KIM TẰM CỔ NGÃ BA TƯƠNG TÂY - Chương 29: Tự Nối Chứng Cứ
Đêm ngày mười một tháng mười một, hiệu thuốc Đức Xương Đường đã đóng cửa từ sớm; Vương Tú Liên dọn dẹp xong gian ngoài, vào buồng thấy chồng vẫn ngồi bên…
Nội dung chương
Đêm ngày mười một tháng mười một, hiệu thuốc Đức Xương Đường đã đóng cửa từ sớm; Vương Tú Liên dọn dẹp xong gian ngoài, vào buồng thấy chồng vẫn ngồi bên bàn nhỏ. Trước mặt Tống Đức Xương là một tách trà đã nguội và một cuốn sổ tay cũ sờn gáy. Ông không mở sổ, ông chỉ ngồi nhìn tách trà, như người đang xếp lại một ván cờ dở; Tú Liên đặt tay lên vai chồng, hỏi khẽ rằng ông có cần bà sắc thuốc lá rừng không. - Chưa cần đâu bà, đêm nay bụng tôi yên, tôi chỉ muốn ngồi nghĩ một lúc cho rõ thôi. - Ông nghĩ từ chiều tới giờ rồi, nghĩ nữa là mất ngủ, mai người lại sốt lên thì khổ. - Bà cứ ngủ trước đi, tôi nghĩ xong khắc lên giường, không thức khuya như trước đâu. Tú Liên khẽ gật, bà nằm xuống giường trong buồng, một lúc sau hơi thở đã đều dần; Đức Xương ngồi lại một mình, gian nhà yên tĩnh, chỉ còn tiếng tích tắc của đồng hồ cũ. Ông bắt đầu sắp xếp lại mọi mảnh chứng cứ, từng mảnh một, chậm rãi như đếm tiền lẻ. Mảnh thứ nhất là chiếc tay nải gấm đỏ, nằm giữa ngã ba đường đèo chiều mười tám tháng mười; ông nhặt nó lúc sương vừa đổ xuống, trong gói có bạc vụn, gấm vóc và vật mềm ấm. Mảnh thứ hai là những cơn sốt bắt đầu ngay đêm ấy, ở nhà trọ của Mã Lục gần ngã ba. Mảnh thứ ba là con tằm vàng phát sáng, hiện ở bệ cửa mỗi nơi ông ngủ qua đêm. Bà A Ngân đã khẳng định ông trúng Kim Tằm Cổ qua một vụ gả cổ ở ngã ba ấy; bà cũng nói lệ gỡ có hai lớp, lớp hai là trả món nghiệp tiền bạc cho nhà kẻ rải. Và bà cho ông ba dấu hiệu của kẻ rải gói. Ba dấu ông thuộc lòng từ hôm ở bản. Dấu một, kẻ rải phải là người sắp mất sức, ngày tháng còn lại không còn nhiều nữa; dấu hai, kẻ ấy phải có oán sâu với ông, oán từ tiền bạc và đường cùng mà ra. Dấu ba, kẻ ấy phải biết đường đèo ông đi, chọn đúng ngã ba để đặt gói chờ ông. Đức Xương ngồi lặng. Ông lần lượt đặt từng người làm ăn cũ vào ba dấu hiệu ấy. Người ở bản trên còn khỏe, vẫn lên rừng lấy thuốc, không khớp với dấu thứ nhất chút nào; người ở trấn bên có xích mích tiền bạc với ông thật, nhưng xích mích ấy nhỏ và đã xong. Người từng vay tiền hiệu thuốc của ông, nợ đã trả đủ từ hai năm trước, oán không sâu. Cứ thế ông loại dần từng người, danh sách trong đầu ông ngắn lại theo từng nhịp thở; cuối cùng chỉ còn lại một người, người mà ông đã tránh nghĩ tới suốt hơn một năm nay. Người ấy có một vựa thảo dược lớn ở trấn Lô Khê, bên kia núi, cách một con đèo dài. Người ấy từng là đối tác làm ăn thường xuyên của ông, giao hàng qua lại nhiều năm liền. Tháng chín năm ngoái, người ấy kẹt tiền trả nợ ngân hàng, cần bán gấp một lô thảo dược; lô hàng gồm đương quy, phục linh và hoàng kỳ, là hàng tốt, bán đúng giá thì không lỗ. Đức Xương ngày ấy biết rõ người ta đang kẹt, biết