LẠC ĐẦU MAN Ở LẠC DƯƠNG - Chương 7: Đêm Đầu Bay Thứ 1
Đêm 04/10/1933 là đêm rằm tháng Tám. Trăng tròn lên cao từ đầu hôm, sáng tới mức sân gạch của dinh thự họ Lạc không cần thắp đèn cũng nhìn rõ từng viên…
Nội dung chương
Đêm 04/10/1933 là đêm rằm tháng Tám. Trăng tròn lên cao từ đầu hôm, sáng tới mức sân gạch của dinh thự họ Lạc không cần thắp đèn cũng nhìn rõ từng viên gạch. Kính Nghiêu vào vị trí trực ở hành lang lầu đông từ đầu canh một, ngồi trên chiếc ghế gỗ ngay dưới lỗ thông gió, đèn dầu che nửa ánh sáng đặt dưới chân, sổ tay mở sẵn trên đùi. Quản gia Vệ Trường Canh đã ở sân sau từ chập tối. Nhũ mẫu Quách Tú Anh vào phòng ngủ của Uyển Thanh và chốt cửa trong như lệ cũ.
Uyển Thanh ngủ thiếp đi từ rất sớm. Qua lời nhũ mẫu kể lại vào sáng hôm sau, cô lên giường ngay sau bữa cơm tối, nói một câu là người rã rời, rồi ngủ say chỉ trong vài phút. Tới cuối canh một, nhũ mẫu ghé tai nghe ngóng: căn phòng yên lặng hoàn toàn, không có tiếng trở mình nào nữa. Bà ngồi trên ghế bên giường, tay cầm quạt nhưng không quạt, mắt nhìn thân hình cô gái nằm yên dưới lớp chăn đắp tới ngực.
Ở hành lang, Kính Nghiêu ghi lại từng mốc giờ bằng đồng hồ quả quýt. Canh hai điểm qua trong im lặng. Sương bắt đầu xuống dày quanh dinh thự, trăng bị một lớp sương mỏng che thành quầng sáng lớn. Tiếng côn trùng ngoài vườn sau bỗng thưa dần rồi tắt hẳn vào một lúc nào đó mà ông ghi lại được chính xác, vì sự im lặng đột ngột ấy làm ông ngẩng đầu lên khỏi sổ. Cả đầm lầy sau nhà như nín thở.
Đúng lúc ấy, từ trong phòng ngủ vang ra một tiếng động rất khẽ, giống hệt tiếng nhũ mẫu từng mô tả. Như vải lụa quệt nhẹ qua không khí, rồi một luồng gió lạnh lùa qua khe cửa, chạm vào mặt ông dù hành lang đêm nay không có gió. Kính Nghiêu đứng bật dậy, bước tới sát cửa phòng nhưng giữ đúng cam kết không mở cửa. Ông đặt tai gần cánh cửa. Bên trong không còn một âm thanh nào, yên lặng tới mức ông nghe được cả tiếng tim mình đập.
Rồi từ phía trên đầu ông, qua miệng lỗ thông gió, một bóng nhỏ lướt ra. Về sau, khi ghi lại vào sổ, ông đã viết rất chậm và rất kỹ đoạn này, vì ông biết nếu viết vội, chính ông cũng sẽ không tin mình nữa. Đó là đầu của một người con gái, tóc đen dài buông xuống hai bên, và hai vành tai của chiếc đầu ấy xòe rộng ra hai phía như đôi cánh chim. Đập đều và mạnh, nâng chiếc đầu bay cao qua lỗ thông gió, xuyên qua lớp sương trên mái nhà, hướng thẳng về phía đầm lầy sau dinh thự. Chiếc đầu không kéo theo bất cứ thứ gì, không có ánh sáng lạ nào quanh nó, chỉ có tiếng đập cánh phần phật rất khẽ rồi xa dần trong sương.
Kính Nghiêu đứng chết lặng dưới lỗ thông gió một lúc lâu mới ghi nổi dòng đầu tiên vào sổ: đêm đầu bay thứ 1. Tay ông run tới mức nét chữ ngoằn ngoèo. Ông nhìn đồng hồ: giờ ấy đã sang nửa sau của canh hai. Ông buộc mình làm đúng phần việc của một người quan sát: ông bước nhanh xuống cầu thang phía đông, ra sân sau gặp quản gia, và cùng ông già ngẩng đầu nhìn về hướng đầm lầy.
