KIM TẰM CỔ NGÃ BA TƯƠNG TÂY - Chương 36: Bị Ép Giá Lại
Sáng mười tám tháng mười một, người mua hàng tới hiệu Đức Xương Đường. Từ sớm, Vương Tú Liên đã quét dọn sân sau và cửa kho, bà mở sẵn cửa kho, kéo mấy…
Nội dung chương
Sáng mười tám tháng mười một, người mua hàng tới hiệu Đức Xương Đường.
Từ sớm, Vương Tú Liên đã quét dọn sân sau và cửa kho, bà mở sẵn cửa kho, kéo mấy bao hàng ra chỗ sáng.
Bà làm những việc ấy một mình, không đánh thức chồng dậy sớm, Đức Xương tỉnh dậy khi nghe tiếng chổi của vợ ngoài sân.
Ông nằm nghe một lúc rồi gọi vợ vào đỡ mình dậy, bà giúp ông rửa mặt, thay chiếc áo bông sạch hơn.
- Người mua sắp tới rồi, ông ngồi đâu cho tiện.
- Bà kê cho tôi cái ghế ở ngay cửa kho sau.
- Tôi ngồi đó xem cân đong, lòng mới yên được.
- Ông yếu thế này, ngồi lâu ngoài gió có chịu nổi không.
- Chịu được một buổi, bà đừng lo quá thế.
- Việc này là việc lớn của nhà mình, tôi phải có mặt.
Nắng sớm yếu ớt chiếu qua lớp sương mỏng trên mái kho; đó là mối thu mua lớn ở trấn dưới mà Vương Tú Liên đã nhắn trước, người mua đi cùng một người phụ việc, dáng vẻ nhanh nhẹn.
Tống Đức Xương được vợ đỡ ra ngồi trên chiếc ghế ở cửa kho sau; ông quấn chăn quanh người, lưng tựa vào vách kho cho vững, người mua chào hỏi vài câu lấy lệ rồi đi thẳng vào kho xem hàng.
Ông ta mở từng bao đương quy, bốc hàng lên ngửi, bẻ thử; ông ta xem hoàng kỳ, xem phục linh, nét mặt không đổi sắc, Đức Xương ngồi ngoài cửa kho, nhìn từng cử chỉ của người mua.
Ông nhận ra ngay cái vẻ thản nhiên cố ý ấy của người đi mua, đó là vẻ mặt của kẻ biết rõ người bán đang cần tiền gấp.
Ngày trước, chính ông cũng từng mang vẻ mặt ấy vào vựa người ta.
- Hàng của ông để lâu quá rồi, người mua lên tiếng.
- Hàng tôi thu từ đầu mùa, phơi khô kỹ, không ẩm mốc.
- Khô thì có khô, nhưng màu hàng không còn tươi nữa.
- Màu ấy là màu tự nhiên của đương quy để lâu.
- Để lâu thì phải trừ hao, giá không thể như hàng mới.
Đức Xương nghe từng câu chê bai mà lòng nóng dần lên; hàng của ông tốt hay xấu, ông là người rõ nhất, Lô hàng này ông tuyển chọn từng bao khi thu mua trên bản.
Người bán trên bản tin ông, mới để cho ông giá tốt ngày ấy, vậy mà bây giờ ông phải ngồi nghe người ta chê nó đủ điều.
Người mua đi hết một vòng kho rồi quay ra cửa, ông ta đưa ra một cái giá thấp hơn hẳn giá chợ hiện nay.
Cái giá ấy làm Tú Liên đứng bên phải sững người một lúc.
- Giá ấy thấp quá, bà không bán được đâu, bà nói.
- Giá chợ bây giờ xuống rồi, bà chủ chưa biết đấy thôi.
- Tôi bán hàng ở trấn này bao năm, giá chợ tôi nắm rõ.
- Nắm rõ thì bà cứ để hàng lại mà bán lẻ dần.
- Có điều bán lẻ thì biết bao giờ mới hết lô hàng lớn này.
Người mua nói câu ấy nhẹ nhàng mà như xoáy vào chỗ đau; ông ta biết nhà này cần bán nhanh, cần tiền ngay lúc này, câu nói ấy chạm đúng vào thế bí của vợ chồng ông lúc này.
