KIM TẰM CỔ NGÃ BA TƯƠNG TÂY - Chương 30: Tin Nhà Họ Lương

Sáng ngày mười hai tháng mười một, Đức Xương dậy sớm hơn thường lệ ở trấn Sương Khẩu; đêm qua ông ngủ không sâu, nhưng người không sốt, đầu óc tỉnh táo…

Nội dung chương

Sáng ngày mười hai tháng mười một, Đức Xương dậy sớm hơn thường lệ ở trấn Sương Khẩu; đêm qua ông ngủ không sâu, nhưng người không sốt, đầu óc tỉnh táo một cách lạ lùng. Kết luận trong lòng ông vẫn nằm yên ở đó, rõ ràng và nặng nề như một hòn đá nhỏ. Ông quyết định hôm nay sẽ dò hỏi tin tức nhà họ Lương qua những người quen biết cũ; Vương Tú Liên mở cửa hiệu thuốc, thấy chồng ngồi bên bàn cân thì ngạc nhiên hỏi han. - Hôm nay ông dậy sớm thế, người đã đỡ hẳn chưa mà không nằm nghỉ thêm chút nữa đi. - Tôi đỡ rồi bà ạ, hôm nay tôi có việc cần hỏi thăm mấy người quen ở quanh đây thôi. Ông không nói rõ việc ấy là gì, Tú Liên cũng không gặng, bà quay ra sắp xếp kệ thuốc; người đầu tiên ông hỏi là một khách quen vẫn đi lại buôn bán giữa hai trấn này. Người khách ấy ghé hiệu mua thuốc bổ cho mẹ già, đứng ở quầy khá lâu vào buổi sáng. Đức Xương cân thuốc cho khách. Gói ghém cẩn thận, rồi mới hỏi thăm chuyện bên Lô Khê. - Anh vẫn qua lại trấn Lô Khê luôn đấy nhỉ, bên ấy dạo này có chuyện gì lạ không anh. - Chuyện lạ thì không, chỉ có chuyện buồn của mấy nhà làm ăn vỡ nợ từ năm ngoái thôi. Ông nghe tới vỡ nợ, tay ông khẽ dừng lại trên mặt bàn cân, lòng ông thắt lại ngay; ông hỏi tiếp một cách tự nhiên nhất có thể, như người buôn chuyện qua đường mà thôi. - Tôi nghe nói vựa thảo dược lớn bên ấy đóng cửa từ năm ngoái, có phải vậy không anh. - Đúng đấy ông chủ, vựa ấy to nhất trấn Lô Khê một thời, giờ đóng cửa im ỉm rồi. - Bảng hiệu tháo xuống lâu rồi, cửa vựa khóa chặt, trong sân cỏ mọc cao gần đầu gối. Người khách nói thản nhiên, không biết câu chuyện ấy chạm vào lòng người nghe ra sao; Đức Xương khẽ gật, ông gói thuốc xong, trao cho khách, tiền thối lại ông đếm rất chậm. Ông hỏi thêm về gia đình chủ vựa. Vợ con họ giờ đang sống ở đâu bên trấn ấy. - Nghe đâu vợ con ông ấy dọn về ở nhờ nhà họ hàng ở cuối trấn, chật chội lắm ông ạ. - Nhà cũ thì để trả nợ dần, người ta qua lại nhìn vào chỉ biết lắc đầu thương thay thôi. Đức Xương nghe mà cổ họng nghẹn lại, ông phải quay đi lấy một thang thuốc khác; ông giả vờ kiểm lại hũ hoàng kỳ trên kệ, để giấu đi nét mặt đang thay đổi của mình. Người khách trả tiền, chào ông rồi ra cửa. Tiếng bước chân xa dần ngoài ngõ nhỏ. Ông đứng lại bên quầy, những lời vừa nghe cứ lặp lại trong đầu ông từng chữ một; ở nhờ nhà họ hàng, nhà cũ để trả nợ dần, ấy là cảnh của vợ con người ta hiện nay. Người vợ ấy là Chu Quế Anh, người con trai là Lương Chí Viễn. Ông còn nhớ rõ tên họ. Năm ngoái hai mẹ con họ còn đứng ở vựa, tiếp khách, cân hàng, sống một đời tử tế. Giờ họ ở nhờ, gánh một khoản nợ lớn chưa trả hết, sống rất chật vật qua ngày tháng; buổi trưa, một người