Từ sân sau, trong lớp sương trên mặt đầm, hai người thấy một bóng nhỏ lúc ẩn lúc hiện bay thấp trên mặt nước, sà xuống các bờ cỏ và mép kênh rồi lại bay lên. Tiếng đập cánh nghe rất khẽ, thỉnh thoảng có tiếng nước động nhẹ và tiếng côn trùng xao xác ở những điểm bóng nhỏ sà xuống. Trường Canh đứng bên cạnh, giọng run run.
- Thưa ông, mười mấy năm tôi trực đêm rằm, tôi chỉ nghe tiếng chứ chưa từng đứng ở sân mà nhìn theo như đêm nay. Thì ra tiếng đập cánh trong sổ của tôi là tiếng này đây.
Kính Nghiêu không đáp. Ông ghi vào sổ: chiếc đầu chỉ bay quanh quẩn trên đầm lầy, bìa rừng và bờ kênh sau nhà, sà xuống bắt những con mồi nhỏ dưới nước và trong cỏ, không bay về phía khu dân cư, không tới gần bất cứ người nào trong nhà đang thức. Suốt thời gian quan sát, nó không hề đáp xuống sân chính hay bay về hướng phố. Ông và quản gia đứng ở sân sau tới gần hết canh bốn, sương dày tới mức có lúc mất hẳn bóng của nó trong mấy phút, rồi tiếng đập cánh lại hiện ra từ phía bờ kênh.
Trong phòng ngủ ở lầu đông, theo lời nhũ mẫu, thân xác của Uyển Thanh nằm yên suốt đêm, lạnh ngắt như một người đã mất hết hơi ấm, hơi thở nhẹ và đều tới mức bà phải nhiều lần ghé sát mới yên tâm. Bà giữ đúng hai điều cấm kỵ: chăn chỉ đắp tới ngực, cổ và mặt cô để hở, không vật gì đặt lên người cô. Bà nói bà không dám ngủ, chỉ ngồi đếm hơi thở của cô và chờ trời sáng như mọi đêm rằm đã qua.
Gần rạng đông, khi phía đông vừa hửng một vệt sáng mờ, tiếng đập cánh quay lại từ phía đầm lầy. Kính Nghiêu đã về vị trí ở hành lang từ trước đó. Ông nghe tiếng đập cánh hạ thấp dần qua miệng lỗ thông gió, một luồng gió lạnh nữa lùa qua khe cửa phòng, rồi mọi thứ yên lặng trở lại như cũ. Ông ghi giờ vào sổ và ngồi chờ. Ít phút sau, trong phòng vang lên tiếng trở mình rất khẽ đầu tiên của Uyển Thanh kể từ đầu đêm.
Trời sáng hẳn, nhũ mẫu mở cửa phòng, mặt bà nhợt nhạt vì thức trắng nhưng giọng nói bình tĩnh. Bà báo tiểu thư đã ấm người trở lại, hơi thở bình thường, đang ngủ một giấc nông như người vừa qua một đêm dài mệt mỏi. Kính Nghiêu gật đầu, khép sổ lại. Trang sổ của đêm 04/10/1933 là trang dài nhất ông từng ghi trong hai mươi năm làm nghề: đêm đầu bay thứ 1 của Lạc Uyển Thanh, đầu lìa thân sau canh hai khi cô ngủ say. Bay bằng hai vành tai xòe rộng như đôi cánh chim qua lỗ thông gió, chỉ săn mồi nhỏ ở đầm lầy sau nhà, và trở về nhập lại thân xác trước rạng đông. Ông đọc lại trang sổ hai lần, rồi mới bước xuống sân sau, nơi quản gia đang đứng nhìn góc sân gạch đầy xác sâu bọ rơi rụng trong đêm.
