Lên Hương - Chương 128: Đóng hòm thầy Tám
Ngày đóng hòm thầy Tám, cả đội đạo tỳ đến từ sớm, ai nấy mặt mày nghiêm trang. Diệp An đã chuẩn bị kỹ lưỡng: gỗ bời lời đã được cưa xẻ thành từng tấm,…
Nội dung chương
Ngày đóng hòm thầy Tám, cả đội đạo tỳ đến từ sớm, ai nấy mặt mày nghiêm trang.
Diệp An đã chuẩn bị kỹ lưỡng: gỗ bời lời đã được cưa xẻ thành từng tấm, bào nhẵn bóng; lá thuốc khô ngải cứu, hương nhu, quế chi mà thầy Tám giao được phơi lại một nắng cho thơm; dụng cụ đục, cưa, bào được mài sắc. Anh đứng giữa xưởng, phân công từng người, giọng nghiêm túc lạ thường:
- Hôm nay mình đóng hòm cho thầy Tám, phải làm cẩn thận nhất có thể. Thầy dặn: ghép mộng én, không dùng đinh sắt.
Bên cạnh anh, hồn thầy Tám ngồi trên ghế đẩu, gật gù. Chỉ mình Diệp An thấy được cụ. Cả đội đạo tỳ không ai thấy, nhưng ai cũng cảm nhận được trong xưởng có luồng gió mát lạ thường, và nén nhang trên bàn thờ khẽ rung dù không ai động vào.
- Mộng én là gì? - Tám Bánh Mì hỏi, gãi đầu. Anh ta chỉ quen bán bánh mì, không rành mộc.
- Là kiểu ghép mộng hình đuôi én, - Diệp An giải thích, vẽ phác lên giấy. - Hai tấm gỗ ghép vào nhau khít như đuôi con én, chắc chắn mà không cần đinh. Khó làm nhưng đẹp và bền.
Thầy Tám chen vào, nói với Diệp An:
- Bảo chúng nó nhẹ tay, mộng én mà đục lệch một ly là ghép không khít. Nhất là thằng Vá Xe, tay nó hay nóng vội.
Diệp An gật đầu, thuật lại:
- Thầy dặn nhẹ tay, mộng én đục lệch một ly là ghép không khít.
Cả đội bắt tay vào việc. Đây là lần đầu tiên họ đóng hòm hoàn toàn bằng mộng én không dùng đinh sắt, nên ai cũng cẩn thận từng li từng tí. Năm Vá Xe, người có tay nghề mộc khá nhất sau Diệp An, lo phần đục mộng. Ông đục từng cái mộng én chính xác đến từng milimet, mồ hôi vã ra như tắm mà không dám lơ là.
- Nhẹ tay thôi, - Diệp An nhắc, thuật đúng lời thầy. - Thầy bảo mộng én mà đục lệch một ly là ghép không khít.
- Biết rồi, khổ lắm, nói mãi, - Năm Vá Xe càu nhàu, nhưng tay thì càng cẩn thận hơn. - Tao đục mộng từ hồi mày còn mặc quần đùi, mày dạy tao à?
- Cháu không dạy, cháu nhắc, - Diệp An cười. - Hòm thầy Tám mà, phải hoàn hảo.
Ba Gác lo phần cưa. Anh ta cưa gỗ nhanh như máy, nhưng hôm nay cũng phải chậm lại, cưa từng đường thật chính xác. Sáu Hồ và Hoàng Văn Bảy lo phần bào, bào từng tấm gỗ cho nhẵn bóng. Tiếng cưa, tiếng đục, tiếng bào rộn ràng khắp xưởng, như một bản nhạc lao động vui tai.
Đến trưa, Tư Hủ Tiếu mang cơm ra: cơm trắng, canh chua cá lóc, thịt kho trứng, rau luộc chấm kho quẹt. Cả đội ngồi quây quần ăn cơm ngay trong xưởng, vừa ăn vừa nói chuyện. Tư Hủ Tiếu còn thắp thêm một nén nhang, cắm trước bàn thờ nhỏ đặt tạm trong xưởng, khấn:
- Thầy Tám ơi, tụi con ăn cơm, mời thầy dùng với. Có món canh chua cá lóc thầy thích đó.
Hồn thầy Tám ngồi cạnh, hít hà mùi canh chua, thở dài chỉ mình Diệp An nghe thấy:
- Tiếc quá, canh chua cá lóc là món tao thích nhất. Chết rồi, chỉ được ngửi, không được ăn.
