KIM TẰM CỔ NGÃ BA TƯƠNG TÂY - Chương 26: Kẻ Rải Là Người Sắp Chết

Chiều ngày tám tháng mười một, Đức Xương trở lại gian trong nhà sàn của bà A Ngân; buổi sáng ông đã đi lại quanh bản, ăn được một bát cơm nhỏ với rau…

Nội dung chương

Chiều ngày tám tháng mười một, Đức Xương trở lại gian trong nhà sàn của bà A Ngân; buổi sáng ông đã đi lại quanh bản, ăn được một bát cơm nhỏ với rau rừng luộc. Người ông vẫn yếu. Nhưng đầu óc tỉnh táo, đủ để hỏi những câu ông nung nấu từ qua. Thạch Tiểu Mãn bưng trà vào rồi lui ra, gian nhà chỉ còn ông và bà lão đối diện nhau; bà A Ngân ngồi bên bếp, tay bà lần một chuỗi hạt gỗ đã mòn bóng theo năm tháng. - Hôm qua ông hỏi kẻ rải gói là ai, hôm nay ông lại tới hỏi chuyện ấy nữa sao. Đức Xương khẽ gật. Ông không giấu ý định của mình trước mặt bà thêm chút nào nữa. - Thưa bà, lớp hai buộc tôi phải tìm ra người ấy, không tìm ra thì tôi trả cho ai. - Tôi không tìm ra người ấy cho ông được, nhưng lệ có ba dấu, tôi nói ông nghe đây. Bà giơ một ngón tay lên, ngón tay gầy và khô, móng tay cắt ngắn rất gọn gàng. - Dấu thứ nhất, kẻ rải gói phải là người sắp chết, sức đã tàn, ngày đã gần hết. - Người còn khỏe, còn nuôi nổi cổ, không ai dại gì đem cổ quý đi gả cho kẻ khác. - Chỉ khi biết mình không còn cung phụng nổi nữa, họ mới tìm đường đẩy cổ sang tay. Đức Xương cúi đầu nghe, dấu thứ nhất này ông nghe mà thấy hợp lẽ thường của người đời; ông nhớ tới những người làm ăn cũ, ai trong số họ đang ở vào cảnh sắp mất sức. Nhiều người hiện lên trong đầu ông, nhưng phần lớn vẫn còn khỏe, vẫn còn buôn bán. Bà giơ ngón tay thứ hai lên, giọng bà chậm lại, như muốn ông khắc sâu điều này. - Dấu thứ hai, kẻ ấy phải từng có oán sâu với người nhặt, oán tới mức khó hóa giải. - Gả cổ không phải trò đùa, không ai gả cho người dưng không thù không oán bao giờ. - Oán ấy thường từ tiền bạc, từ ruộng đất, từ một lần bị dồn tới đường cùng mà ra. Nghe tới tiền bạc và đường cùng, tim Đức Xương khẽ thắt lại một nhịp rất rõ; hình ảnh buổi mặc cả năm ngoái lại hiện lên, rõ hơn cả hôm qua trong gian nhà này. Một người đàn ông ngồi đối diện ông, mặt xám đi. Tay đặt trên bàn mà không cãi nổi. Ông ngày ấy nói những câu lạnh lùng về chuyện ai kẹt tiền thì phải chịu giá thấp; ông ngày ấy ra về với một lô hàng rẻ, trong lòng còn khen mình biết nắm thời cơ. Giờ ngồi đây, ông nghe bà nói oán sâu thường từ một lần bị dồn tới đường cùng. Ông không dám chắc. Nhưng một cái tên đã bắt đầu lởn vởn ở rìa trí nhớ ông. Bà giơ ngón tay thứ ba lên, mắt bà nhìn thẳng vào ông, không chớp một lần nào. - Dấu thứ ba, kẻ ấy phải chọn đúng ngã ba đường đèo nơi người nhặt sẽ đi qua. - Họ phải biết đường đi của người nhặt, biết ngày nào người ấy qua đèo, giờ nào tới nơi. - Gói không bỏ bừa giữa đường vắng, gói được tính để nằm đúng trước