Lên Hương - Chương 126: Nắp hòm thứ hai
Ca vãng lai của chú Nguyễn Văn Sạch được tiến hành gấp rút trong hai ngày, vì gia đình neo đơn, không có người lo liệu, xóm giềng phải chung tay. Cả đội…
Nội dung chương
Ca vãng lai của chú Nguyễn Văn Sạch được tiến hành gấp rút trong hai ngày, vì gia đình neo đơn, không có người lo liệu, xóm giềng phải chung tay. Cả đội đạo tỳ nghe tin, ai cũng gác việc riêng lại, tập trung về tiệm từ sáng sớm.
Cả đội đạo tỳ dồn sức, hòm gỗ được đóng xong trong một ngày một đêm. Diệp An trực tiếp chỉ đạo, kiểm tra từng mộng, từng đường bào. Hòm không phải gỗ quý như hòm thầy Tám, chỉ là gỗ tạp thường, nhưng được đóng cẩn thận, chắc chắn, nhẵn nhụi, không thua kém hòm đắt tiền là bao. A Lực tự tay chọn từng tấm ván, gõ thử từng tấm để nghe tiếng, loại bỏ những tấm có tiếng đục vì sợ mối mọt bên trong. Năm Vá Xe lo phần mộng, tay nghề lão luyện làm những mối ghép khít đến mức không lọt được sợi tóc. Ba Gác và Chín Cá lo bào nhẵn, bào đi bào lại đến khi mặt gỗ mịn như da em bé.
- Nghèo thì nghèo, nhưng hòm phải đàng hoàng, - A Lực nói, tay vuốt ve thành hòm vừa đóng xong. - Người ta cả đời quét rác cho mình đi, mình đóng cho người ta cái hòm ọp ẹp thì còn mặt mũi nào. Nghề đạo tỳ là nghề đưa người ta đi đoạn đường cuối, đoạn đường ấy phải tử tế.
Đến phần vẽ nắp hòm, Diệp An trầm ngâm hồi lâu. Anh chưa từng gặp chú Sạch lúc sống, chỉ nghe vợ con kể lại. Anh nhắm mắt, tưởng tượng về cuộc đời một công nhân vệ sinh quét rác đêm: những đêm khuya lầm lũi dưới ánh đèn đường, tiếng chổi sột soạt trên mặt đường vắng, mùi rác, mùi mồ hôi. Và niềm vui giản dị khi thấy con đường mình vừa quét sạch bong dưới ánh nắng sớm.
Anh pha mực đúng tỷ lệ bảy phần tro nhang, ba phần sáp ong, cẩn thận khuấy đều cho mực sánh mịn, không vón cục. Nhưng khi chấm cọ vào mực, tay anh run đến mức làm mực văng ra ngoài, bắn cả lên tay áo. Anh phải đặt cọ xuống, hít thở sâu mấy lần, đợi tay bớt run mới dám cầm lại. Bé Ba đứng cạnh, lo lắng nhìn anh, tay nắm chặt vạt áo, nhưng không dám nói gì vì sợ làm anh mất tập trung.
- Anh Hai, hay để mai vẽ? - bé thì thầm, giọng đầy lo lắng. - Tay anh run quá.
- Không được, - Diệp An lắc đầu. - Mai là lễ nhập quan rồi. Hôm nay phải xong.
Nét cọ đầu tiên chạm vào gỗ, tiếng lòng của chú Sạch ùa về: không oán trách, không tiếc nuối, chỉ có một sự bình yên lạ thường. Chú kể về những đêm quét rác, về niềm vui khi thấy xóm sạch, về hai đứa con ngoan, về người vợ hiền. Chú kể về một đêm mưa, chú che áo mưa cho một bà cụ ăn xin ngồi co ro dưới mái hiên, bà cụ cảm ơn rối rít, bảo cả đời chưa ai đối xử tốt với bà như vậy. Chú kể về một sáng sớm, chú nhặt được chiếc ví của ai đánh rơi, đứng đợi cả buổi dưới nắng để trả lại cho người mất, người ta cảm động dúi cho chú năm chục mà chú nhất quyết không lấy. Những chuyện nhỏ nhặt mà chú kể với niềm tự hào giản dị, như thể đó là những chiến công lớn nhất đời mình. Chú còn kể về niềm vui mỗi sáng khi thấy con đường mình vừa quét sạch bong dưới ánh nắng sớm, xe cộ đi qua, người ta không để ý, nhưng chú biết, chính tay mình đã làm cho thành phố này đẹp hơn một chút.
Diệp An vừa vẽ vừa khóc. Nước mắt anh rơi xuống, lẫn vào mực, làm bức tranh có những vệt loang nhẹ, nhưng anh không lau đi. Anh nghĩ, có lẽ những giọt nước mắt ấy cũng là một phần của bức tranh, là tấm lòng của người vẽ gửi vào. Anh vẽ bầu trời quang đãng sau cơn mưa, vẽ từng đám mây trắng bồng bềnh, vẽ mặt đường ướt phản chiếu ánh nắng vàng rực rỡ. Anh vẽ kỹ từng chi tiết: những vũng nước nhỏ phản chiếu bầu trời, những chiếc lá ướt long lanh, và ở giữa bức tranh, một người công nhân vệ sinh đang đẩy xe rác đi xa dần, bóng lưng khuất dần trong nắng sớm. Anh vẽ thêm hai đứa trẻ đứng vẫy tay chào ba, và một người phụ nữ đứng ở cửa nhà, mỉm cười. Đó là thế giới vĩnh hằng của chú Sạch: một con đường sạch bong, một bầu trời trong xanh, một gia đình đầm ấm, không còn rác, không còn mệt nhọc, không còn lo toan.
