LẠC ĐẦU MAN Ở LẠC DƯƠNG - Chương 22: Hôn Ước Bị Hủy
Ngày 27/11/1933, chỉ ba ngày sau buổi trình bày kết luận, một lá thư của nhà họ Tống được gửi tới dinh thự bằng người đưa riêng. Thư đựng trong phong bì…
Nội dung chương
Ngày 27/11/1933, chỉ ba ngày sau buổi trình bày kết luận, một lá thư của nhà họ Tống được gửi tới dinh thự bằng người đưa riêng. Thư đựng trong phong bì dày, niêm cẩn thận, và người đưa thư là quản gia của nhà họ Tống, một người đàn ông đứng tuổi có vẻ mặt nghiêm trang không để lộ cảm xúc. Ông ta trao thư cho Trường Canh ở phòng khách phụ, nói một câu xã giao ngắn gọn về việc hai nhà vẫn là chỗ quen biết lâu năm, rồi cáo từ ngay, không ở lại uống một chén trà.
Gia chủ mở thư ngay trong thư phòng, có phu nhân và Kính Nghiêu cùng ở đó. Thư dài hai trang, chữ viết cẩn thận, mở đầu bằng những lời cảm ơn về mối giao tình của hai họ qua nhiều năm, nhắc lại những lần thăm viếng tốt đẹp. Rồi tới đoạn giữa, giọng thư đổi hẳn: nhà họ Tống viết rằng họ nghe được nhiều lời đồn không hay về sức khỏe và tình trạng của tiểu thư nhà gái. Trong đó có cả những lời đồn về tà thuật và những chuyện lạ trong đêm trăng tròn, những lời đồn mà một gia đình coi trọng danh tiếng không thể làm ngơ trước khi quyết định việc trăm năm của con trai mình. Cuối thư, họ tuyên bố hủy bỏ hôn ước giữa hai nhà, trả lại danh sách sính lễ đã bàn, và mong nhà gái thông cảm cho quyết định khó khăn này vì danh dự của cả hai họ.
Phu nhân đọc thư xong thì ngồi lặng, tay buông thõng, chuỗi hạt rơi xuống bàn mà bà không hay biết. Gia chủ gấp thư lại rất chậm, đặt nó vào giữa bàn, và nói một câu duy nhất, hướng về phía Kính Nghiêu nhưng không nhìn ông.
- Ông Thẩm, kết luận của ông mới nói trong nhà này có ba ngày. Nhà họ Tống ở trong thành.
Không ai trong phòng cần nói thêm gì nữa. Mọi người đều hiểu con đường mà tin tức đã đi: từ buổi trình bày trong phòng khách, qua miệng một ai đó trong vòng người biết chuyện. Ra tới các nhà quen trong thành, và biến dạng trên đường đi thành thứ ngôn ngữ đáng sợ nhất có thể, tà thuật, trước khi tới tai nhà họ Tống. Chính chữ tà thuật trong kết luận vội của Kính Nghiêu là thứ đã cho tin đồn một hình dạng cụ thể để bám vào. Nếu hôm ấy ông chỉ nói chưa biết căn nguyên, tin đồn sẽ không có gì để kể, và nhà họ Tống sẽ không có cớ để hủy hôn nhanh và dứt khoát như vậy.
Uyển Thanh được mẹ báo tin này vào buổi chiều cùng ngày ở lầu đông. Theo lời nhũ mẫu kể lại, cô nghe xong không khóc, chỉ ngồi im rất lâu bên cửa sổ, rồi hỏi một câu: vậy là từ nay trong thành người ta sẽ nói con bị hủy hôn vì mang tà thuật trong người, phải không mẹ. Phu nhân không trả lời được câu ấy, chỉ ôm con mà khóc. Cô gái mười chín tuổi ấy, trong một buổi chiều, mất đi hôn ước đã hứa hẹn từ nhỏ, và mang theo một tiếng đồn mà cô không làm gì để gây ra.
