KIM TẰM CỔ NGÃ BA TƯƠNG TÂY - Chương 32: Cuốn Sổ Cũ Năm Trước

Đêm mười bốn tháng mười một, hiệu thuốc Đức Xương Đường đóng cửa sớm hơn thường lệ, Vương Tú Liên cài then cửa, tắt ngọn đèn ngoài quầy rồi vào buồng.…

Nội dung chương

Đêm mười bốn tháng mười một, hiệu thuốc Đức Xương Đường đóng cửa sớm hơn thường lệ, Vương Tú Liên cài then cửa, tắt ngọn đèn ngoài quầy rồi vào buồng.

Tống Đức Xương nằm trên giường, mắt mở thao láo nhìn lên trần nhà, cơn sốt chiều nay đã lui, đầu óc ông tỉnh táo lạ thường.

Ông nghe tiếng vợ rửa mặt ngoài sân, tiếng nước xối vào chậu đồng, một lúc sau, bà vào buồng, ngồi xuống chiếc ghế bên giường.

- Bà đỡ tôi dậy một lúc, ông nói.

- Đêm hôm rồi, ông dậy làm gì.

- Tôi muốn xem lại một thứ, nằm mãi tôi không yên được.

Tú Liên kê gối sau lưng, đỡ chồng ngồi tựa vào thành giường, ông ngồi vững rồi, đưa mắt nhìn về phía chiếc tủ gỗ ở góc buồng.

- Trong ngăn dưới của tủ có mấy cuốn sổ cũ.

- Sổ buôn bán của ông chứ gì, tôi biết.

- Bà lấy cho tôi cuốn bìa xanh, cuốn của năm ngoái.

Trước khi lấy sổ, Tú Liên còn phải bưng chén thuốc vào cho chồng, thuốc sắc từ chiều, để nguội bớt, mùi đắng vẫn nồng nặc.

Đức Xương uống từng ngụm nhỏ, mặt không đổi sắc; ông đã quen với vị đắng của thuốc thang suốt một tháng qua, uống xong, ông mới nhắc vợ chuyện cuốn sổ trong tủ.

Tú Liên đứng dậy, mở tủ, lục trong ngăn dưới một lúc, trong ngăn tủ có ba bốn cuốn sổ xếp chồng lên nhau.

Cuốn nào cũng là sổ buôn bán của ông qua từng năm, bà rút từng cuốn ra xem bìa, tìm đúng cuốn ông dặn.

- Cuốn bìa đỏ này của năm kia phải không ông.

- Ừ, cuốn ấy ghi hàng ở các bản phía đông.

- Còn cuốn bìa vải xám này thì sao.

- Cuốn ấy cũ hơn nữa, từ ngày hiệu mới mở.

- Ông giữ sổ sách cẩn thận thật đấy.

- Người buôn bán không có sổ thì khác gì đi đêm không đèn.

Đức Xương nói câu ấy xong thì tự cười nhạt trong lòng, sổ sách ông giữ cẩn thận, mà có một trang ông không dám nhìn.

Sự cẩn thận ấy hóa ra chỉ để ghi lại tội lỗi cho rõ ràng; mùi giấy cũ và mùi long não từ trong tủ bay ra, bà rút ra một cuốn sổ bìa xanh đã sờn gáy.

Bà phủi lớp bụi mỏng trên bìa rồi đưa cho chồng; Đức Xương cầm cuốn sổ, hai tay run nhẹ, cuốn sổ này theo ông suốt một năm buôn bán vất vả.

Trong đó ghi từng chuyến hàng, từng mối khách, từng khoản nợ, có những trang ông từng xem đi xem lại với niềm tự hào.

Cũng có một trang ông chưa từng dám mở lại lần thứ hai, ông lật từng trang chậm rãi dưới ánh đèn dầu.

Chữ viết của chính ông hiện ra, nét bút đen đều đặn; trang ghi hàng tháng ba, trang ghi hàng tháng sáu, mỗi trang là một chuyến đi đèo, một lần cân đong sòng phẳng.

Tú Liên ngồi bên, nhìn chồng lật sổ mà không hỏi gì, bà đoán cuốn sổ này có liên quan tới chuyện ông đang giấu.

