LẠC ĐẦU MAN Ở LẠC DƯƠNG - Chương 6: Đêm Trước Rằm Tháng Tám
Ngày 02/10/1933, còn hai ngày nữa mới tới đêm rằm tháng Tám, nhưng không khí trong dinh thự họ Lạc đã thay đổi thấy rõ. Người làm đi lại nhẹ nhàng hơn,…
Nội dung chương
Ngày 02/10/1933, còn hai ngày nữa mới tới đêm rằm tháng Tám, nhưng không khí trong dinh thự họ Lạc đã thay đổi thấy rõ. Người làm đi lại nhẹ nhàng hơn, nói năng nhỏ tiếng hơn khi đi qua khu nhà chính. Quản gia Vệ Trường Canh cho người quét lại góc sân sau dưới lầu đông thật sạch, đánh dấu bằng một hàng gạch nhỏ quanh khoảng sân, để sáng sau đêm rằm có thể nhìn rõ bất cứ thứ gì rơi xuống trong đêm.
Kính Nghiêu dành cả buổi sáng để sắp xếp kế hoạch trực đêm cùng gia chủ. Ông đề nghị một cách bố trí đơn giản và chặt chẽ. Nhũ mẫu Quách Tú Anh ngủ lại trong phòng của Uyển Thanh như lệ cũ, giữ đúng hai điều cấm kỵ, ghi nhớ mọi tiếng động trong phòng. Quản gia trực ở sân sau cùng một người làm tin cậy, ghi sổ trực đêm như mọi tháng. Riêng ông sẽ trực ở hành lang ngoài phòng ngủ lầu đông, ngay dưới lỗ thông gió, với một chiếc đèn dầu che bớt ánh sáng và cuốn sổ tay. Gia chủ và phu nhân ở phòng riêng phía nhà chính, không ra hành lang trong đêm, tránh làm rối đội trực.
- Ông Thẩm, tôi chỉ xin ông một điều. Đêm đó dù ông thấy chuyện gì, xin ông đừng can thiệp vào người cháu nó. Cứ ghi lại hết, sáng ra cả nhà sẽ cùng bàn.
Gia chủ nói câu ấy rất chậm, mắt nhìn xuống bàn. Kính Nghiêu gật đầu. Ông hiểu nỗi sợ của một người cha: mười bảy đêm rằm đã qua trong im lặng và không ai bị hại, điều gia đình sợ nhất là một sự can thiệp vội vàng làm mọi việc xấu đi. Ông cam kết chỉ quan sát, ghi chép và giữ người làm đúng vị trí, trừ khi có ai trong nhà gặp nguy hiểm thật sự.
Buổi chiều, ông đi một vòng quanh dinh thự để thuộc địa hình trong sương đêm. Ông đi từ cổng vào sân trước, vòng qua dãy nhà ngang ra sân sau, đứng lại ở khoảng sân gạch dưới lầu đông mà quản gia vừa đánh dấu. Từ sân sau, một con đường mòn nhỏ chạy qua vườn rau rồi mở ra bờ kênh và đầm lầy phía sau nhà. Nước kênh lặng, mặt đầm phủ một lớp bèo mỏng, bìa rừng bên kia đầm đứng im trong nắng chiều. Ông ghi vào sổ: sân sau thông thẳng ra đầm lầy, không có tường chắn ở phía vườn, người trong nhà ra vào phía này ban đêm đều phải qua sân chính có người trực.
Ông cũng lên lại lầu đông, đo khoảng cách từ cửa phòng ngủ của Uyển Thanh tới lỗ thông gió gần nhất ở hành lang. Lỗ thông gió nằm ngay phía trên đoạn hành lang trước cửa phòng, miệng lỗ tròn, vành lỗ bằng gỗ đã cũ nhưng còn chắc. Ông đứng trên ghế, nhìn kỹ vào trong miệng lỗ: ống thông gió đi thẳng lên mái, không có nhánh rẽ, không có vật gì chắn. Từ miệng lỗ nhìn xuống, tầm mắt bao quát được cả đoạn hành lang và một phần cầu thang phía đông.