rõ người ta không còn đường lui nào. Ông ngồi ở vựa của người ấy, ép giá từng đồng, nói những câu lạnh lùng không chút nể; ông nói ai kẹt tiền thì phải chịu giá thấp, đó là lệ buôn bán, không ai ép ai cả. Người ấy ngồi đối diện. Mặt xám đi, tay đặt trên bàn, cuối cùng gật đầu bán với giá ép. Ông mua được lô hàng rẻ, bán lại lời lớn, trong lòng còn khen mình nắm đúng thời cơ. Sau vụ ấy, vựa của người ấy mất vốn, nợ chồng thêm nợ, rồi đóng cửa và phá sản hẳn; người ấy lâm bệnh nặng từ đó, nằm nhà người thân ở trấn Lô Khê, sức tàn dần đi. Tới ngày hai mươi hai tháng mười vừa rồi, một người quen từ Lô Khê ghé hiệu ông mua hàng. Người quen buột miệng kể, ông chủ vựa bên ấy vừa qua đời hôm mười bảy tháng mười rồi; Đức Xương nhớ rõ lúc nghe tin, tay ông đang cân thuốc bỗng khựng lại giữa chừng hẳn. Ngày mười bảy tháng mười, người ấy qua đời, chỉ một ngày trước khi ông nhặt chiếc gói. Một ngày, chỉ đúng một ngày, khoảng cách ấy giờ đây làm ông lạnh cả sống lưng mình. Nếu gói được rải vào đêm mười lăm hoặc mười sáu, người rải phải đi đèo trong sức tàn; con đường đèo từ Lô Khê về bản cũ phải qua đúng ngã ba có miếu thổ địa ven đường. Người ấy đi con đường ấy bao nhiêu năm. Thuộc từng khúc quanh, từng gốc cây ven đường. Người ấy biết ông vẫn lên bản thu mua thảo dược theo lệ, biết ông sẽ qua ngã ba ấy; ba dấu hiệu của bà A Ngân, đặt lên người ấy, dấu nào cũng khớp một cách đáng sợ. Người sắp mất sức, đúng, người ấy bệnh nặng suốt một năm, qua đời ngay trước hôm nhặt gói. Oán sâu vì tiền bạc, đúng, món oán từ vụ ép giá tới phá sản là oán lớn nhất đời ông. Chọn đúng ngã ba đường đèo, đúng, người ấy thuộc đường ấy và biết rõ lịch đi của ông; Đức Xương ngồi lặng hồi lâu, tách trà nguội ngắt trước mặt, ông không buồn uống nữa. Trong đầu ông, cái tên ông tránh gọi bấy lâu nay cuối cùng cũng tự hiện ra rõ ràng. Kẻ rải gói gả cổ ở ngã ba đường đèo chính là Lương Bách Xuyên, không còn ai khác nữa. Ông tự nói kết luận ấy trong lòng, không thành tiếng, như sợ nói ra sẽ làm nó nặng thêm. Không ai nói cho ông biết điều này, bà A Ngân không biết, Tiểu Mãn không biết chút nào. Chính ông, bằng ngày tháng, bằng con đường, bằng món oán của đời mình, đã tự nối ra. Nối xong rồi, ông không thấy nhẹ nhõm, ông chỉ thấy một nỗi nặng trĩu đè lên ngực; ông đã ép giá một người tới phá sản, người ấy tới cuối đời vẫn mang oán với ông. Món oán ấy được gửi vào một chiếc gói gấm đỏ, đặt giữa ngã ba sương mù chờ ông tới. Và ông, vì lòng tham bạc vụn và gấm vóc, đã cúi xuống nhặt đúng chiếc gói ấy lên; mọi vòng tròn khép lại trọn vẹn, không một kẽ hở, không một chỗ nào để ông tự dối mình. Đức Xương đưa tay lên mặt. Ông ngồi như thế rất lâu trong gian nhà tối và yên tĩnh. Ông nghĩ tới vợ con của người ấy ở trấn Lô Khê, không biết giờ họ sống ra sao nữa. Vựa đã đóng cửa, nhà đã tan hoang vì nợ, người gánh phần còn lại là vợ và con trai; lớp hai của lệ gỡ, theo lời bà, là trả cho người còn sống, chính là vợ con người ấy. Ông chưa biết họ ở đâu. Gánh nợ bao nhiêu, sống chật vật tới mức nào ở trấn bên kia. Ông cũng chưa dám nói kết luận này với Vương Tú Liên đang ngủ yên trong buồng kia; không phải ông muốn giấu vợ mãi, ông chỉ cần một đêm để gánh nó một mình trước đã. Kết luận này là của ông tự nối ra, ông muốn nó nằm yên trong lòng ông đêm nay. Mai ông sẽ dò hỏi tin tức nhà họ Lương, xem vợ con người ấy giờ đang ở đâu. Khi tin tức rõ ràng hơn, khi lòng ông đủ vững, ông sẽ kể hết cho vợ nghe một lượt; kể cả vụ ép giá năm ngoái, kể cả món tiền lời bất chính ông đã hưởng từ lô hàng ấy. Những chuyện ấy ông đã giấu vợ hơn một năm, giấu cả khi kể chuyện chiếc gói gấm đỏ. Giờ giữ thêm cũng vô ích, con cổ trong bụng ông không cho ông giấu mãi được nữa; Đức Xương đứng dậy, rót một tách nước ấm, uống chậm rãi cho cổ họng bớt khô rát đi. Ông mở cuốn sổ tay cũ trên bàn. Lật tới những trang ghi chép của năm ngoái xa. Những con số trong sổ ông nhìn mà không đọc. Ông chỉ cần thấy nét chữ của mình thôi. Nét chữ ấy ghi lại một thời ông làm ăn chỉ biết có lời, không biết có oán theo sau; ông gấp sổ lại, đặt ngay ngắn trên bàn, rồi tắt ngọn đèn nhỏ ở gian ngoài đi. Ông vào buồng, nằm xuống bên cạnh vợ, nghe hơi thở đều đều của bà trong bóng tối. Tú Liên trở mình, tay bà vô thức đặt lên tay ông, ấm và quen thuộc như mọi đêm; ông nắm lấy tay vợ, trong lòng ông thầm hứa sẽ kể hết mọi chuyện vào lúc thích hợp. Đêm ấy ông ngủ không sâu, nhưng ông không sốt. Bụng ông yên một cách lạ lùng hẳn. Có lẽ vì đáp án đã rõ, đầu óc ông thôi phải chạy vòng quanh những câu hỏi cũ nữa. Kẻ rải gói là Lương Bách Xuyên, món oán là vụ ép giá, đường gỡ là trả cho nhà họ Lương; trước khi ngủ hẳn, ông còn nghĩ tới lời Mã Lục kể ở nhà trọ ngã ba dạo trước. Ông chủ trọ nói ở ngã ba ấy thỉnh thoảng có người để gói gấm vào đêm sương dày. Những ai tham của nhặt gói ấy mang đi đều gặp chuyện chẳng lành sau đó không lâu; lời kể ấy lúc nghe ông chỉ cho là chuyện dọa khách trọ của một ông chủ già thôi. Giờ đặt cạnh kết luận đêm nay, lời kể ấy thành một mảnh chứng cứ nữa rất rõ ràng. Gói của ông không phải gói đầu tiên ở ngã ba, lệ gả cổ ở vùng này đã có từ lâu. Nhưng gói của ông là gói được tính riêng cho ông, đặt đúng đường ông đi, ngày ông qua; sự riêng ấy mới là điều làm ông rùng mình nhất trong bóng tối của buồng ngủ này. Người ta mang oán tới cuối đời. Vẫn gắng sức đi đèo, đặt gói, rồi về nhà chờ mất. Ông tự hỏi đêm rải gói ấy, người ấy đã nghĩ gì khi đặt chiếc tay nải xuống đường; ông không đoán nổi, và ông biết mình không có quyền đoán thay cho người ta nữa. Việc của ông từ mai là làm, không phải đoán, trả nợ chứ không phải ngồi thương hại suông. Ông nhắm mắt lại, hơi thở chậm dần, tay vẫn nắm tay vợ cho tới khi ngủ hẳn đi. Ba điều ấy nằm yên trong lòng ông, chờ ngày mai ông bắt đầu dò hỏi tin tức đầu tiên.