Đức Xương cố ngồi thẳng người lên, lên tiếng bênh hàng của mình.
- Đương quy này là hàng bản cao, củ chắc, mùi thơm đậm.
- Ông đi mua hàng bao năm, ngửi là biết hàng tốt hay xấu.
- Hàng tốt thì tôi biết, nhưng giá tôi đưa là giá mua gấp.
- Mua gấp khác với ép giá, ông đừng đánh đồng hai chuyện.
- Với người đang cần tiền, hai chuyện ấy có khác gì nhau.
Câu hỏi của Đức Xương làm người mua im lặng một thoáng, ông ta cười nhạt, rồi lảng sang chuyện cân đong hàng hóa.
- Giá tôi đưa là giá cuối, ông chủ cứ cân nhắc kỹ.
- Bán thì tôi cho người cân ngay, không thì tôi về trấn dưới.
- Hàng tốt không thiếu mối mua, chỉ thiếu mối mua ngay hôm nay.
Đức Xương nghe câu ấy mà hiểu mình không còn đường mặc cả; người mua nắm rõ điểm yếu của ông còn hơn ông tưởng, ông ta không cần chê hàng thêm nữa, chỉ cần nhắc tới thời gian.
Thời gian là thứ ông không có, vì bệnh không chờ ông được.
Ông ta không vội, còn vợ chồng Đức Xương thì không chờ được, Đức Xương ngồi nghe mặc cả mà nếm lại một cảm giác quen thuộc.
Đó là cảm giác của kẻ ngồi bên yếu thế trong một cuộc mua bán, mọi lý lẽ đều đúng về phía mình mà không cãi lại được.
Vì thời gian không đứng về phía kẻ đang cần tiền gấp, ông nhớ lại gương mặt xám đi của người ngồi đối diện năm ngoái.
Hôm ấy, người ấy cũng ngồi im như ông đang ngồi bây giờ.
Hôm ấy, ông là người đưa ra cái giá làm người ta nghẹn lời.
Hôm nay, ông là người nghe cái giá ấy mà không thốt nên câu; vòng xoay của nghề buôn hóa ra tròn trịa đến đáng sợ, ông không oán người mua này được, như người ta từng không oán ông.
Người mua chỉ làm đúng việc của kẻ có tiền trong tay.
Kẻ có tiền thì có quyền chờ, kẻ cần tiền thì phải chịu.
- Ông tính sao, bán hay để lại, người mua quay sang hỏi ông.
Đức Xương im lặng một lúc lâu, nhìn vào trong kho tối, ông nghĩ tới món nợ đang chờ ở trấn Lô Khê bên kia núi.
Ông nghĩ tới con tằm vàng hiện ở bệ cửa đêm qua; ông nghĩ tới lời bà lão trên bản về hai lớp hóa giải, tiền trả nợ cần hơn bất cứ thứ gì khác lúc này.
Lô hàng giữ lại cũng không làm ông khỏi bệnh được.
- Bán, ông nói khẽ mà rõ ràng.
- Bán theo giá ông đưa ra, nhưng tiền phải trao đủ hôm nay.
- Tiền trao đủ ngay, nhà tôi mua bán xưa nay sòng phẳng.
- Còn chuyện cân đong, cân trước mặt vợ tôi cho rõ ràng.
- Ông cứ yên tâm, cân của nhà tôi chuẩn từng lạng.
Tú Liên nghe chồng gật đầu bán mà mắt bà cay xè.
Bà biết lô hàng này là công sức gây dựng của ông bao năm, bà cũng biết ông bán nó đi với cái giá thiệt thòi lớn.
Nhưng bà không cản, vì bà hiểu ông cần tiền trả nợ hơn cần lời, người mua cho phụ việc vào kho kéo bao ra cân ngay.
Từng bao hàng được đặt lên chiếc cân lớn giữa sân sau, Tú Liên đứng ghi số cân vào sổ, mắt không rời kim cân.
Đức Xương ngồi trên ghế, nhìn hàng của mình vơi dần trong kho, mỗi bao hàng cân xong lại được khiêng ra xe ngựa ngoài ngõ.
