LẠC ĐẦU MAN Ở LẠC DƯƠNG - Chương 17: Đêm Đầu Bay Thứ 2
Đêm 02/11/1933, rằm tháng Chín, trăng sáng và sương mỏng hơn đêm rằm tháng Tám. Kính Nghiêu ở hành lang lầu đông ghi lại mốc đầu tiên vào sổ: cuối canh…
Nội dung chương
Đêm 02/11/1933, rằm tháng Chín, trăng sáng và sương mỏng hơn đêm rằm tháng Tám. Kính Nghiêu ở hành lang lầu đông ghi lại mốc đầu tiên vào sổ: cuối canh một, tiếng côn trùng ngoài đầm lầy thưa dần; đầu canh hai. Trong phòng ngủ vang lên tiếng động khẽ quen thuộc như vải lụa quệt qua không khí, và một luồng gió lạnh lùa qua khe cửa. Ông đứng dậy, áp sát cửa phòng một lúc, rồi bước nhanh về vị trí dưới lỗ thông gió.
Lần này ông đã chuẩn bị tâm thế, nên ông nhìn rõ hơn đêm trước rất nhiều. Chiếc đầu của Uyển Thanh rời khỏi miệng lỗ thông gió trong một nhịp đập cánh mạnh, hai vành tai xòe rộng như đôi cánh chim, tóc đen dài rủ xuống phía dưới. Nó không bay cao ngay như đêm tháng Tám mà lượn một vòng thấp trên mái lầu đông, như thể thăm dò hướng gió, rồi mới hạ dần về phía sân sau và đầm lầy. Ông ghi vào sổ: đêm đầu bay thứ 2, đường bay khởi đầu thấp hơn đêm đầu tiên, hướng gió từ đầm vào nhà.
Ở sân sau, Vĩnh Khang đứng cạnh quản gia, ngẩng đầu nhìn chiếc bóng nhỏ lướt qua mái nhà trong ánh trăng. Về sau anh kể lại rằng giây phút ấy, anh không thấy sợ, chỉ thấy cổ họng nghẹn lại, vì anh nhận ra ngay mái tóc dài và khuôn mặt nghiêng của em gái mình trên chiếc đầu đang bay. Anh giữ đúng lời hứa: không gọi tên cô, không chạy theo, chỉ đứng yên và nhìn cho tới khi bóng của nó khuất vào lớp sương trên mặt đầm. Trường Canh đứng bên cạnh đặt một tay lên vai anh, không nói một lời nào.
Đêm nay, chiếc đầu bay thấp dọc đầm lầy, bìa rừng và bờ kênh trong suốt nhiều canh giờ. Từ sân sau, đội trực nhìn thấy nó sà xuống các điểm quen thuộc: bờ cỏ phía tây đầm, mép kênh gần cầu gỗ nhỏ, và một bãi bùn ở bìa rừng nơi nhiều côn trùng lớn sinh sống. Mỗi lần sà xuống, mặt nước hoặc mặt cỏ lại xao động một lúc rồi yên. Nó không bay về phía khu dân cư ven đường, không bay qua cổng chính, và không một lần nào tới gần những người đang thức trong nhà.
Trong phòng ngủ, nhũ mẫu về sau kể lại: thân xác Uyển Thanh lạnh ngắt như đêm trước, nhưng đêm nay bà bình tĩnh hơn nhiều vì đã có kinh nghiệm và biết có người trực ở mọi phía ngoài phòng. Bà đếm hơi thở của cô theo thói quen, ghi lại giờ thân xác lạnh nhất vào một mảnh giấy nhỏ để sáng ra đối chiếu với sổ của Kính Nghiêu. Hai ghi chép khớp nhau ở mốc nửa đêm, khi thân xác lạnh nhất và hơi thở nhẹ nhất.
Gần rạng đông, chiếc đầu quay về theo hướng bờ kênh, bay thấp hơn lúc đi, tiếng đập cánh chậm và nặng hơn. Kính Nghiêu ở hành lang nghe tiếng đập cánh qua miệng lỗ thông gió, rồi luồng gió lạnh cuối cùng lùa qua khe cửa, và sau đó là tiếng trở mình rất khẽ của Uyển Thanh trong phòng, đúng như nhịp của đêm tháng Tám. Ông ghi giờ về vào sổ, khép lại trang quan sát của đêm đầu bay thứ 2, và ngồi xuống ghế, lần đầu tiên trong hai đêm rằm cảm thấy một sự yên tâm kỳ lạ. Hiện tượng này, dù lạ lùng tới đâu, vận hành theo một trật tự hoàn toàn có thể theo dõi và dự đoán được.
