LẠC ĐẦU MAN Ở LẠC DƯƠNG - Chương 41: Đợt Bài Độc Thứ 1
Ngày 27/01/1934, đợt bài độc thứ 1 cho Uyển Thanh chính thức bắt đầu tại dinh thự họ Lạc. Do Trình Dục Dân chủ trì và trực tiếp kê đơn, sắc thuốc đợt đầu…
Nội dung chương
Ngày 27/01/1934, đợt bài độc thứ 1 cho Uyển Thanh chính thức bắt đầu tại dinh thự họ Lạc. Do Trình Dục Dân chủ trì và trực tiếp kê đơn, sắc thuốc đợt đầu giao cho nhũ mẫu thực hiện dưới sự giám sát của phu nhân theo đúng cuốn sổ thuốc mới mở. Đợt đầu tiên kéo dài nhiều ngày liên tiếp, gồm các thang thuốc nam bài độc uống ngày hai lần và cháo thuốc ăn kèm trong các bữa chính. Kèm theo một chế độ sinh hoạt nghiêm ngặt mà thầy lang đã dặn kỹ từ trước: ngủ sớm, tránh gió lạnh, không đọc sách khuya, và uống nước giếng mới đúng lượng quy định trong ngày.
Trình Dục Dân giải thích cho cả nhà nghe trước khi bắt đầu: thuốc bài độc cho người nhiễm độc lâu năm không làm việc như thuốc chữa bệnh cấp tính. Nó không đuổi chất độc ra khỏi cơ thể trong một cơn sốt hay một lần đổ mồ hôi dữ dội, mà làm việc chậm rãi từng ngày, giúp cơ thể tự đẩy dần chất độc tích tụ trong nhiều năm ra ngoài qua các đường tự nhiên của nó. Vì vậy, dấu hiệu của một đợt bài độc đi đúng hướng không nằm ở những phản ứng mạnh, mà nằm ở những thay đổi nhỏ và đều. Giấc ngủ yên hơn, cơn tê tay thưa dần, vị ngai ngái trong miệng nhạt đi, và móng tay bắt đầu mọc ra phần mới sạch hơn phần cũ có vạch trắng.
Những ngày đầu của đợt thuốc, Uyển Thanh mệt hơn thường lệ, đúng như thầy lang đã báo trước. Cô ngủ nhiều, ăn ít, và có một buổi chiều lên cơn sốt nhẹ làm phu nhân lo lắng tới mức định cho người sang hiệu thuốc gọi thầy lang ngay trong đêm. Nhũ mẫu, theo đúng lời dặn ghi trong sổ thuốc, đo lại thân nhiệt của cô hai lần cách nhau một canh giờ. Thấy cơn sốt đang hạ dần đều, bèn quyết định chờ tới sáng theo đúng quy trình thầy lang đã dặn thay vì làm ầm lên giữa đêm. Sáng hôm sau, khi Trình Dục Dân sang kiểm tra, ông xác nhận cơn sốt nhẹ chiều qua là phản ứng được dự tính trước của cơ thể trong những ngày đầu bài độc. Khen nhũ mẫu đã giữ đúng quy trình, và ghi phản ứng ấy vào sổ thuốc như một dữ kiện bình thường của đợt điều trị.
Kính Nghiêu theo dõi đợt bài độc đầu tiên này bằng cuốn sổ quan sát riêng của mình, ghi chép hằng ngày các chỉ số mà thầy lang yêu cầu. Giấc ngủ của cô gái qua lời báo của nhũ mẫu, số lần tê tay trong ngày, và cảm giác vị trong miệng do chính cô mô tả mỗi buổi sáng. Sau những ngày đầu mệt mỏi, các con số bắt đầu dịch chuyển theo đúng hướng mà cả nhà mong đợi: cơn tê tay từ chỗ xuất hiện gần như mỗi ngày đã thưa xuống còn vài lần trong cả đợt. Giấc ngủ của cô yên và sâu đều đặn hơn, và vào buổi sáng cuối cùng của đợt thuốc đầu tiên, Uyển Thanh tự mình nói với nhũ mẫu một câu được ghi nguyên văn vào sổ. Sáng nay cháu ngậm nước giếng mới mà không còn thấy vị gì lạ ở cuối lưỡi nữa, lần đầu tiên từ khi cháu biết nhớ tới giờ...