Tối hôm đó, Uyển Thanh ăn cơm cùng gia đình ở nhà chính. Kính Nghiêu được mời ngồi cùng bàn. Cô ăn ít, uống hai bát nước giếng đầy, và nói đêm nay mình đã thấy buồn ngủ sớm hơn thường ngày dù mới đầu hôm. Phu nhân nghe vậy thì liếc nhìn chồng, gia chủ đặt đũa xuống một lúc rồi mới ăn tiếp. Không ai nói ra, nhưng cả bàn đều hiểu dấu hiệu quen thuộc của những ngày sát rằm đã bắt đầu.
Sau bữa cơm, Kính Nghiêu hỏi Uyển Thanh có muốn dặn gì cho đêm rằm không. Cô nghĩ một lúc rồi nói nhỏ.
- Thưa ông, đêm rằm ông cứ ghi lại hết những gì ông thấy, dù là chuyện cháu nghe xong sẽ sợ. Cháu muốn biết trên người mình đang xảy ra chuyện gì, hơn là được nghe những lời trấn an.
Ông gật đầu, nhắc lại lời hứa ở lầu đông hôm trước. Về phòng, ông chuẩn bị cho đêm trực chính thức còn cách hai ngày: kiểm tra đèn dầu, thay tim đèn mới, mài lại ngòi bút, xếp sổ tay và đồng hồ quả quýt vào túi áo. Ông cũng viết sẵn vào sổ một khung ghi chép cho đêm rằm: các canh giờ trong đêm, vị trí của từng người trực, thời tiết, tiếng động nghe được, giờ Uyển Thanh ngủ say, giờ thân xác bắt đầu lạnh. Khung ghi chép ấy ông chép lại một bản đưa cho quản gia, để sổ trực đêm của dinh thự và sổ tay của ông khớp nhau từng mốc giờ.
Đêm 02/10, trời quang, trăng chưa tròn nhưng đã rất sáng. Kính Nghiêu thử ngồi ở hành lang lầu đông một canh giờ để quen với bóng tối và âm thanh của dãy nhà về đêm. Hành lang vắng lặng, sương chưa xuống, chỉ có tiếng côn trùng ngoài vườn và tiếng nước nhỏ giọt ở mái hiên phía tây. Gần cuối canh, ông nghe từ trong phòng ngủ của Uyển Thanh một sự im lặng khác lạ kéo dài vài phút, khác hẳn nhịp thở và tiếng trở mình của người ngủ bình thường, rồi mọi thứ lại trở lại như cũ. Ông ghi vào sổ giờ giấc của khoảng im lặng ấy, và ghi thêm một câu tự nhắc: đây mới là đêm trước rằm, mọi dấu hiệu còn rất nhẹ.
Trước khi về phòng ngủ, ông ghé qua phòng quản gia. Trường Canh vẫn thức, đang ghi sổ trực đêm. Ông già nói đêm nay trong nhà yên tĩnh, chỉ có tiểu thư ngủ sớm hơn lệ thường. Hai người nhìn nhau, không ai nói thêm, nhưng cả hai đều biết đêm mai và đêm kia mới là những đêm quyết định. Kính Nghiêu về phòng, treo áo dài lên mắc, đặt đồng hồ quả quýt ở đầu giường. Ngoài cửa sổ, trăng tháng Tám gần tròn treo trên dãy gò phía tây thành, sáng lạnh. Ông nằm xuống và tự dặn mình phải ngủ một giấc thật đủ, vì từ đêm mai, ông sẽ thức trọn các canh giờ bên ngoài căn phòng ở cuối lầu đông.
Sáng 03/10, Kính Nghiêu làm thêm một vòng chuẩn bị nữa mà ông cho là cần thiết: ông xin gia chủ cho niêm phong tạm thời lối ra sân sau phía nhà bếp trong đêm rằm. Không phải để ngăn ai, mà để bất cứ người nào ra vào phía sau nhà trong đêm đều phải đi qua sân chính có quản gia trực. Gia chủ đồng ý, và Trường Canh tự tay làm việc ấy vào chiều hôm đó, ghi rõ vào sổ trực đêm giờ niêm và người làm chứng. Ông già nói cách làm này giống hệt cách nhà này vẫn làm trong những đêm giỗ lớn, nên người làm không ai thắc mắc.