Sáng ra, lớp tro bếp trên sân gạch dưới lầu đông ghi lại đầy đủ dấu vết của đêm: xác sâu bọ nằm thành vệt dài hơn tháng trước, dồn về phía chân tường theo đúng hướng gió đêm qua, lẫn nhiều vỏ tôm và càng cua nhỏ. Vĩnh Khang tự tay cùng quản gia kiểm đếm và ghi vào sổ trực đêm, nét chữ của anh hơi run ở những dòng đầu rồi dần vững lại. Xong việc, anh tới thư phòng gặp Kính Nghiêu, đứng nghiêm trang và nói lời xin lỗi mà anh đã hứa.
- Ông Thẩm, tôi nợ ông một lời xin lỗi. Đêm qua tôi đã thấy tận mắt. Từ hôm nay, việc của em gái tôi cũng là việc của tôi trong cái nhà này, ông cần người trực đêm nào, cứ tính cả tôi vào.
Buổi trưa hôm đó, cả nhà ngồi lại ở phòng khách nghe Kính Nghiêu đọc bản tóm tắt đêm quan sát thứ hai. Điểm mới quan trọng nhất ông trình bày là tính ổn định của hiện tượng: giờ lìa thân sau canh hai, đường bay quanh đầm lầy và bờ kênh sau nhà. Giờ quay về trước rạng đông, và tình trạng thân xác lạnh nhưng an toàn suốt đêm khi người nhà giữ đúng cấm kỵ. Ông nói một hiện tượng ổn định như vậy, dù nguồn gốc là gì, trước hết phải được đối xử như một phần đời sống của cô gái, cần được hiểu rõ chứ không cần bị hoảng sợ.
Uyển Thanh ngồi nghe cùng cha mẹ, và khi ông đọc tới đoạn chiếc đầu bay thấp dọc bờ kênh. Cô khẽ nói rằng đêm qua cô lại mơ thấy mặt nước trôi qua phía dưới, lần này còn thấy cả ánh trăng phản chiếu trên mặt nước và bờ cỏ có sương. Giấc mơ của cô khớp với đường bay thật ở hai điểm: mặt nước có ánh trăng và bờ cỏ ướt sương, đúng điều kiện của đêm qua, khác hẳn đêm tháng Tám nhiều mây và sương dày. Ông ghi lại sự khớp nhau này vào sổ đối chiếu giấc mơ, một mục ông mới lập sau đêm thứ hai này. Vì ông bắt đầu tin rằng những mảnh mơ của cô là kênh thông tin duy nhất từ phía bên trong hiện tượng mà ông có thể tiếp cận được.
Chiều hôm sau, khi cả nhà đã nghỉ ngơi sau một đêm thức trắng, Kính Nghiêu làm một việc ông cho là cần thiết để giữ sự tin cậy lẫn nhau trong đội trực. Ông đọc lại toàn bộ trang sổ quan sát đêm thứ hai trước mặt quản gia và Vĩnh Khang, để hai người cùng kiểm chứng từng mốc giờ và từng chi tiết ông ghi về vị trí của họ. Quản gia xác nhận không sai một mốc nào. Vĩnh Khang chỉ xin bổ sung một chi tiết mà ông chưa ghi: lúc chiếc đầu bay qua mái lầu đông lần đầu, từ sân sau nhìn lên, anh thấy rõ hai vành tai của nó đập theo một nhịp rất đều. Chậm rãi, không hề giống sự hoảng loạn của một con vật bị đuổi, mà giống nhịp bay của một con chim lớn đang bay một quãng đường quen thuộc về một nơi quen thuộc.
Chi tiết ấy được ông ghi bổ sung vào sổ với ghi chú rõ là lời chứng của Vĩnh Khang. Nó quan trọng vì nó xác nhận từ một góc nhìn độc lập điều ông đã cảm nhận trong đêm đầu tiên: hiện tượng này vận hành bằng bản năng đã thành thói quen, có đường bay quen, có điểm đến quen, có giờ về cố định. Một thứ vận hành bằng bản năng như vậy, ông viết thêm vào cuối trang, thì cũng phải có một cơ chế trong cơ thể điều khiển nó. Cơ chế ấy, sớm hay muộn, khoa học về thân thể con người sẽ phải là bên trả lời, chứ không phải thư tịch cổ.
