LẠC ĐẦU MAN Ở LẠC DƯƠNG - Chương 30: Huyết Thống Phi Đầu Dân
Ngày 16/12/1933, tại thư phòng dinh thự họ Lạc, Kính Nghiêu trình bày kết luận lớn đầu tiên của cuộc tra cứu trước gia chủ, phu nhân, Vĩnh Khang và Uyển…
Nội dung chương
Ngày 16/12/1933, tại thư phòng dinh thự họ Lạc, Kính Nghiêu trình bày kết luận lớn đầu tiên của cuộc tra cứu trước gia chủ, phu nhân, Vĩnh Khang và Uyển Thanh. Khác hẳn buổi trình bày hôm 24/11, lần này trước mặt ông là một bộ hồ sơ được sắp xếp thành từng lớp rõ ràng. Ông đi qua từng lớp một, chậm rãi, để bất cứ ai trong phòng cũng có thể chỉ tay vào bằng chứng của từng lời ông nói.
Lớp thứ nhất là thư tịch. Sưu Thần Ký quyển mười hai của Can Bảo thời Tấn chép mục Phi Đầu Man về người phương Nam ngủ say thì hai vành tai xòe như cánh chim, đầu lìa thân bay đi ăn mồi nhỏ và về nhập xác trước rạng đông. Dậu Dương Tạp Trở của Đoàn Thành Thức thời Đường chép về Lạc Đầu Dân ở đất Lĩnh Nam, bổ sung hai chi tiết nhận diện là ngấn đỏ quanh cổ trước đêm bay và lệ giữ gương đồng cùng cấm kỵ không che kín cổ người ngủ. Hai nguồn độc lập, cách nhau mấy triều đại, cùng mô tả một hiện tượng với các chi tiết khớp nhau và khớp với những gì đã xảy ra trong dinh thự này.
Lớp thứ hai là gia phả của chính dòng họ. Cả hai cuốn gia phả, chính và phụ, đều chép chứng ngủ trăng truyền qua nhiều đời con gái trong họ, từ đời tổ thứ tư ở quê cũ phương Nam tới đời bà cố và tới Uyển Thanh. Chứng này không xuất hiện ở con trai, thưa dần khi người con gái rời đất cũ nước cũ, và có câu dặn gạch son của đời trước nói nó nằm trong máu của dòng họ. Đây là bằng chứng nội bộ của gia tộc, không phải lời đồn bên ngoài.
Lớp thứ ba là quan sát trực tiếp. Ba đêm rằm đã được ghi chép đầy đủ: hai đêm đầu bay ra đầm lầy và một đêm bị gương giữ trong phòng, với sổ trực đêm mười năm làm nền. Mọi chi tiết quan sát được đều nằm trong mô tả của hai cuốn sách cổ, không có chi tiết nào đi ra ngoài mô tả ấy để cần tới một cách giải thích khác.
Ông đặt ba lớp bằng chứng xuống bàn và nói kết luận mà ông đã chờ đợi nhiều tháng để được nói bằng đầy đủ căn cứ: gia tộc họ Lạc mang trong dòng máu một đặc điểm di truyền mà cổ thư gọi là Phi Đầu Man. Tức Lạc Đầu Man, một đặc điểm của một nhóm người ở phương Nam xưa, truyền qua các đời con gái trong họ kể từ khi tổ tiên còn ở quê cũ. Uyển Thanh không bị ai gieo họa, không trúng thuật của bất cứ người nào, ở bất cứ thời nào. Cô mang trong người dòng máu của chính tổ tiên mình, và đặc điểm ấy, theo đúng sách cổ và gia phả, là đặc điểm của một con người trọn vẹn, từng có cả một cộng đồng người như vậy sống bình thường ở phương Nam.