Diệp An phì cười, thuật lại cho cả đội:
- Thầy bảo canh chua cá lóc là món thầy thích nhất, chết rồi chỉ được ngửi không được ăn, thầy tiếc lắm.
- Thầy ráng chịu, - Tư Hủ Tiếu cười, nói với vào không khí. - Khói nhang làm sao ngon bằng canh chua, nhưng thôi, thầy quen dần đi nhé.
Cả đội cười ồ lên. Ăn cơm xong, mọi người nghỉ ngơi một lát rồi lại bắt tay vào việc. A Lực lo phần ghép. Ông là người có kinh nghiệm nhất, từng ghép không biết bao nhiêu cỗ hòm. Ông ghép từng tấm một, gõ nhẹ bằng búa gỗ, kiểm tra độ khít. Chỗ nào chưa khít là tháo ra làm lại ngay, không nể nang.
- Hòm của thầy Tám mà, - ông nói. - Phải hoàn hảo.
Diệp An lo phần đáy hòm. Thầy Tám dặn anh: đáy hòm không lót chè hoa cúc như thường lệ mà lót lá thuốc khô: một lớp ngải cứu, một lớp hương nhu, một lớp quế chi. Anh xếp từng lớp cẩn thận, vừa xếp vừa nhớ đến vườn thuốc của thầy, nhớ đến những luống rau xanh rì dưới nắng sớm. Mùi thuốc Nam thơm dịu bốc lên, quyện khắp xưởng, làm ai ngửi cũng thấy dễ chịu.
- Thơm quá, - Bé Ba hít hà. Chỉ Diệp An nghe thấy tiếng bé, còn cả đội chỉ thấy chiếc chuông đồng khẽ rung như có ai chạm vào. - Nằm trên này thì ngủ ngon phải biết.
- Ừ, thầy Tám bảo nằm trên mùi thuốc quen thuộc thì ngủ ngon hơn, - Diệp An đáp, tay vẫn thoăn thoắt xếp lá. - Hồi thầy còn sống, ngày nào thầy cũng ngủ trưa trên võng mắc giữa vườn thuốc, ngửi mùi lá mà ngủ.
- Tao nhớ, - thầy Tám gật gù, nói với Diệp An. - Có lần tao ngủ quên, dậy thấy con mèo nhà hàng xóm nằm ngủ trên bụng tao, hai đứa ngủ ngon lành.
- Thầy kể hồi thầy ngủ quên trong vườn, dậy thấy con mèo hàng xóm nằm ngủ trên bụng, - Diệp An thuật lại, cả đội cười vang.
- Thầy ơi, - Ba Gác vừa bào gỗ vừa hỏi với vào không khí. - Hồi thầy còn trẻ, thầy học nghề thuốc ở đâu?
Thầy Tám kể, Diệp An thuật lại từng câu:
- Thầy học ở ông lang già trong xóm. Hồi đó thầy hai mươi tuổi, nghèo rớt mồng tơi, ông lang thấy thầy siêng năng thì nhận làm học trò, dạy miễn phí. Thầy học ba năm, ngày đi hái thuốc, tối học bắt mạch, kê đơn. Đến năm thứ tư, ông lang bảo thầy ra nghề, thầy mới mở vườn thuốc này.
- Thầy giỏi quá, - Tám Bánh Mì trầm trồ. - Hồi em hai mươi tuổi, em chỉ biết bán bánh mì.
- Mỗi người một nghề, - Diệp An thuật lời thầy. - Thầy bảo mày bán bánh mì cũng là giúp đời, người ta đói thì mày cho người ta ăn. Thầy chữa bệnh, mày nuôi người, ai cũng quan trọng.
Cả đội vừa làm vừa nghe Diệp An thuật chuyện thầy, thời gian trôi nhanh như chớp. Thầy Tám ngồi cạnh chỉ đạo từng li từng tí, y như kê đơn thuốc, Diệp An thuật lại không sót một chữ:
- Thầy dặn thêm lớp quế chi cho ấm lưng thầy. Lưng thầy hay đau, nằm lạnh là không chịu được.
Diệp An rải thêm một lớp quế chi dày.
- Chỗ đầu hòm, thầy dặn lót thêm ít hương nhu cho thơm. Thầy thích mùi hương nhu.
- Còn chỗ chân, thêm ngải cứu. Chân thầy hay lạnh.