Đợt bài độc đầu tiên kết thúc bằng một buổi kiểm tra tổng kết tại lầu đông. Trình Dục Dân xem kỹ móng tay của Uyển Thanh dưới ánh sáng ban ngày và chỉ cho phu nhân và Kính Nghiêu cùng thấy. Ở gốc các móng tay của cô, phần móng mới mọc ra trong những tuần gần đây đã không còn mang vạch trắng như phần móng cũ ở phía đầu ngón. Ông nói đó là một trong những dấu hiệu khách quan đáng mừng nhất của giai đoạn này, vì móng tay là thứ không biết nói dối và không chịu ảnh hưởng bởi cảm giác chủ quan của người bệnh. Ông kết luận đợt thuốc đầu tiên đã đi đúng hướng, cho cô nghỉ thuốc một khoảng theo đúng lịch đã định, và nhắc cả nhà điều quan trọng nhất. Đêm rằm tháng Chạp chỉ còn hai ngày, và đó sẽ là lần kiểm tra thật sự đầu tiên của toàn bộ phương án chữa trị.
Trong số các ghi chép của đợt bài độc đầu tiên, có một chi tiết nhỏ về đời sống trong dinh thự mà Kính Nghiêu ghi lại vì nó cho thấy sự thay đổi tinh tế trong cách cả nhà sống chung với quá trình chữa trị này. Khác với những tháng trước, khi mọi việc liên quan tới lầu đông đều diễn ra trong sự lặng lẽ gần như lén lút, đợt thuốc của tiểu thư lần này được cả nhà nhắc tới một cách công khai và bình thường trong các bữa cơm. Phu nhân hỏi con gái hôm nay uống thuốc có đắng lắm không, gia chủ dặn nhà bếp để ý giờ giấc của các bữa cháo thuốc. Còn Vĩnh Khang thì chủ động nhận phần việc đi lấy các vị thuốc hiếm từ các hiệu thuốc ở xa khi hiệu của thầy lang hết hàng... Sự công khai bình thường ấy, ông ghi nhận, là một liều thuốc không nằm trong bất cứ đơn thuốc nào: một người bệnh được chữa trị giữa ban ngày. Trong sự quan tâm công khai của cả nhà, sẽ hồi phục khác hẳn một người bệnh phải giấu giếm cả việc mình đang uống thuốc.
Bản thân Uyển Thanh cũng thay đổi rõ rệt trong cách cô đối diện với đợt điều trị của chính mình. Cô tự ghi chép vào một cuốn sổ nhỏ riêng của mình các giờ uống thuốc và cảm giác của cơ thể sau mỗi liều, rồi chủ động đưa cuốn sổ ấy cho thầy lang xem trong mỗi lần ông sang khám. Như một người bệnh muốn tham gia thật sự vào quá trình chữa trị của chính mình chứ không chỉ nằm yên chờ người khác chữa cho. Trình Dục Dân xem cuốn sổ tay nhỏ ấy và khen ngợi cô trước mặt phu nhân, nói rằng một người bệnh ghi chép cẩn thận như vậy là bạn đồng hành tốt nhất mà một thầy thuốc có thể có. Vì thầy thuốc chỉ sang khám mỗi tuần một lần, còn người bệnh sống với cơ thể mình từng giờ trong ngày.