Mấy ngày nay, bà đã quen với sự im lặng nặng nề của chồng; bà không gặng hỏi nữa, chỉ chờ ông tự mở miệng, Đức Xương lật tới những trang ghi việc buôn bán tháng chín.

Tay ông dừng lại, ngón tay trỏ đặt lên một dòng chữ; đó là trang ghi vụ mua hàng ở trấn Lô Khê năm ngoái, ông nhìn dòng chữ của chính mình rất lâu, không chớp mắt.

Con số ghi trong sổ bằng mực đen, rõ ràng từng nét, con số ấy ông từng coi là một thắng lợi trong nghề buôn.

Ngày ấy, ông mang tiền về trấn mà lòng đầy đắc ý, ông từng kể cho bạn hàng nghe như một chuyện khôn ngoan.

Bây giờ nhìn lại, con số ấy như một vết nhơ không rửa được, người bán lô hàng năm ấy đã không còn nữa.

Vợ con người ta đang ở nhờ nhà họ hàng, gánh nợ chưa trả hết, còn ông, kẻ hưởng phần hơn trong vụ mua bán ấy, đang nằm đây.

Bệnh trong người ông không thuốc nào chữa được; bà lão trên bản đã nói rõ căn nguyên cho ông nghe, một lớp của lệ hóa giải nằm ở món nợ ghi trong cuốn sổ này.

Ông lật lại mấy trang trước trang ấy để tự trấn tĩnh.

Trang tháng bảy ghi một chuyến hàng lên bản Thạch Bản, người bán là bà con trong bản, giá cả hẹn sao trả vậy.

Trang tháng tám ghi hàng mua ở trấn bên, đủ cân đủ lạng, những trang ấy sạch sẽ, không có gì khiến ông phải hổ thẹn.

Chỉ riêng trang tháng chín là khác hẳn mọi trang còn lại; ở trang ấy, ông đã biết người ta kẹt mà vẫn ép xuống, ở trang ấy, bút của ông ghi con số mà lòng ông không yên.

Ông từng tự bào chữa rằng buôn bán vốn là như thế, ông từng nói với chính mình rằng ai yếu thế thì người ấy chịu.

Thế nhưng người yếu thế năm ấy đã không còn nữa rồi; vợ con người ta sống chật vật trong cảnh nợ nần chồng chất, ông nghe tin ấy từ mấy hôm trước mà lòng không yên nổi.

Tin ấy đến tai ông sau khi ông đã tự nối ra mọi chuyện, nó như một nhát dao nữa cứa vào chỗ đau sẵn có.

Đức Xương khép cuốn sổ lại, ôm nó trước ngực, ông thở dài một tiếng rất khẽ trong căn buồng yên tĩnh.

- Sổ này ghi chuyện gì mà ông xem lâu thế, Tú Liên hỏi.

- Ghi một món nợ cũ của tôi ở bên Lô Khê.

- Nợ ai, sao tôi chưa từng nghe ông nhắc.

- Nợ một người làm ăn chung với tôi năm ngoái.

- Người ta còn đòi được không, hay ông tính trả.

Ông im lặng một lúc lâu trước câu hỏi của vợ.

Câu trả lời thật sự quá nặng, ông chưa thốt ra được.

Tới lúc này, ông chưa trả một đồng nào cho nhà họ Lương.

Sự thật ấy nằm trong lòng ông như một hòn đá lạnh; mỗi ngày bệnh nặng thêm, hòn đá ấy lại nặng thêm một phần, ông biết món nợ ấy không thể giấu mãi được nữa.

Giấu vợ thì dễ, giấu chính lương tâm mình mới khó.

- Mai kia tôi sẽ nói hết với bà, ông nói chậm rãi.

- Chuyện gì mà phải chờ mai kia.

- Chuyện dài lắm, nói ra phải nói cho trọn.

- Ông giấu tôi chuyện nhặt gói gấm một lần rồi đấy.

- Lần này tôi không giấu nữa, tôi hứa với bà.

Tú Liên nhìn chồng, ánh mắt vừa giận vừa thương, bà không ép ông nói ngay trong đêm nay nữa.