Vẽ xong, Diệp An thấy mắt mình ươn ướt, vai mỏi nhừ, lưng đau ê ẩm vì ngồi còng suốt mấy tiếng đồng hồ. Anh đặt cọ xuống, thở phào một hơi dài, cảm thấy như vừa trút được một gánh nặng ngàn cân. Bé Ba từ đâu bay đến, lén nhét một cái kẹo bông gòn vào túi áo quan của chú Sạch, thì thầm:
- Chú ấy thích ngọt. Hồi còn sống, chú hay mua kẹo cho con nít trong xóm.
Diệp An mỉm cười, vỗ vai bé:
- Em tốt bụng quá.
- Chứ sao, - Bé Ba vênh mặt. - Cháu ngoan của xóm Chợ Quán mà.
Lễ tang chú Sạch được cử hành gọn nhẹ mà ấm cúng. Cả xóm quét rác đến đưa đồng nghiệp đoạn đường cuối, ai cũng rưng rưng. Họ mặc đồng phục công nhân vệ sinh màu xanh, đứng thành hai hàng dài tiễn xe tang, một hình ảnh cảm động mà Diệp An sẽ nhớ mãi. Họ kể về chú Sạch: hiền lành, chịu khó, chưa bao giờ than vãn, hay giúp đỡ người khác. Một chị công nhân sụt sùi, tay cầm chổi mà như cầm di ảnh:
- Anh Sạch ơi, anh đi rồi, ai quét đoạn đường Lê Hồng Phong với em nữa. Đoạn đường ấy anh quét sạch nhất xóm, người ta còn khen, bảo đoạn này sạch như có người lau bằng khăn.
Một anh công nhân trẻ thì kể, giọng nghẹn ngào:
- Hồi em mới vào nghề, anh Sạch dạy em từng cách cầm chổi, từng cách đẩy xe. Anh bảo: "Quét rác cũng là một nghề, làm cho đàng hoàng thì không ai khinh được mình." Em nhớ mãi câu ấy.
Vợ chú Sạch đứng cạnh hòm, tay dắt hai đứa con nhỏ, nước mắt chảy dài nhưng mặt vẫn cố mỉm cười. Bà nói với Diệp An:
- Cậu An ơi, cảm ơn cậu đã vẽ cho ổng cái nắp hòm đẹp quá. Ổng cả đời vất vả, giờ được nằm trong cái hòm đẹp, có bức tranh đẹp, chắc ổng vui lắm.
Diệp An nghe mà lòng quặn thắt. Anh nghĩ đến những đêm mình thức trắng vẽ nắp hòm, đến đôi tay run rẩy, đến sinh khí bị rút đi từng chút một. Nhưng nhìn nụ cười của người vợ góa và hai đứa trẻ, anh thấy tất cả đều xứng đáng.
Diệp An đứng nghe, nước mắt chảy dài. Anh chợt hiểu ra một điều sâu sắc: nghề nào cũng cao quý nếu làm bằng cái tâm, từ nghề quét rác đến nghề đóng hòm. Chú Sạch cả đời quét rác mà được cả xóm yêu thương, được đồng nghiệp khóc tiễn. Đó là một cuộc đời đáng sống, đáng trân trọng hơn bao nhiêu kẻ giàu sang mà sống ích kỷ.
Nắp hòm bàn giao cho gia đình, Diệp An về tiệm, mệt rã rời. Anh ngồi phịch xuống ghế, lau mồ hôi. Bỗng anh nhận ra tay mình đang run, run một cách bất thường, không phải vì mệt mà vì... kiệt sức, như thể có ai đó vừa rút hết gân cốt trong người anh ra. Đến cầm chén trà cũng làm nước sánh ra ngoài, đổ cả lên bàn. Bé Ba vội lấy khăn lau, mặt mày lo lắng.
- Anh Hai, anh sao vậy? Tay anh run quá trời.
- Không sao, - Diệp An cố cười. - Chắc anh mệt quá.
Nhưng trong lòng anh, một nỗi sợ đang lớn dần. Anh giật mình, đếm lại: nắp hòm cô Sáu Đồng ba hôm trước là nắp thứ nhất, nắp hòm chú Sạch vừa xong là nắp thứ hai. Hai nắp trong một tuần.
Theo luật nghề mà chú Bảy dặn từ hồi anh còn nhỏ: mỗi nắp hòm rút sinh khí, mất ngủ, tay run, tóc bạc sớm. Vẽ càng nhiều, người càng kiệt quệ. Anh mới vẽ hai nắp mà tay đã run thế này, đêm nào cũng mất ngủ, tóc mai đã thấy lấm tấm bạc. Nếu vẽ thêm nắp thứ ba...
Anh rùng mình, không dám nghĩ tiếp. Chú Bảy từng nói, giọng nghiêm khắc chưa từng thấy: "Ba nắp trong một tuần, mày sẽ gục. Nhớ kỹ, đừng bao giờ tham." Lúc ấy anh còn trẻ, nghe tai này lọt tai kia. Giờ thì anh đã hiểu, cái giá của Họa Hồn Bút đắt đến mức nào.
Mai là đám tang chú Sạch, rồi sau đó... Anh không dám đếm nữa. Anh chỉ biết, mình phải nghỉ ngơi, phải hồi phục, trước khi nghĩ đến chuyện cầm cọ lần nữa.