Cả đội vừa làm vừa cười. Có hồn người mất ngồi cạnh chỉ đạo từng li từng tí qua lời thuật của Diệp An, đây là chuyện hiếm có trong nghề, chỉ tiệm Vạn Niên Cư mới có. Ba Gác vừa bào gỗ vừa nói với vào không khí:
- Thầy ơi, thầy khó tính quá, chết rồi mà còn khó tính.
Thầy Tám cười khà khà, Diệp An thuật lại:
- Thầy bảo khó tính mới sống lâu. À quên, thầy chết rồi. Khó tính mới... đi thanh thản.
Cả xưởng cười ồ lên. Không khí làm việc vui vẻ, ấm cúng, không hề có vẻ tang tóc. Diệp An nhìn mọi người, trong lòng ấm áp. Anh chợt nghĩ: đây mới là đám tang đúng nghĩa, không phải khóc lóc thảm thiết mà là cùng nhau làm một việc tốt cho người đã khuất, vừa làm vừa cười, vừa nhớ về những kỷ niệm đẹp.
Đến chiều, thân hòm đã hoàn thành. Diệp An kiểm tra lần cuối: mộng én khít như in, không một kẽ hở; đáy hòm lót lá thuốc dày, thơm dịu; thành hòm nhẵn bóng, không một vết xước. Anh gật đầu hài lòng:
- Được rồi, thân hòm xong. Mai mình vẽ nắp.
- Khoan, - thầy Tám bỗng nói với Diệp An. - Thằng An, mày pha mực trước đi, để mai vẽ cho kịp. Pha đúng tỷ lệ bảy ba nhé, sai là tranh nhòe đó.
Diệp An thuật lại, rồi mang hũ tro tàn nhang và sáp ong ra, bắt đầu pha mực. Anh đong bảy phần tro, ba phần sáp, khuấy đều. Nhưng tay anh vẫn còn run nhẹ sau những ngày mệt mỏi, khi rót sáp vào, anh làm đổ một giọt ra ngoài, rơi xuống bàn.
Cả xưởng im phăng phắc. Ai cũng biết luật: mực sai tỷ lệ thì tranh bị nhòe, linh hồn thấy cảnh méo mó sẽ hoảng loạn. Một giọt đổ ra ngoài tuy nhỏ, nhưng tỷ lệ đã sai.
Diệp An nhìn hũ mực, rồi nhìn giọt sáp trên bàn, nghiến răng. Anh không do dự, đổ cả hũ mực đi, rửa sạch hũ, rồi pha lại từ đầu, lần này cẩn thận hơn, tay giữ thật vững, đong đếm chính xác từng phần.
Thầy Tám gật đầu hài lòng, nói với Diệp An:
- Tốt. Làm nghề này, cái tâm phải đặt lên đầu, nhưng cái tay cũng phải vững. Mực mà sai thì công vẽ đổ sông đổ biển.
- Thầy khen, - Diệp An thuật lại, mặt rạng rỡ. - Thầy bảo cái tâm phải đặt lên đầu, cái tay cũng phải vững.
Pha xong, Diệp An đậy nắp hũ mực lại, cất cẩn thận. Anh nhìn nắp hòm gỗ bời lời đang chờ, khẽ nói:
- Mai nhé, mai cháu vẽ cho thầy vườn thuốc đầy nắng.
Thầy Tám mỉm cười, bóng cụ nhạt dần như sương tan, nhưng không biến mất hẳn. Cụ nói với Diệp An:
- Mai ông lại đến xem mày vẽ. Nhớ, luống nào ra luống nấy đó.
- Dạ, cháu nhớ.
Đêm đó, Diệp An ngủ sớm để lấy sức cho ngày mai. Bé Ba ngồi canh bên giường, thấy anh ngủ ngon thì mỉm cười. Ngoài xưởng, hũ mực pha đúng tỷ lệ bảy ba nằm im lìm, chờ ngày mai. Và nắp hòm gỗ bời lời thơm mùi gỗ mới, đang chờ một vườn thuốc đầy nắng sẽ hiện lên dưới đầu cọ.
Mọi thứ đã sẵn sàng. Ngày mai, Diệp An sẽ vẽ nắp hòm thứ ba trong tuần. Anh không biết rằng, đây sẽ là một thử thách lớn nhất từ trước đến nay, lớn hơn cả những đêm thức trắng, lớn hơn cả những lần tay run.
Vì nắp hòm thứ ba, theo luật nghề, là giới hạn cuối cùng của con người.