quen khác từ Lô Khê sang trấn này có việc, ghé hiệu ông nghỉ chân. Đức Xương pha trà mời khách, ngồi ở bàn nhỏ sau quầy. Câu chuyện lại quay về bên ấy. Ông hỏi khéo hơn lần trước, ông nói mình từng làm ăn với vựa bên ấy nên muốn hỏi thăm. - Nhà họ Lương bên Lô Khê giờ ra sao rồi anh, tôi lâu nay bệnh, không qua lại được nữa. Người quen thở dài. Đặt tách trà xuống, giọng ông ta chậm lại như kể chuyện nhà mình. - Khổ lắm ông chủ ạ, nợ ngân hàng còn treo đó, nợ ngoài cũng chưa trả hết được đâu. - Bà vợ thì đi làm thuê lặt vặt quanh trấn, cậu con trai cũng bươn chải đủ nghề kiếm sống. - Hai mẹ con ở nhờ nhà họ hàng, ăn uống kham khổ, tết nhất cũng không dám sắm sửa gì. Đức Xương nghe tới đó, tách trà trong tay ông nguội dần mà ông không hay biết gì; ông hình dung một người đàn bà góa, một thanh niên trẻ, trong căn nhà nhờ chật hẹp. Ông hình dung những bữa cơm kham khổ. Những món nợ treo trên đầu họ mỗi ngày mới. Tất cả những hình dung ấy đều bắt đầu từ một buổi mặc cả lạnh lùng của ông năm ngoái; ông ngày ấy ngồi ở vựa, ép giá từng đồng, ra về với một món lời lớn trong tay mình. Món lời ấy ông đã dùng vào việc nhà, vào hiệu thuốc, vào những ngày sống yên ổn sau. Còn phần thiệt, phần nợ, phần kham khổ, tất cả dồn hết sang nhà người ta ở bên kia núi. - Anh có biết họ ở nhờ nhà ai ở cuối trấn không, địa chỉ có dễ tìm cho người lạ không. - Dễ tìm lắm, cứ tới cuối trấn Lô Khê hỏi nhà họ Lương ở nhờ, ai cũng chỉ cho ông ngay. - Người trong trấn thương hai mẹ con họ, nhắc tới chuyện vựa đóng cửa ai cũng thở dài cả. Đức Xương cúi đầu, ông ghi nhớ từng lời, dù ông chưa quyết định ngày nào sẽ sang đó; người quen uống hết tách trà, chào ông rồi đi, hiệu thuốc lại trở về yên tĩnh như cũ. Tú Liên từ gian trong bước ra, thấy chồng ngồi lặng bên bàn cân thì lo lắng nhìn ông. - Trưa nay ông hỏi thăm ai mà ngồi lặng thế, mặt ông trông như người vừa nghe tin dữ vậy. - Không có gì đâu bà, chuyện làm ăn cũ thôi, tôi ngồi tính lại mấy món hàng tồn trong hiệu. Ông nói dối vợ một câu nhỏ, lòng ông áy náy ngay khi câu nói ấy vừa ra khỏi miệng; ông đã hứa với lòng mình đêm qua sẽ kể hết, nhưng hôm nay ông vẫn chưa kể được. Tin tức về nhà họ Lương làm ông nặng lòng quá, ông cần sắp xếp lại trước khi nói ra. Nói ra lúc này, khi cảm xúc còn rối, ông sợ mình kể không hết, kể không rõ ràng nổi; ông tự nhủ sẽ kể vào một đêm yên tĩnh gần đây, kể trọn từ vụ ép giá tới kết luận kia. Đêm ấy chưa phải đêm nay. Đêm nay ông chỉ ngồi lặng bên bàn cân thuốc của mình thôi. Ông ngồi như thế rất lâu, từ lúc nắng trưa còn gắt cho tới khi nắng chiều đã nhạt. Khách vào hiệu thưa dần, Tú Liên đóng bớt một cánh cửa, dọn dẹp quầy hàng chuẩn bị nghỉ; Đức Xương vẫn ngồi bên bàn cân, trước mặt ông là chiếc cân đồng cũ đã theo ông nhiều năm. Chiếc cân này đã cân bao nhiêu thảo dược, đã chứng kiến bao nhiêu lần ông mặc cả giá. Có lần ông cân thiếu cho người