Căn phòng lặng đi một lúc rất lâu. Gia chủ là người cầm lấy bản kết luận đầu tiên. Ông đọc lại chậm rãi, rồi nói một câu với giọng đã nhẹ đi rất nhiều so với những tháng trước: vậy là con gái ông không phải gánh tội của ai, và nhà ông cũng không phải mang tiếng bị người ta hại. Nó là máu của tổ tiên nhà ông, chảy tới đời nó thì hiện ra. Ông nói ông nhận kết luận này, vì nó đứng trên sách của người xưa, sách của nhà mình và mắt thấy của người trong nhà, ba thứ ấy ông đều kiểm chứng được bằng chính tay mình.
Uyển Thanh ngồi nghe từ đầu tới cuối, và khi ông kết luận xong, cô hỏi một câu duy nhất, câu hỏi mà cô đã chờ đợi từ ngày đầu tiên gặp ông ở lầu đông. Vậy vì sao đời cháu lại bay mạnh hơn các đời trước, mạnh tới mức cả nhà phải khổ như vậy, trong khi gia phả chép các đời gần đây chứng này đã yếu lắm rồi. Kính Nghiêu đáp thẳng rằng đó là câu hỏi ông chưa trả lời được, và là câu hỏi quan trọng nhất còn lại của cuộc tra cứu. Ông nói manh mối của nó có thể nằm ở phát hiện mới của thầy lang Trình Dục Dân về dấu hiệu nhiễm độc thạch tín trong người cô và trong nước giếng của nhà này. Ông sẽ không nói thêm một lời nào về mối liên hệ ấy cho tới khi thử nghiệm Marsh có kết quả. Lần này, cả nhà đều gật đầu chấp nhận sự chờ đợi ấy, kể cả Vĩnh Khang.
Tối hôm đó, Kính Nghiêu viết vào trang cuối của hồ sơ giai đoạn này một đoạn tổng kết cho riêng mình. Ông viết rằng kết luận về huyết thống Phi Đầu Dân là kết luận lớn đầu tiên của ông trong vụ việc này được nói ra đúng cách. Khi có đủ ba lớp bằng chứng, nói trước mặt người bị ảnh hưởng trực tiếp nhất, và kèm theo một câu chưa biết được nói rõ ràng không che giấu. Ông cũng viết rằng kết luận này, tuy là một bước tiến lớn, mới chỉ trả lời được câu hỏi hiện tượng này là gì. Hai câu hỏi còn lại, vì sao nó mạnh lên ở đời này và làm thế nào để cô gái được sống yên ổn hoặc khỏi hẳn, mới là phần việc nặng nhất, và cả hai đều nằm ngoài phạm vi của thư tịch cổ.
Trước khi đi ngủ, ông ghé qua lầu đông theo lời mời của phu nhân. Uyển Thanh đang ngồi bên cửa sổ, chiếc gương đồng vẫn treo ở đó dù đêm nay không phải đêm rằm, vì từ sau đêm tháng Mười, gia chủ đã cho treo gương cố định ở phòng cô. Cô nói với ông một câu ngắn: hôm nay là ngày đầu tiên trong đời cô biết mình là ai theo đúng nghĩa của câu hỏi ấy. Dù dòng máu này có làm cô khác người ta, ít nhất nó là của tổ tiên cô để lại, không phải là một lời nguyền của kẻ thù nào. Ông chúc cô ngủ ngon và trở về thư phòng, trong lòng biết rõ chặng đường tiếp theo sẽ đi qua phòng khám của một thầy lang và những chai mẫu nước giếng đang xếp hàng trong phòng giữ sổ của dinh thự.
Ngày hôm sau buổi trình bày, một việc nhỏ nhưng có ý nghĩa lớn diễn ra ở lầu đông. Uyển Thanh tự tay mang khung thêu cành mai có đôi cánh chỉ xám xuống thư phòng và đặt lại nó lên bàn làm việc của Kính Nghiêu, đúng vị trí cũ của nó trước ngày lá thư hủy hôn tới. Cô nói cô đã nghĩ kỹ: đôi cánh trên khung thêu là của cô, là một phần của dòng máu tổ tiên cô, và cô không việc gì phải giấu nó đi khỏi mắt mình chỉ vì người ngoài phố đồn đại những điều họ không hiểu. Cô nói từ hôm nay cô sẽ sống với sự thật này một cách đường hoàng trong chính nhà mình, và phần còn lại, căn nguyên vì sao chứng này mạnh lên ở đời cô, cô chờ ông và thầy lang tìm ra nhờ bằng chứng, bao lâu cũng được.