Bà đỡ ông nằm xuống, kéo chăn đắp ngang ngực, cuốn sổ bìa xanh được bà đặt lên chiếc bàn nhỏ đầu giường.

- Sổ để đây, mai ông muốn xem lúc nào cũng được.

- Bà để gần thế này, tôi lại không ngủ được.

- Không ngủ được thì mai nói sớm, đừng để trong lòng mãi.

Ông gật đầu rất nhẹ, mắt vẫn nhìn cuốn sổ, ngoài trời, gió đêm lùa qua khe cửa buồng từng đợt lạnh.

Tiếng côn trùng ngoài sân sau đã thưa dần về khuya; Đức Xương nằm nghe bụng mình chuyển động lổm ngổm như mọi đêm, thứ trong bụng ông không quan tâm tới cuốn sổ hay món nợ.

Nó chỉ biết đòi hỏi theo lệ của loài cổ trùng, nhưng ông thì biết, và sự biết ấy khiến ông không yên.

Ông nhớ lại buổi mặc cả năm ngoái ở vựa hàng bên Lô Khê; ông nhớ gương mặt xám đi của người ngồi đối diện, ngày ấy ông cho rằng ai kẹt tiền thì phải chịu giá thấp.

Ngày ấy ông nghĩ buôn bán là phải biết chớp thời cơ; bây giờ ông mới hiểu thời cơ ấy được xây trên khổ đau của người khác, người ta mất vựa, mất nhà, rồi lâm bệnh mà qua đời.

Còn ông thì trúng cổ, nằm liệt giường, sốt triền miên không dứt, hai chuyện ấy nối với nhau bằng một sợi dây oán hận.

Chính tay ông đã thắt sợi dây ấy trong buổi mặc cả năm xưa.

Nghĩ tới đó, ông quay mặt vào tường, nhắm mắt lại, Tú Liên đã ngủ gục trên chiếc ghế dài bên giường.

Hơi thở của bà đều đều, nhẹ nhàng trong đêm khuya.

Ông nghe tiếng thở ấy mà lòng càng thêm day dứt.

Ngày mai, ông phải nói hết mọi chuyện với người vợ này; nói về vụ mua bán năm ngoái, nói về người đã rải gói, nói về món nợ mà cuốn sổ bìa xanh đang ghi rành rành.

Ông tự nhủ lần này mình không được phép trì hoãn nữa, Tú Liên trở dậy lúc nào ông cũng không hay biết.

Bà ngồi bên giường, nhìn cuốn sổ trên bàn rồi nhìn chồng.

- Ông chưa ngủ à, hay lại đau bụng.

- Tôi không đau, tôi chỉ nghĩ ngợi lung tung.

- Nghĩ gì thì để mai, đêm khuya rồi.

- Bà có nhớ năm ngoái tôi đi Lô Khê một chuyến dài không.

- Nhớ chứ, chuyến ấy ông về mang theo nhiều tiền lắm.

- Chuyến ấy là chuyến ghi trong cuốn sổ này đây.

- Tiền chuyến ấy mình xây lại kho sau và sắm cân mới.

Ông nghe vợ nhắc chuyện cũ mà cổ họng nghẹn lại, bà vẫn nhớ niềm vui ngày ông mang tiền về trấn.

Bà đâu biết niềm vui ấy đổi bằng nước mắt nhà người ta, ông càng thấy mình không thể giấu bà thêm được nữa.

Người vợ này có quyền biết tiền trong nhà từ đâu mà có, người vợ này cũng có quyền biết chồng mình sắp phải trả gì.

- Mai tôi nói, ông nhắc lại lần nữa cho chắc.

- Ừ, mai ông nói, tôi nghe hết, không giận đâu mà sợ.

Lời của bà làm ông vừa yên lòng vừa thêm hổ thẹn; bà chưa biết chuyện mà đã sẵn lòng không giận ông, ông không biết sau khi nghe hết, bà còn nói được vậy không.

Cơn buồn ngủ kéo tới chậm rãi, cuốn sổ vẫn nằm trong tầm mắt ông, đêm mười bốn khép lại với cuốn sổ cũ đặt ngay đầu giường người bệnh.

Chương khác

Xem thêm