bán ở bản, có lần ông ép giá người kẹt tiền như năm ngoái; ông nhìn chiếc cân, bỗng thấy nó không còn là một vật vô tri như ông vẫn nghĩ xưa nay. Nó như một người chứng lặng lẽ. Ghi lại hết cách ông đã làm ăn suốt cả một đời người. - Ông vào ăn cơm đi, cơm canh nguội hết bây giờ, ngồi đó mãi thuốc có tự bán đâu. Tiếng Tú Liên gọi từ gian trong kéo ông ra khỏi dòng nghĩ dài và nặng nề ấy; ông đứng dậy, hai chân tê vì ngồi lâu, ông vịn vào quầy đi chậm vào gian trong. Bữa cơm tối hôm ấy có canh rau và một đĩa cá kho nhỏ vợ ông nấu rất khéo tay. Ông ăn chậm, mỗi miếng cơm nhai kỹ, mà trong đầu vẫn là hình ảnh nhà họ Lương; ông nghĩ sang việc sang Lô Khê, nghĩ tới cánh cửa nhà nhờ ở cuối trấn xa lạ ấy. Ông nhớ tới lời bà A Ngân. Trả cho người còn sống, nhận lỗi cho rõ ràng và trọn vẹn. Đường tới ngày ấy còn qua một lời thú nhận với vợ, qua việc gom tiền cho đủ số. Số tiền phải trả là bao nhiêu, ông biết rõ trong sổ cũ, ông chưa dám mở ra đêm nay; ông chỉ biết nó không nhỏ, nó là món lời bất chính lớn nhất ông từng hưởng trong đời. Ăn cơm xong, ông ra hiệu ngồi thêm một lúc, nhìn con đường trước cửa hiệu vắng dần. Đèn đường đầu trấn bật sáng, sương đêm bắt đầu xuống, giống hệt những đêm ông sốt cao; nhưng đêm nay ông không sốt, ông chỉ ngồi lặng hồi lâu bên bàn cân thuốc, không nói được câu nào. Sự lặng ấy là của một người đã biết mình phải làm gì, chỉ còn chờ đủ can đảm để làm. Ông đứng dậy, khép cánh cửa hiệu còn lại, treo tấm biển đã đóng cửa lên như mọi hôm. Rồi ông vào nhà, nằm xuống bên vợ, trong đầu vẫn còn nguyên tin tức nhà họ Lương; vợ con người ta ở nhờ, gánh nợ, sống chật vật, còn ông nằm đây trong nhà của mình. Trong đầu ông hiện lên Lương Chí Viễn. Cậu thanh niên năm ngoái còn phụ cha cân hàng ở vựa. Cậu ấy nhanh nhẹn, lễ phép, từng rót trà mời ông mỗi lần ông sang vựa bàn chuyện hàng; giờ cậu ấy bươn chải đủ nghề, gánh nợ thay cha, sống nhờ trong nhà họ hàng chật hẹp. Ông nghĩ tới Chu Quế Anh. Người đàn bà từng đứng bán hàng phụ chồng rất tháo vát. Bà ấy giờ đi làm thuê lặt vặt quanh trấn. Một mình gánh cả một gia đình đang lụn bại. Ông càng nghĩ càng thấy món nợ của mình không chỉ là tiền, nó còn là tháng ngày của họ; tháng ngày ấy ông không trả lại được, ông chỉ còn trả được tiền và một lời xin lỗi thật. Hai thứ ấy, theo lệ bà A Ngân nói, là lớp hai ông phải làm cho đủ và cho đúng. Ông tự nhủ, dò hỏi tới đây là đủ rồi, tin tức đã rõ, đường đi cũng đã rõ theo; việc còn lại là thú nhận với vợ, mở cuốn sổ cũ, gom tiền và sang trấn Lô Khê thôi. Mỗi việc đều khó, việc nào cũng làm ông sợ, nhưng không việc nào ông tránh được nữa. Ông nằm yên, nghe tiếng thở đều của vợ. Lòng ông dần lắng xuống theo hơi thở ấy. Nghĩ tới cảnh vợ con người ta ở nhờ, gánh nợ sống chật vật trong khi món nợ của ông vẫn chưa trả, ông trằn trọc mãi, cho tới khi trời gần sáng mới thiếp đi được.

Chương khác

Xem thêm