Tối hôm đó, Kính Nghiêu tới phòng khách xin gặp riêng gia chủ. Ông không vòng vo, không bào chữa. Ông nói rõ trước mặt gia chủ và phu nhân: kết luận về tà thuật hôm 24/11 là kết luận vội của ông, không có căn cứ trong hồ sơ, và chính nó là nguồn cơn trực tiếp của lá thư hủy hôn này. Ông xin nhận toàn bộ trách nhiệm, sẵn sàng rời khỏi dinh thự ngay ngày mai nếu gia đình muốn, và toàn bộ tiền công tới nay ông xin không nhận một đồng nào.
Gia chủ nghe ông nói hết, im lặng một lúc lâu rồi đáp một câu làm ông không bao giờ quên.
- Ông đi bây giờ thì con gái tôi được gì. Người ngoài sẽ nói nhà tôi đuổi cả người tra cứu vì chuyện quá thật không giấu nổi nữa. Ông ở lại. Ở lại và sửa cho được cái sai của ông, bằng cách tìm ra sự thật và chữa được cho con gái tôi, hoặc ít nhất làm nó sống yên ổn với đời nó. Đó mới là cách ông trả món nợ này.
Đêm đó, Kính Nghiêu không ngủ. Ông ngồi trong thư phòng, trước mặt là lá thư hủy hôn mà gia chủ cho ông mượn để chép lại vào hồ sơ, và bản đính chính viết dở từ ba đêm trước vẫn nằm trong cuốn sổ của ông. Ông đặt hai tờ giấy cạnh nhau và nhìn chúng rất lâu: một tờ là cơ hội sửa sai mà ông đã bỏ qua, một tờ là cái giá phải trả cho việc bỏ qua ấy. Ông chép xong lá thư, ghi ngày tháng và người đưa thư vào hồ sơ, rồi viết lên đầu một trang mới trong sổ nhật ký của riêng mình một câu mà ông giữ cho tới cuối đời. Từ nay, không kết luận nào của ta được nói ra khi chưa đủ bằng chứng, dù phải trả giá bằng sự thất vọng của bất cứ ai.
Ông cũng viết một lá thư ngắn cho Uyển Thanh, không gửi qua ai mà tự tay để lại ở lầu đông vào sáng hôm sau, khi cô còn đang ngủ. Trong thư, ông không nói những lời an ủi sáo rỗng. Ông viết rằng người có lỗi trong chuyện này là ông, rằng cô không mang tội gì và không bị ai gieo họa gì cả theo bất cứ bằng chứng nào ông có. Rằng ông xin cô cho ông thời gian để chứng minh điều đó bằng một kết luận có căn cứ thật sự. Lá thư ấy, nhiều tháng sau cô mới nói với ông rằng cô đã đọc đi đọc lại nó nhiều lần trong những ngày đen tối nhất của mình, và nó là thứ duy nhất giữ cô khỏi tin vào lời đồn về chính bản thân mình.
Sáng hôm sau lá thư hủy hôn, việc đầu tiên gia chủ làm là cho người mang trả lại toàn bộ danh sách quà biếu qua lại giữa hai nhà trong các năm qua. Đúng theo lệ, không thiếu một món, kèm một lá thư trả lời ngắn gọn và giữ thể diện cho cả hai phía. Ông làm việc ấy trong lặng lẽ và dứt khoát, như cách ông vẫn xử lý mọi việc lớn trong nhà. Nhưng quản gia về sau kể lại rằng khi người mang quà ra khỏi cổng, gia chủ đứng ở sân trước nhìn theo rất lâu, và đó là lần đầu tiên trong nhiều năm người làm trong nhà thấy ông đứng bất động giữa sân như vậy vào ban ngày.