chân người cần gặp. Đức Xương ngồi lặng, ba dấu hiệu của bà xếp cạnh nhau thành một hình ảnh rất rõ; người sắp mất sức, có oán sâu về tiền bạc, lại biết rõ đường đèo ông vẫn đi. Đường đèo ấy ông đi quanh năm, lên bản thu mua thảo dược rồi xuống núi về trấn. Nhiều người biết đường đi của ông, nhưng người hội đủ cả ba dấu thì không nhiều; ông lật lại trong đầu danh sách những người từng làm ăn lớn với mình nhiều năm qua. Có người ở trấn bên, có người ở bản trên, có người đã lâu không còn gặp mặt nữa. Có một người từng đi con đường đèo ấy nhiều năm, về bản cũ của mình ở bên kia. Người ấy từng có vựa thảo dược lớn, từng là đối tác mà ông gặp mặt rất thường xuyên; Đức Xương nuốt khan, ông muốn hỏi bà một câu, nhưng ông biết bà sẽ không đáp tên. - Thưa bà, nếu tôi đã lờ mờ nghĩ ra một người, bà có thể gật hay lắc cho tôi không. Bà lắc đầu ngay, nét mặt bà nghiêm lại, chuỗi hạt trong tay bà cũng dừng hẳn lại. - Không, việc ấy tôi không làm, gật hay lắc đều là tôi nói thay trí nhớ của ông rồi. - Tôi mà gật bừa, ông sẽ tin bừa, trả nghiệp sai nhà thì độc vẫn không tan đâu. - Ông tự nghĩ lại cả đời làm ăn của mình, xem đã gây oán với ai tới mức ấy chưa. Lời bà dứt khoát, không một kẽ hở, Đức Xương đành cúi đầu nhận lấy phần việc này; ông hiểu bà nói đúng, món oán là của ông gây ra, người nhớ ra phải là chính ông. - Bà dặn ông nghĩ ban ngày, tôi đã nghĩ từ sáng tới giờ mà đầu óc cứ rối tung lên. - Nghĩ chuyện oán không như nghĩ chuyện buôn, ông càng tránh mặt ai, mặt ấy càng hiện rõ. - Cứ để nó hiện, đừng xua đi, người ông tránh nghĩ tới nhất thường là người cần nghĩ nhất. Câu nói ấy như một nhát dao nhỏ, chạm đúng vào thói quen lảng tránh của ông; suốt hơn một năm nay, có một cái tên ông luôn tránh nghĩ tới mỗi khi nhớ chuyện cũ. Mỗi lần tên ấy thoáng qua, ông lại tự nhủ đó là chuyện làm ăn thường tình thôi. Ông lại quay sang nghĩ chuyện khác, chuyện hàng hóa, chuyện giá cả, chuyện khách khứa; sự lảng tránh ấy kéo dài từ ngày nghe tin người ta phá sản cho tới tận hôm nay. Giờ bà bảo đừng xua đi, cứ để nó hiện. Ông thấy lòng mình chao đảo hẳn lên. - Thưa bà, nếu người tôi nghĩ tới đã không còn nữa, món oán ấy tính sao cho trọn. Ông hỏi rất khẽ, câu hỏi này gần như đã tự trả lời một nửa trong lòng ông rồi; bà nhìn ông hồi lâu, ánh mắt bà dịu lại, như bà hiểu ông đang ở rất gần sự thật. - Người mất rồi thì oán còn ở nhà người ta, vợ con người ta vẫn gánh phần thiệt thòi. - Lớp hai không phải trả cho người đã khuất, lớp hai là trả cho người còn sống đây. - Ông tìm tới vợ con họ, trả cho đủ, nhận lỗi cho rõ, ấy mới là trả nghiệp trọn vẹn. Đức Xương im lặng một lúc, cổ họng ông nghẹn lại, ông phải uống một ngụm trà mới nói tiếp; trà gừng nóng làm cổ họng ông dịu đi, nhưng lòng ông thì không dịu được chút nào. Ông nhớ tin tức