Lên Hương - Chương 125: Gỗ bời lời và ca vãng lai
Sáng hôm sau, A Lực chở gỗ bời lời về tiệm bằng chiếc xe ba gác cũ kỹ. Gỗ bời lời là loại gỗ nhẹ, thơm dịu, vân đẹp, rất hợp để đóng hòm cho người cả đời…
Nội dung chương
Sáng hôm sau, A Lực chở gỗ bời lời về tiệm bằng chiếc xe ba gác cũ kỹ.
Gỗ bời lời là loại gỗ nhẹ, thơm dịu, vân đẹp, rất hợp để đóng hòm cho người cả đời gắn với thuốc Nam như thầy Tám. A Lực chọn từng tấm gỗ kỹ lưỡng ở xưởng gỗ quen, tấm nào cũng đều màu, không mắt, không nứt. Ông vỗ vào tấm gỗ, cười hề hề:
- Gỗ tốt đó, thằng cháu. Thầy Tám nằm trong này thì mát mẻ, thơm tho, như nằm giữa vườn thuốc vậy.
Cả đội đạo tỳ xúm vào phụ giúp. Người cưa, người bào, người đục mộng, xưởng tiệm rộn ràng như ngày hội. Bụi mùn cưa bay mù mịt trong nắng sớm, mùi gỗ bời lời thơm dịu quyện với mùi mồ hôi, tạo nên một mùi rất riêng của xưởng mộc tang: mùi của sự sống đang chuẩn bị cho cái chết một chỗ nằm êm ái.
Diệp An đứng giữa xưởng, chỉ đạo từng chi tiết theo đúng dặn của thầy Tám: đóng theo kiểu mộng én không dùng đinh sắt, vì thầy bảo "đinh sắt lạnh, nằm không yên". Đáy hòm lót lá thuốc khô ngải cứu, hương nhu, quế chi thay vì chè hoa cúc thường lệ. Nắp hòm để trơn, chờ vẽ vườn thuốc đầy nắng.
- Thằng An, mày khó tính như ông già, - Ba Gác vừa bào gỗ vừa trêu. - Đóng cái hòm mà đòi hỏi như đóng tủ thờ.
- Hòm của thầy Tám mà, phải kỹ, - Diệp An đáp, tay vuốt ve tấm gỗ vừa bào xong, kiểm tra độ nhẵn. - Thầy cả đời kỹ tính với từng thang thuốc, mình làm hòm cho thầy cũng phải kỹ.
- Nói đúng, - A Lực gật đầu. - Làm nghề này, cái tâm phải đặt lên đầu. Hòm là nhà cuối cùng của người ta, làm ẩu là có tội.
Mọi người gật gù, tay làm càng cẩn thận hơn. Giữa lúc xưởng đang rộn ràng, bỗng có tiếng gõ cửa dồn dập ngoài tiệm. Diệp An ra mở, thấy một gia đình ba người đứng ngoài: một người phụ nữ trạc bốn mươi, mắt đỏ hoe, dắt theo hai đứa con nhỏ, đứa lớn chừng mười tuổi, đứa nhỏ chừng bảy tuổi.
- Cậu... cậu là chủ tiệm? - người phụ nữ hỏi, giọng run run.
- Dạ, cháu là Trần Diệp An. Cô cần gì ạ?
- Nhà tôi... chồng tôi mất đột ngột đêm qua, - người phụ nữ nói, nước mắt lăn dài. - Tai biến, đưa đi bệnh viện không kịp. Nhà tôi nghèo, tiền chỉ đủ một nửa cỗ hòm thường. Tôi đi hỏi mấy tiệm rồi, họ đều lắc đầu. Có người chỉ tôi đến đây, bảo tiệm Vạn Niên Cư... tiệm hay giúp người nghèo.