Uyển Thanh trong ngày hôm ấy không ra khỏi lầu đông. Nhũ mẫu cho biết cô không khóc thêm, chỉ ngồi bên cửa sổ và thêu, nhưng khung thêu trên tay cô cả ngày không thêm được mũi nào đáng kể. Tới chiều, cô nhờ nhũ mẫu mang xuống thư phòng trả lại cho Kính Nghiêu một vật: khung thêu cành mai có đôi cánh chỉ xám mà cô đã tặng ông hồi tháng Mười. Kèm một câu nhắn rằng cô không giận ông, cô chỉ cần một thời gian không nhìn thấy đôi cánh ấy trong phòng khách của nhà mình nữa. Ông nhận lại khung thêu, đặt nó vào ngăn kéo bàn làm việc thay vì trên mặt bàn, và ghi vào sổ: vật này sẽ chỉ được đặt lại chỗ cũ khi nào cô gái tự tay nói rằng cô muốn nhận lại nó.
Ba ngày sau, một người bà con xa của họ Lạc ở trong thành tới thăm, miệng nói là thăm hỏi cuối năm nhưng ai cũng hiểu là tới dò xét thực hư chuyện hủy hôn. Gia chủ tiếp đãi bà ta chu đáo ở phòng khách, chỉ nói một câu duy nhất về việc hôn sự: hai nhà chưa thuận về ngày giờ và sính lễ nên tạm gác lại, ngoài ra không bình luận gì thêm. Người bà con ra về với vẻ mặt không thỏa mãn, giống hệt người của nhà họ Tống hôm trước. Kính Nghiêu đứng ở gian bên nghe toàn bộ cuộc tiếp khách ấy và ghi nhận cách gia chủ bảo vệ con gái: ông ta không thanh minh, không kể lể, không nhắc một chữ nào tới bệnh tật hay kết luận của bất cứ ai. Sự im lặng đường hoàng ấy, ông viết vào sổ, là thứ duy nhất còn lại để một người cha có thể làm cho con gái mình lúc này. Nó làm ông càng quyết tâm phải đưa ra được một sự thật đủ mạnh để một ngày nào đó, người cha ấy không cần phải im lặng nữa.
Trong những ngày sau đó, một thay đổi nhỏ trong nếp sinh hoạt của dinh thự làm Kính Nghiêu chú ý và ghi vào sổ theo dõi của Uyển Thanh. Từ ngày nhận thư hủy hôn, cô bắt đầu ăn ít hẳn đi, các bữa cơm chỉ động đũa vài lần, nhưng lượng nước giếng cô uống trong ngày lại tăng lên rõ rệt, nhiều hôm người bếp phải gánh thêm nước lên lầu đông tới hai lần. Nhũ mẫu lo lắng nói cô gái đang lấy nước thay cơm, còn Kính Nghiêu thì ghi nhận hiện tượng ấy vào cùng trang với ghi chép về cơn khát nước của cô trước các đêm rằm. Vì ông bắt đầu nghi ngờ rằng cơn khát bất thường này không đơn thuần là thói quen hay nỗi buồn, mà là một phần của chính cơ chế thân thể đang vận hành trong người cô, thứ cơ chế mà ông và cả nhà vẫn chưa gọi được tên. Ông dặn nhũ mẫu ghi lại chính xác lượng nước cô uống mỗi ngày từ tuần này, không bỏ sót một ngày nào, để khi thầy lang được mời tới, những con số ấy sẽ là một phần hồ sơ đầu tiên đặt lên bàn của người làm nghề thuốc.
Trước khi đi ngủ, ông mở ngăn kéo, lấy phong bì tiền công chưa mở từ ngày nhận ra, đặt nó cạnh lá thư hủy hôn trong hộp hồ sơ. Hai vật ấy, một là tiền của một gia đình tin tưởng ông, một là hậu quả của niềm tin bị ông làm tổn thương. Sẽ nằm cạnh nhau trong hộp hồ sơ ấy suốt những tháng còn lại của cuộc tra cứu, như một cách ông tự nhắc mình mỗi lần mở hồ sơ ra rằng công việc này không còn là chuyện làm thuê ăn tiền nữa.