Đêm hôm sau đêm bay, Uyển Thanh nghỉ ngơi trọn một ngày ở lầu đông, và Kính Nghiêu không lên thăm cô như thường lệ để cô được yên tĩnh hoàn toàn. Thay vào đó, ông dành cả ngày để hoàn thiện hồ sơ của hai đêm quan sát thành một bản sao chép sạch sẽ, mỗi chi tiết đều ghi rõ nguồn. Mắt thấy của ông, lời chứng của quản gia, lời chứng của Vĩnh Khang, ghi chép của nhũ mẫu, và giấc mơ của Uyển Thanh. Bản sao ấy được cất vào tủ hồ sơ của thư phòng cùng hai cuốn sổ gốc, và ông ghi lên bìa của nó một dòng chữ: hồ sơ hai đêm rằm, tháng Tám và tháng Chín năm 1933, tuyệt mật trong nhà.
Xong việc, ông ngồi một mình nhìn ra vườn sau qua cửa sổ thư phòng. Đầm lầy ban ngày phẳng lặng và hiền lành, cỏ xanh, nước trong, vài con chim nhỏ đậu trên bờ cỏ. Không ai đi qua đây ban ngày có thể hình dung được những đêm trăng tròn của nó. Ông nghĩ về sự hai mặt ấy của mọi thứ trong vụ việc này: một cô gái ban ngày dịu dàng rót trà, một dinh thự ban ngày ngăn nắp yên tĩnh. Một mặt đầm ban ngày phẳng lặng, và tất cả đều có một đời sống khác vào đúng một đêm duy nhất trong tháng. Công việc của ông, ông tự nói với mình, là làm cho hai đời sống ấy gặp nhau trong một bản ghi chép trung thực, để không ai còn phải sợ đời sống ban đêm của chúng chỉ vì không hiểu nó.
Tối hôm đó, khi ghi nốt những dòng cuối cùng của hồ sơ đêm thứ hai, Kính Nghiêu tự đặt cho mình một câu hỏi khó mà ông biết mình phải trả lời trong các tuần tới. Trước mặt cả gia đình: nếu hiện tượng này đúng là một đặc điểm di truyền như sách chép, thì gia đình họ Lạc cần ông để làm gì nữa. Câu trả lời ông tự cho mình đêm ấy rất rõ ràng: họ cần ông không phải để gọi tên hiện tượng, mà để tìm ra vì sao nó đang mạnh lên. Liệu có cách nào sống chung với nó một cách an toàn, hoặc làm nó dịu xuống, cho cô gái mười chín tuổi ở lầu đông kia có một cuộc đời bình thường như bao người con gái khác. Tên gọi chỉ là bước đầu. Phần việc thật sự của ông trong dinh thự này, ông hiểu, bây giờ mới bắt đầu.
Trước khi về phòng nghỉ, ông ghé qua lầu đông thăm Uyển Thanh một lúc ngắn. Cô đã ngồi dậy được, đang uống bát cháo loãng mà nhũ mẫu vừa mang lên, và khi thấy ông. Cô mỉm cười yếu ớt nói đêm nay cô mơ thấy mình bay thấp hơn mọi lần, gần mặt nước tới mức thấy cả bóng của mình trôi theo phía dưới. Ông ghi lại câu nói ấy và nhận ra giấc mơ của cô một lần nữa khớp với đường bay thật của đêm qua, một đường bay thấp dọc mặt đầm mà đội trực ở sân sau đã quan sát được.
Trước khi hiện tượng bắt đầu trong đêm ấy, nhũ mẫu đã ghi vào sổ trực một quan sát mà cả đội trực đều nhận ra ngay khi nhìn thấy: trên cổ cô gái đang ngủ say. Ngấn đỏ rõ như sợi chỉ máu hiện lên đậm hơn mọi đêm thường, đúng như buổi chiều bà đã bẩm lại sau lần khám. Đó là dấu hiệu quen thuộc báo trước một đêm rằm mà cơ thể cô lại sắp bước vào trạng thái bay như đêm tháng Tám...