Diệp An nhìn người phụ nữ, rồi nhìn hai đứa trẻ nép sau mẹ, mặt mày ngơ ngác chưa hiểu chuyện gì. Đứa nhỏ còn cầm trên tay một cái kẹo mút, ngậm dở. Anh chợt thấy tim mình thắt lại. Anh nhớ đến cha mẹ mình mất sớm hồi anh mười tuổi, nhớ đến cảm giác bơ vơ của một đứa trẻ mất cha.
- Cô vào trong ngồi đã, - anh vội mời cả nhà vào. - Chuyện tiền nong tính sau, người mất là trên hết.
A Lực từ trong xưởng bước ra, nghe chuyện xong thì vỗ vai Diệp An:
- Thằng cháu, mày tính sao?
Diệp An không do dự:
- Đóng cho cô ấy một cỗ hòm giá vốn, không lấy công. Gỗ còn thừa nhiều, mình dùng gỗ tạp cũng được, miễn là chắc chắn, đàng hoàng.
- Nhưng mà hòm thầy Tám đang làm dở... - Ba Gác ngập ngừng.
- Thì mình làm song song, - Diệp An đáp. - Ban ngày làm hòm thầy Tám, tối làm hòm ca vãng lai. Mình đông người, lo được.
Người phụ nữ nghe vậy, òa khóc, quỳ xuống vái lạy:
- Cảm ơn cậu, cảm ơn các anh. Nhà tôi kiếp này không quên ơn.
- Cô đứng lên đi, - Diệp An vội đỡ. - Người một xóm với nhau, giúp được thì giúp. Cô cho cháu biết tên tuổi người mất để cháu chuẩn bị.
Người mất tên là Nguyễn Văn Sạch, 45 tuổi, công nhân vệ sinh quét rác đêm của xóm Chợ Quán. Cả đời ông quét rác, giữ cho đường phố sạch sẽ, lương ba cọc ba đồng, nuôi vợ và hai con ăn học. Đêm qua, ông đang đi làm thì bị tai biến, ngã xuống giữa đường, trên tay còn cầm cây chổi. Đồng nghiệp phát hiện ra lúc gần sáng, khi đi giao ca.
Diệp An nghe mà sống mũi cay cay. Anh nghĩ đến những đêm khuya đi qua xóm, thấy bóng dáng những công nhân vệ sinh lầm lũi quét rác dưới ánh đèn đường. Họ là những người hùng thầm lặng, cả đời sạch đường cho người ta đi, đến lúc mất đi lại không có tiền mua hòm. Anh chợt nhớ, hồi anh còn nhỏ, có lần anh vứt rác bừa bãi, bị một chú công nhân nhắc nhở nhẹ nhàng. Không biết có phải chú Sạch không, nhưng anh thấy lòng mình nhói đau.
- Cô yên tâm, - anh nói, giọng quả quyết. - Chú Sạch cả đời lo cho xóm sạch, giờ xóm lo cho chú đoạn đường cuối. Tiệm cháu sẽ làm đàng hoàng, không lấy một đồng công.
Người phụ nữ gật đầu, nước mắt chảy dài nhưng miệng cười. Hai đứa trẻ nép vào mẹ, đứa lớn bỗng hỏi:
- Mẹ ơi, ba đi đâu rồi?
- Ba đi xa, - người mẹ ôm con, giọng nghẹn ngào. - Ba đi đến một nơi rất đẹp, không phải quét rác nữa.
Diệp An quay mặt đi, lau vội nước mắt. Anh vỗ vai A Lực:
- Chú ơi, mình bắt tay vào làm ngay đi. Ca này gấp, phải xong trong hai ngày.
- Rõ, - A Lực gật đầu, quay vào xưởng hô to. - Anh em ơi, có ca vãng lai gấp! Bỏ hết việc đang làm, ưu tiên ca này trước!
Cả đội nhao nhao lên, không ai than vãn một lời. Họ quen rồi, nghề này là vậy, người chết không chờ được, việc gấp là phải ưu tiên. Hòm thầy Tám đành gác lại một bên, cả xưởng dồn sức đóng hòm cho chú Sạch.