Khi trời sáng rõ, Kính Nghiêu và quản gia cùng đi một vòng quanh góc sân sau đã được đánh dấu từ hôm chuẩn bị. Trong hàng gạch nhỏ vây quanh khoảng sân, xác sâu bọ nằm dày hơn bất cứ buổi sáng nào Trường Canh từng thấy trong các tháng trước. Phần lớn là côn trùng cánh cứng và cánh mỏng sống quanh đầm lầy, lẫn vài con tôm nhỏ, hai con cua đồng và một ít cá nhỏ đã cứng lại trong sương sớm. Chúng nằm dồn về phía chân tường đúng như những lần trước, như bị một luồng gió vô hình quét về cùng một hướng trong đêm.
Kính Nghiêu cúi xuống quan sát rất lâu. Ông nhận ra một điều quan trọng: trong đám xác ấy không có một con vật nào thuộc loại sống trong nhà hay trong sân, tất cả đều là sinh vật của đầm lầy, bờ kênh và bìa rừng, đúng những nơi chiếc đầu đã bay tới trong đêm. Ông chọn vài mẫu vật tiêu biểu, cho vào các tờ giấy riêng, ghi ngày tháng và vị trí nhặt, rồi đưa quản gia giữ cùng sổ trực đêm. Số còn lại, người làm quét dọn sạch như lệ cũ trước khi khách khứa trong nhà thức dậy, nhưng lần này việc quét dọn diễn ra sau khi đã có người ngoài nhà tận mắt kiểm chứng.
Ông cũng quay lại hành lang lầu đông, đứng dưới lỗ thông gió và nhìn lên lần nữa trong ánh sáng ban ngày. Quanh miệng lỗ phía trong, lớp bụi mỏng bám trên vành gỗ bị xáo động ở hai điểm đối diện nhau, như có vật gì mềm và rộng đã quệt qua trong đêm. Ông lấy thước đo khoảng cách giữa hai vệt bụi ấy và ghi vào sổ, bên cạnh ghi chú: bề rộng xấp xỉ sải của hai vành tai khi xòe hết cỡ theo quan sát đêm qua. Đó là vật chứng nhỏ nhất của đêm đầu bay, nhưng là vật chứng ông đo được bằng chính tay mình.
Gia chủ và phu nhân nghe báo cáo buổi sáng trong thư phòng với vẻ mặt vừa nhẹ nhõm vừa nặng nề. Nhẹ nhõm vì đêm qua không ai bị hại và Uyển Thanh đã tỉnh lại bình thường. Nặng nề vì từ nay, chuyện trong nhà họ không còn là một chứng bệnh mơ hồ nữa, mà là một hiện tượng có người ngoài chứng kiến, có ghi chép, có vật chứng. Gia chủ nói một câu chậm rãi.
- Ông Thẩm, từ hôm nay nhà tôi không tự dối mình được nữa. Ông cứ tra tiếp, cần gì nhà tôi cũng chiều, chỉ xin ông giữ cho con gái tôi cái danh dự của người con gái chưa chồng.
Kính Nghiêu khép cuốn sổ quan sát đêm rằm lại, và lần đầu tiên kể từ khi tới dinh thự, ông cho phép mình nghĩ xa hơn một bước: hiện tượng này có nhịp. Có đường đi, có mồi ăn và có lối về cố định, nghĩa là nó vận hành như một bản năng của sinh vật sống hơn là như một cơn bệnh vô định. Ý nghĩ ấy ông chưa viết vào sổ, nhưng ông biết những cuốn sách cổ ông mang theo sắp phải được mở ra thật sự.
Giữa buổi sáng, khi Uyển Thanh đã ăn được nửa bát cháo loãng và ngồi dậy nói chuyện bình thường, Kính Nghiêu mới cho phép mình ngồi xuống thư phòng và đọc lại toàn bộ cuốn sổ quan sát đêm rằm lần thứ ba. Ông đọc từng dòng, đối chiếu giờ giấc với sổ trực đêm của quản gia mà Trường Canh vừa mang lên. Hai cuốn sổ khớp nhau ở mọi mốc quan trọng, từ giờ côn trùng ngoài đầm im bặt cho tới giờ tiếng đập cánh quay lại từ phía bờ kênh. Sự khớp nhau ấy là điều ông cần nhất, vì nó biến trải nghiệm của một người thành dữ kiện có hai nguồn độc lập. Ông sao chép lại trang sổ đêm qua thành một bản thứ hai, cất ở một nơi khác trong phòng, theo nguyên tắc không bao giờ để ghi chép quan trọng chỉ có một bản duy nhất.