Tiếng bao tải sột soạt, tiếng người phụ việc gọi nhau í ới, buổi cân hàng kéo dài từ giữa buổi sáng tới quá trưa.
Khi bao cuối cùng được khiêng đi, kho sau trống đi một nửa, người mua đếm tiền, xếp thành từng xấp ngay trên bàn quầy.
Tú Liên đếm lại từng xấp một, chậm rãi và cẩn thận.
Tiền đủ như đã hẹn, không thiếu một đồng nào cả.
Người mua chào hai vợ chồng rồi lên xe ngựa rời trấn, Đức Xương ngồi nhìn theo chiếc xe khuất dần ở đầu ngõ.
Trong tay ông là số phận của một lô hàng gây dựng nhiều năm.
Nó đã hóa thành tiền, nằm gọn trong chiếc túi vải của vợ, số tiền ấy cộng với các khoản trước vẫn chưa đủ như cần.
Ông biết điều ấy mà không nói ra ngay lúc này với vợ, ông chỉ thấy lòng mình nhẹ đi một phần vì đã bán được hàng.
Đồng thời ông cũng thấy một nỗi chua xót khó gọi thành tên.
Đó là cái giá của việc nếm lại cảm giác bị ép giá năm xưa; ông từng nghĩ kẻ ép giá chỉ là kẻ khôn ngoan trong nghề, giờ ông mới biết kẻ bị ép phải nuốt xuống những gì trong lòng.
Bài học ấy đến với ông muộn, nhưng còn kịp để ông sửa mình.
- Về buồng nằm nghỉ đi ông, Tú Liên đỡ chồng đứng dậy.
- Ừ, tôi mệt rồi, ngồi nửa ngày là quá sức.
- Tiền tôi cất vào rương rồi, ông yên tâm.
- Còn thiếu một khoản nữa, gom sao cho đủ đây.
- Thiếu thì lại tính tiếp, trời không đóng hết mọi cửa đâu.
Đức Xương vịn tay vợ, từng bước chậm chạp trở vào buồng ngủ, ông nằm xuống giường, nhắm mắt, nghe tiếng vợ khóa kho sau nhà.
Buổi chiều, Tú Liên khóa cửa hiệu sớm hơn thường lệ, bà bê chiếc rương gỗ ra giữa buồng, mở nắp trước mặt chồng.
Bà xếp tiền bán hàng hôm nay vào cùng các khoản trước, có khoản tiền mặt để dành trong nhà từ nhiều năm nay.
Có khoản vay của người em họ ở đầu trấn mới hôm qua.
Có thêm ít tiền bán hàng lẻ tích góp từng ngày ở quầy.
Bà đếm tổng cộng tất cả các khoản một lần nữa; Đức Xương nằm trên giường, nghe tiếng đếm tiền của vợ, mỗi tiếng đếm là một phần cơ nghiệp của hai vợ chồng.
Đếm xong, bà ngồi lặng đi, không nói kết quả ngay, ông nhìn nét mặt vợ là đoán được kết quả ra sao.
- Vẫn chưa đủ phải không bà, ông hỏi khẽ.
- Chưa đủ, còn thiếu một khoản nữa mới tròn số phải trả.
- Thiếu nhiều hay thiếu ít, bà cứ nói thật với tôi.
- Thiếu một khoản không nhỏ, gom ở đâu ra bây giờ.
Hai vợ chồng nhìn nhau trong căn buồng chạng vạng tối.
Ngoài sân, kho hàng đã vơi đi một nửa so với hôm qua; hàng để bán thêm thì còn, nhưng bán nữa hiệu sẽ trống trơn, vay họ hàng thêm thì cũng khó mở miệng lần thứ hai.
Đức Xương nằm suy nghĩ hồi lâu mà không ra cách nào, ông biết vợ mình cũng đang nghĩ, dù bà không nói ra.
- Thôi, chuyện ấy để mai tính tiếp, bà nói.
- Đêm nay ông nghỉ cho lại sức đã, đừng nghĩ ngợi nữa.
- Ừ, mai tính, ông đáp mà lòng vẫn chưa yên được.
Buổi chiều mười tám khép lại với kho hàng vơi nửa và món tiền chưa đủ.