Diệp An đứng giữa xưởng, nhìn mọi người tất bật, trong lòng dâng lên một niềm tự hào lạ thường. Đây mới là Vạn Niên Cư mà chú Bảy đã gây dựng: không phải tiệm hòm kiếm tiền, mà là nơi nương tựa cuối cùng của những người nghèo khổ, nơi mà người chết được đối xử tử tế dù họ có tiền hay không.
Anh nhìn đôi mắt đỏ hoe của người vợ góa đang ngồi ở góc xưởng, nhìn hai đứa trẻ ngơ ngác, và gật đầu một cái thật chắc:
- Để đó cho tiệm lo. Cô cứ yên tâm.
Người phụ nữ gật đầu, nước mắt lại chảy. Nhưng lần này, trong nước mắt có cả nụ cười. Vì bà biết, chồng mình sẽ được đưa đi đàng hoàng, không phải nằm co ro trong một cỗ hòm ọp ẹp hay tệ hơn là không có hòm. Đứa con nhỏ bỗng chạy đến, ôm lấy chân Diệp An:
- Chú ơi, chú đóng hòm cho ba cháu đẹp đẹp nhé.
- Ừ, chú hứa, - Diệp An xoa đầu thằng bé, giọng nghẹn ngào. - Đẹp nhất xóm luôn.
Hai mẹ con ra về, Diệp An quay vào xưởng, thấy mọi người đã tự động phân công: Ba Gác lo cưa gỗ, Năm Vá Xe lo đục mộng. Tư Hủ Tiếu lo nấu cơm cho cả đội ăn tại chỗ, Tám Bánh Mì chạy đi mua thêm đinh và keo. Không ai bảo ai, nhưng ai cũng biết việc mình phải làm. Đó là đội Tứ Hải Huynh Đệ: ban ngày mỗi người một nghề, khi có việc nghĩa thì thành một đội quân kỷ luật.
Cả ngày hôm đó, xưởng tiệm rộn ràng tiếng cưa, tiếng đục, tiếng bào. Ba Gác cưa gỗ nhanh như máy, mùn cưa bay mù mịt. Năm Vá Xe đục mộng chính xác đến từng milimet, không cần đo đạc. Sáu Hồ lo pha keo, Hoàng Văn Bảy lo đánh vecni. Diệp An đi qua đi lại kiểm tra, chỗ nào chưa đạt là bắt làm lại ngay, không nể nang.
- Thằng An khó tính giống hệt chú Bảy hồi trẻ, - Tư Hủ Tiếu vừa nấu cơm vừa nói với mọi người. - Hồi đó ổng cũng vậy, hòm nào không đạt là ổng bắt tháo ra làm lại, không thương tiếc.
- Khó tính mới tốt, - A Lực gật đầu. - Hòm là nhà cuối cùng của người ta, làm ẩu thì người ta nằm không yên, mình cũng áy náy cả đời.
Đến chiều tối, cỗ hòm đã thành hình. Diệp An kiểm tra lần cuối: mộng khít, mặt nhẵn, góc vuông vức, nắp đậy khít không hở. Anh gật đầu hài lòng:
- Được rồi, mai mình liệm và vẽ nắp. Cảm ơn mọi người.
- Cảm ơn gì, - Ba Gác xua tay. - Việc nghĩa mà.
Ngoài xưởng, nắng chiều đã tắt, chỉ còn ánh đèn vàng vọt chiếu lên cỗ hòm vừa thành hình. Mùi gỗ thơm quyện với mùi mồ hôi, mùi của tình người ấm áp giữa một xóm nghèo. Diệp An đứng nhìn cỗ hòm hồi lâu, rồi khẽ nói:
- Chú Sạch ơi, chú yên tâm, nhà mới của chú đàng hoàng lắm.
Đêm nay sẽ là một đêm dài chuẩn bị cho lễ liệm ngày mai. Nhưng anh không ngại, vì anh biết mình đang làm một việc đúng.