra cơ bản nhất.
Huy mở tab tra cứu báo chí. Anh tìm kiếm các bài báo về vụ tai nạn đêm 17/10/2016. Kết quả: đúng một bài báo ngắn trên một tờ báo địa phương, đăng ngày 19/10/2016, với tiêu đề "Tai nạn giao thông nghiêm trọng tại ngã tư Vành Đai". Nội dung bài báo chỉ dài năm dòng, lặp lại nguyên văn kết luận "nạn nhân vượt đèn đỏ". Không có bài báo nào khác. Không có phóng sự điều tra. Không có một dòng nào nhắc đến tên Nguyễn Thảo Vy. Một cô gái mười bảy tuổi chết thảm, và truyền thông chỉ dành cho em năm dòng chữ vô danh.
Huy đóng laptop lại, xoa hai thái dương đang nhức buốt. Bức tranh đang hiện ra ngày càng rõ: đây không phải một vụ tai nạn được điều tra cẩu thả. Đây là một vụ việc được dàn xếp một cách chuyên nghiệp, từ hiện trường đến hồ sơ, từ nhân chứng đến truyền thông. Kẻ đứng sau phải có thế lực rất lớn, đủ lớn để khiến biên bản bị sửa, khiến dữ liệu camera "không tồn tại", khiến báo chí im lặng, và khiến một người mẹ phải gõ cửa kêu oan suốt mười năm trong vô vọng.
Và chi tiết khiến Huy rùng mình nhất chính là dữ liệu camera. Anh là người trong ngành. Anh biết để xóa dữ liệu camera khỏi cả máy chủ địa phương lẫn máy chủ tập trung, kẻ thực hiện phải có quyền truy cập cấp cao vào hệ thống, hoặc phải là chính đơn vị quản lý, bảo trì hệ thống đó. Người dân thường không thể làm được. Công an địa phương cũng khó làm được một cách sạch sẽ đến mức không để lại dấu vết trong log.
Chỉ có một đối tượng có thể: nhà thầu quản lý hệ thống camera.
Huy mở lại laptop, tra cứu thông tin về hệ thống camera an ninh thành phố năm 2016. Kết quả khiến anh sững người: đơn vị lắp đặt và vận hành hệ thống camera AI thế hệ đầu tiên, triển khai từ năm 2015, là một công ty có tên viết tắt SGC. Công ty Công nghệ Đô thị Thông minh SGC.
Anh ghi cái tên đó vào sổ tay, khoanh tròn ba lần. SGC. Đơn vị duy nhất có đủ quyền hạn để khiến dữ liệu camera của cả một ngã tư "không tồn tại" trong đêm xảy ra tai nạn chết người.
Huy nhìn đồng hồ. Mười lăm giờ bốn mươi phút. Anh còn thời gian. Anh cần phải đến trung tâm một chuyến, lấy nốt đồ cá nhân còn sót lại, và quan trọng hơn, anh cần nhìn tận mắt cái tên SGC được khắc ở đâu trong hệ thống mà anh đã làm việc sáu năm.
Anh gập laptop, trả tiền cà phê, bước ra đường. Nắng chiều đã nhạt dần. Trên bầu trời phía tây, những đám mây đen đang kéo đến, báo hiệu một cơn mưa đêm. Đêm nay, đúng mười năm trước, cũng có một cơn mưa như thế.
Và Huy bỗng nhận ra một điều khiến anh đứng sững giữa vỉa hè: trong tất cả các tài liệu anh vừa tra cứu, không một nơi nào ghi lại giờ chính xác Vy tử vong. Hồ sơ chỉ ghi "đêm 17/10/2016". Nhưng hệ thống Argus đêm kia đã trả về hồ sơ với ngày mất chính xác, và bà Lệ cũng như ông Sáu đều nhắc đến một khung giờ cụ thể mà họ không bao giờ quên.
Huy rút điện thoại, gọi cho bà Lệ. Bà bắt máy sau hai hồi chuông.
- Bác Lệ, cháu hỏi gấp. Em Vy mất lúc mấy giờ đêm đó, bác còn nhớ không?
Đầu dây bên kia im lặng một lúc, rồi giọng bà Lệ nghẹn ngào vang lên:
- 23 giờ 47 phút, cháu ạ. Giấy báo tử ghi vậy. Sao cháu hỏi?
Huy cảm ơn bà rồi cúp máy, tay run nhẹ. 23:47. Anh mở file ảnh chụp hồ sơ mà Argus đã trả về đêm kia, phóng to phần ngày mất. Ở đó, bên dưới dòng "17/10/2016", có một dòng chữ nhỏ mà đêm đó vì hoảng loạn anh đã không để ý:
"23:47".
Hệ thống nhận diện ra cả giờ phút tử vong chính xác của một cô gái chết mười năm trước. Không một cơ sở dữ liệu dân cư nào lưu giờ phút tử vong chi tiết đến vậy trong hồ sơ tra cứu nhanh. Trừ khi... dữ liệu đó không đến từ cơ sở dữ liệu dân cư.
Mà đến từ chính cô ấy.
Huy đứng giữa vỉa hè đông người qua lại, cảm thấy không khí xung quanh như đặc quánh lại. Mưa bắt đầu rơi, từng hạt nặng trĩu đập vào mặt đường. Anh ngẩng lên nhìn bầu trời xám xịt, và trong tiếng mưa rơi, anh nghe như có tiếng ai đó thì thầm bên tai, rất khẽ, rất buồn:
Mười năm rồi. Đêm nay, hãy nhìn tôi.