Một khó khăn thực tế của đợt thuốc đầu tiên mà ít người ngoài nhà thuốc hình dung được là việc chuẩn bị các vị thuốc hiếm cho một đơn thuốc bài độc cổ truyền trong những ngày cuối năm. Các hiệu thuốc trong vùng đều bận rộn với lượng khách tăng vọt trước Tết. Trình Dục Dân đã lường trước việc này từ khi phương án được chốt. Toàn bộ dược liệu cho cả ba đợt thuốc của Uyển Thanh được ông tính toán và đặt mua gộp một lần từ các mối buôn quen thuộc ở Lạc Dương và cả ở vùng núi phía tây. Trữ tại hiệu thuốc của ông trong các hũ có nhãn riêng ghi tên người bệnh... Ông nói với Kính Nghiêu trong một lần khách ghé hiệu thuốc rằng một quá trình chữa trị dài ngày thất bại thường không thất bại ở đơn thuốc. Thất bại ở những chỗ rất đời thường như hết một vị thuốc giữa chừng, người sắc thuốc thay đổi tay nghề, hay gia đình tự ý thêm bớt một vị thuốc nào nghe người ngoài mách bảo. Vì vậy ông đã khóa chặt cả ba khâu ấy ngay từ đầu: thuốc trữ đủ cho cả quá trình, một người sắc thuốc duy nhất là nhũ mẫu được ông hướng dẫn trực tiếp. Một điều cấm tuyệt đối đã ghi trong sổ thuốc là không ai được cho tiểu thư uống bất cứ thứ gì ngoài đơn của ông trong suốt hai tháng chữa trị, kể cả các món tẩm bổ do họ hàng gửi tặng với ý tốt.
Điều cấm cuối cùng ấy đã được thử thách thật sự một lần trong đợt thuốc đầu tiên, khi một bà họ hàng ở xa gửi tới dinh thự một hộp nhân sâm quý nhân dịp cuối năm, kèm lời dặn tẩm bổ cho tiểu thư đang dưỡng bệnh. Phu nhân, dù rất cảm kích, đã làm đúng quy định của sổ thuốc một cách không khoan nhượng: bà cảm ơn họ hàng bằng một lá thư tử tế. Cất hộp sâm vào kho của nhà bếp dành cho việc đãi khách sau này, và không để một lát sâm nào tới gần chén thuốc của con gái mình. Khi Trình Dục Dân nghe báo lại việc này trong lần khám kế tiếp, ông gật đầu hài lòng và nói đó chính là thứ kỷ luật gia đình mà một quá trình chữa độc lâu năm cần nhất. Vì chất độc ra khỏi cơ thể một người bệnh không chỉ nhờ thuốc của thầy, mà còn nhờ sự kiên định của cả nhà trong việc không tự ý làm thêm bất cứ điều gì ngoài kế hoạch.
Một buổi tối cuối đợt thuốc đầu tiên, khi công việc ghi chép trong ngày đã xong, Kính Nghiêu ngồi đối chiếu toàn bộ số liệu của đợt này với các tháng trước và nhận ra một điều làm ông phải ghi chú cẩn thận vào lề sổ. Trong suốt những ngày của đợt bài độc, không một đêm nào, kể cả những đêm không phải đêm rằm. Uyển Thanh còn có những giấc mơ kỳ lạ hay những lần giật mình tỉnh giấc giữa đêm mà sổ trực từng ghi nhận rải rác trong các tháng mùa thu và mùa đông. Giấc ngủ của cô, theo báo cáo hằng đêm của nhũ mẫu, đã liền mạch và yên ổn một cách đều đặn suốt cả đợt thuốc. Một thay đổi diễn ra lặng lẽ tới mức nếu không có thói quen ghi chép hằng đêm của dinh thự này, không ai có thể khẳng định được nó bắt đầu từ ngày nào và tiến triển ra sao. Ông viết dưới ghi chú ấy rằng đây chính là giá trị lớn nhất của mọi cuốn sổ trong ngôi nhà này: chúng biến những thay đổi mơ hồ của một quá trình hồi phục thành những sự thật có ngày tháng rõ ràng. Niềm hy vọng của một gia đình được xây trên bằng chứng chứ không phải trên cảm giác của những người đang quá mong mỏi một kết quả tốt đẹp.