Kính Nghiêu đặt khung thêu lại chỗ cũ và ghi vào sổ nhật ký: ngày 17/12/1933. Người bị ảnh hưởng nặng nhất bởi sai lầm của ta đã tự mình bước qua được nỗi sợ về danh tính của chính mình, trước cả khi ta tìm ra đáp án cuối cùng cho cô ấy. Ông biết giây phút ấy đánh dấu một sự chuyển biến lớn trong toàn bộ vụ việc: từ nay, cuộc tra cứu không còn chạy đua với nỗi sợ và lời đồn nữa. Nó chỉ còn chạy đua với một câu hỏi khoa học duy nhất về đất, nước và cơ thể con người.
Trong những ngày sau đó, theo đề nghị của Kính Nghiêu, quản gia bắt đầu một công việc âm thầm ở phòng giữ sổ: chép lại toàn bộ các trang sổ trực đêm liên quan tới các đêm rằm thành một cuốn sổ riêng. Đặt tên là sổ các đêm trăng, để khi cần đối chiếu với hồ sơ y học của thầy lang, mọi mốc ngày tháng đều có sẵn trong một chỗ. Công việc ấy mất nhiều buổi tối của ông già, nhưng ông làm với một sự tận tụy khác thường, và khi trao cuốn sổ chép tay cho Kính Nghiêu, ông nói một câu làm ông nhớ mãi. Cả đời tôi giữ sổ cho nhà này, tới già mới biết những trang sổ mình ghi trong những đêm thức trắng ấy lại là giấy tờ quan trọng nhất của dòng họ. Kính Nghiêu nhận cuốn sổ bằng hai tay, vì ông hiểu trong vụ việc này, không có nhân chứng nào âm thầm và bền bỉ hơn người quản gia già đã ghi lại mười năm đêm trăng không thiếu một trang.
Cũng trong buổi tối hôm ấy, gia chủ cho gọi quản gia lên và dặn một việc được ghi vào sổ nhà ngay trước mặt Kính Nghiêu: từ nay, kết luận về huyết thống của tiểu thư là kết luận chính thức của gia đình. Mọi người làm trong nhà khi được hỏi chỉ được nói tiểu thư dưỡng bệnh, còn phần sự thật này chỉ ở trong vòng những người đã có mặt trong buổi họp hôm nay. Ông nói thêm rằng nếu sau này căn nguyên thứ hai về nguồn nước được chứng minh. Gia đình sẽ tính tới việc nói một phần sự thật cho họ hàng gần theo cách tử tế nhất, để đời sau của họ Lạc không còn phải giấu giếm như đời này nữa. Lời dặn ấy cho thấy một sự thay đổi lớn trong cách gia chủ đối diện với bí mật của dòng họ: từ giấu kín bằng mọi giá như các đời trước. Sang giữ kín có chọn lọc trong lúc tìm cách chữa trị, và chuẩn bị cho một ngày con cháu được biết sự thật về chính dòng máu của mình.
Đêm đó, trước khi đi ngủ, ông mở lại bản đính chính viết dở từ đêm 24/11 trong ngăn kéo bàn. Hai dòng chữ mở đầu của nó vẫn nằm đó, dở dang và vô ích. Ông không xé nó đi. Ông gấp nó lại, đặt vào cuối bộ hồ sơ của giai đoạn này như một vật chứng của chính mình, để bất cứ khi nào sau này ông mở hồ sơ này ra. Ông cũng phải gặp lại hai dòng chữ ấy trước tiên, và nhớ rằng mình đã từng đứng ngay trước cơ hội sửa sai rẻ nhất mà lại chọn đi đường vòng đắt nhất.