Ông cũng bàn với nhũ mẫu về tín hiệu liên lạc trong đêm. Phòng ngủ của Uyển Thanh chốt cửa trong, nhũ mẫu không thể ra ngoài khi có chuyện, nên hai người thống nhất một cách đơn giản: nếu trong phòng có điều gì bất thường vượt ngoài lệ cũ. Nhũ mẫu sẽ gõ ba tiếng vào cánh cửa theo nhịp chậm, và ông ở hành lang sẽ gõ lại hai tiếng để bà biết có người đang ở ngoài. Nếu thân xác Uyển Thanh có dấu hiệu nguy hiểm như ngừng thở, bà sẽ gõ liên tục không ngừng cho tới khi ông phá cửa vào. Thỏa thuận ấy được ghi vào sổ của cả hai người.
Uyển Thanh trong ngày 03/10 ngủ li bì gần như cả buổi chiều. Phu nhân lên thăm con hai lần, lần nào xuống cũng lắc đầu lo lắng, nói cô ngủ say tới mức lay người cũng chỉ ậm ừ rồi ngủ tiếp. Nhũ mẫu cho biết ngấn đỏ trên cổ cô hôm nay đã rõ hơn hôm 24/09 một chút, vẫn mảnh như sợi chỉ nhưng màu đậm hơn, và cô uống nước giếng nhiều tới mức ấm nước riêng ở lầu đông phải châm thêm hai lần trong ngày.
Kính Nghiêu lên lầu đông thăm cô vào đầu giờ tối. Cô vừa tỉnh sau giấc ngủ chiều, ngồi bên cửa sổ, nói chuyện vẫn tỉnh táo nhưng mắt trũng xuống vì mệt. Cô hỏi ông đêm mai ông sẽ đứng ở đâu, và khi nghe ông nói sẽ ở ngay hành lang ngoài cửa phòng, cô gật đầu và nói một câu rất khẽ.
- Vậy là đêm mai, lần đầu tiên trong mười chín năm, có người ở ngay ngoài cửa phòng cháu trong cái đêm ấy. Dù ông thấy gì, cháu cũng cảm ơn ông trước.
Ông trở về phòng mình, kiểm tra lần cuối mọi thứ cho đêm mai: đèn dầu đầy, tim đèn mới, hai cuốn sổ, đồng hồ quả quýt đã lên dây, một chiếc áo ấm để ngồi qua đêm trong hành lang lạnh sương. Ông cũng viết sẵn lên trang đầu của cuốn sổ thứ hai dòng chữ: sổ quan sát đêm rằm tháng Tám, bắt đầu từ canh một ngày 04/10/1933. Rồi ông đi ngủ sớm, trong tiếng côn trùng râm ran ngoài vườn, và ý nghĩ cuối cùng trước khi thiếp đi là hình ảnh miệng lỗ thông gió tròn trên hành lang lầu đông, đen và sâu như một con mắt đang mở lên bầu trời đêm.
Rạng sáng 04/10, Kính Nghiêu dậy sớm hơn mọi ngày và tự mình đi kiểm tra lại toàn bộ các vị trí trực một lần cuối. Ông thử ngồi vào chiếc ghế ở hành lang lầu đông, nhìn thẳng lên miệng lỗ thông gió, rồi đi xuống sân sau đứng vào vị trí của quản gia, ngẩng đầu nhìn lên mái lầu đông và khoảng trời phía đầm lầy. Hai vị trí ấy nhìn thấy nhau một phần qua góc sân, đủ để hai người trực ra hiệu cho nhau bằng đèn che sáng khi cần mà không phải lên tiếng. Ông cũng kiểm tra sợi dây chuông nhỏ mà quản gia buộc từ sân sau lên hành lang, dùng để báo hiệu khẩn cấp trong đêm mà không làm kinh động cả nhà. Mọi thứ đã sẵn sàng.
Ăn sáng xong, ông gặp riêng gia chủ một lúc ngắn. Gia chủ hỏi ông có sợ không, và ông trả lời thật rằng người làm nghề của ông sợ nhất là ghi chép sai, còn hiện tượng lạ thì chỉ là việc chưa hiểu, chưa hiểu thì quan sát cho kỹ. Gia chủ nghe vậy thì gật đầu, nói đêm nay cả nhà giao cho ông sắp xếp, người làm trong nhà đã được dặn nghe theo lời ông và quản gia trong suốt đêm trực. Đó là một sự tín nhiệm lớn, và Kính Nghiêu biết từ đêm nay, ông không còn là khách trong dinh thự này nữa mà đã là một phần của bí mật mà cả nhà đang cùng nhau giữ.