nghe được ở trấn cách đây hơn nửa tháng, vào một buổi chiều bán hàng. Một người quen từ trấn Lô Khê ghé hiệu, buột miệng kể một người vừa qua đời hôm trước; người qua đời ấy là chủ vựa thảo dược bên ấy, nhà cửa tan hoang vì nợ nần chồng chất. Ngày người ấy qua đời là ngày mười bảy tháng mười, chỉ trước ngày ông nhặt gói một ngày. Chi tiết ngày tháng ấy, lúc nghe tin ông chỉ lặng người. Tay đang cân thuốc khựng lại. Lúc ấy ông chưa nối được hai chuyện, gói gấm và người qua đời dường như không liên quan; giờ đặt cạnh ba dấu hiệu của bà, hai chuyện ấy bỗng xích lại gần nhau đáng sợ. Người sắp mất, có oán tiền bạc sâu, biết đường đèo, lại qua đời ngay trước hôm nhặt gói. Đức Xương ngồi lặng rất lâu, ông không nói tên người ấy ra thành tiếng ở đây; ông sợ nói ra lúc này, khi chưa nghĩ thấu, sẽ làm nhẹ đi trọng lượng của nó. Ông cũng sợ nói ra rồi, bà sẽ phải nghe một chuyện xấu xa của đời làm ăn ông. Thà ông giữ nó trong lòng thêm ít ngày, nghĩ cho thấu rồi mới tính chuyện về trấn. - Hôm nay ông nghĩ được tới đâu thì cứ giữ tới đó, đừng vội kết luận trong một chiều. - Về gian ngoài nghỉ đi, mai kia sức khỏe khá hơn, đầu óc sáng ra, ông sẽ thấy rõ hơn. Bà nói vậy rồi đứng dậy, tiễn ông ra tới ngưỡng cửa gian trong bằng một cái gật đầu; Đức Xương bước ra hiên, nắng chiều đã nhạt, gió núi thổi qua làm vạt áo ông lay động. Tiểu Mãn đang ngồi vá lại một chiếc quai gùi, thấy ông ra thì ngẩng lên nhìn kỹ. - Mặt ông trông khác lắm, bà nói gì mà ông ngồi trong ấy lâu thế, có tin gì mới không. - Bà nói ba dấu của kẻ rải gói, tôi nghe xong thì trong lòng đã có một hướng nghĩ. - Hướng gì thế ông, có phải người ở gần ngã ba không, hay người ở trấn bên kia núi. Đức Xương lắc đầu. Ông không muốn nói hướng nghĩ ấy ra với cậu thanh niên lúc này. - Chưa chắc chắn gì đâu cậu, tôi cần nghĩ thêm, nói bừa ra lại làm khổ người khác nữa. Tiểu Mãn khẽ gật, cậu không hỏi thêm, chỉ cúi xuống vá tiếp chiếc quai gùi của mình; Đức Xương ngồi xuống bậc thang, nhìn xuống con đường đất đỏ dẫn về phía ngã ba đèo. Con đường ấy ông đã đi không biết bao nhiêu lần trong đời làm nghề thu mua này. Có một người khác cũng từng đi con đường ấy, đi về bản cũ, đi qua chính ngã ba ấy; ý nghĩ ấy bám lấy ông suốt buổi chiều, không buông, dù ông cố nghĩ sang chuyện khác. Ông ăn bữa tối với cơm và rau rừng mà như nhai rơm, miệng đắng, lòng nặng trĩu. Đêm ấy ông nằm ở gian ngoài, mắt mở trong bóng tối. Ba dấu hiệu cứ quay vòng. Người sắp mất, oán sâu vì tiền, chọn đúng ngã ba, ba vòng tròn khép lại một điểm; điểm ấy là một cái tên ông đã tránh gọi suốt hơn một năm nay trong đầu mình. Ông chưa gọi nó ra đêm nay. Ông để nó nằm yên ở đó, chờ một đêm sáng rõ hơn. Nhưng ông biết, sớm muộn gì ông cũng phải gọi cái tên ấy ra và đối diện với nó.

Chương khác

Xem thêm