Lên Hương - Chương 15: Y Chang Hồi Xưa
Ba ngày. Diệp An chỉ có ba ngày để đóng xong cỗ hòm cho Lão Tư. Sáng sớm ngày đầu tiên, anh và Ba Gác đã có mặt trong xưởng. Gỗ dổi mua từ hôm trước được…
Nội dung chương
Ba ngày. Diệp An chỉ có ba ngày để đóng xong cỗ hòm cho Lão Tư.
Sáng sớm ngày đầu tiên, anh và Ba Gác đã có mặt trong xưởng. Gỗ dổi mua từ hôm trước được khuân ra, xếp ngay ngắn. Ba Gác vỗ vỗ từng tấm ván, gật gù:
- Gỗ tốt. Giờ mình cưa, bào, rồi ghép. Mày làm chính, chú phụ. Hòm này là của mày, mày phải tự tay làm từ đầu tới cuối.
Diệp An hít sâu một hơi, cầm cưa lên. Đây là lần đầu tiên anh tự đóng một cỗ hòm hoàn chỉnh, không phải hòm chú Bảy đóng dở. Tay anh hơi run, nhưng ánh mắt thì kiên định.
Cưa gỗ dổi nhẹ hơn gỗ sao nhiều, mùn cưa bay ra thơm phức. Anh cưa từng tấm theo kích thước đã đo, cẩn thận đến từng ly. Ba Gác đứng cạnh, thỉnh thoảng chỉnh lại tư thế cầm cưa cho anh:
- Đừng gồng vai. Thả lỏng. Cưa là kéo đẩy, không phải chặt chém.
Xong phần cưa, đến phần bào. Anh bào từng tấm ván cho nhẵn mịn, mặt ván láng bóng như gương. Tiếng bào "sột soạt" vang lên đều đặn, quyện với mùi gỗ thơm, tạo thành một thứ âm nhạc rất lạ, rất bình yên.
Rồi đến công đoạn quan trọng nhất: ghép mộng én.
Ba Gác lấy phấn vẽ hình đuôi én lên đầu các tấm ván, rồi hướng dẫn anh cưa theo đường vẽ. Đây là kỹ thuật khó nhất: chỉ cần lệch một ly là mối ghép không khít, cả cỗ hòm coi như hỏng.
- Bình tĩnh. Hít thở sâu. Ba Gác nói. Mộng én như tình yêu vậy, phải nhẹ nhàng, kiên nhẫn, không được ép. Ép là gãy.
Diệp An bật cười, lấy hơi, cưa từng đường một. Mồ hôi nhễ nhại, tay run run, nhưng anh không nản. Cưa xong, anh ghép thử. Lần đầu, hơi lệch. Tháo ra, cưa lại. Lần hai, vẫn chưa khít hẳn. Đến lần thứ ba, hai miếng gỗ khớp vào nhau, kêu "cạch" một tiếng khẽ, khít đến mức không lọt được ánh sáng.
- Được rồi! Anh reo lên.
- Giỏi. Ba Gác gật gù. Không một cây đinh sắt. Người xưa nói: đinh sắt là vật lạnh, đóng vào hòm thì người nằm trong lạnh lẽo. Mộng én là gỗ ôm gỗ, ấm áp. Hòm cho người chết cũng như giường cho người sống, phải êm, phải thơm mùi gỗ.
Diệp An nghe mà thấy sống mũi cay cay. Anh nhớ câu nói này, Ba Gác đã nói một lần, mà mỗi lần nghe lại thấy thấm hơn.
Cứ thế, từng mối mộng én được ghép xong, khung hòm dần thành hình. Đến trưa, khung hòm đã đứng vững, chắc chắn, không một cây đinh.
Buổi chiều, đến công đoạn nắp hòm. Nắp hòm cách âm là quan trọng nhất, phải bào cho mặt nắp và miệng hòm khít nhau tuyệt đối.
- Đặt nắp xuống mà nghe tiếng "phụp" một cái, tức là kín hơi, cách âm tốt. Ba Gác giảng. Mà nghe tiếng "cạch" là hở, phải bào lại.
Diệp An bào đi bào lại. Lần đầu đặt nắp xuống, kêu "cạch". Bào tiếp. Lần hai, vẫn "cạch". Bào tiếp. Đến lần thứ năm, nắp hòm đặt xuống kêu "phụp" một tiếng khẽ, khít rịt.
- Được rồi! Ba Gác gật gù. Mày tiến bộ nhanh thiệt. Mới học nghề chưa đầy một tháng mà đã bào được nắp hòm kín hơi.
Tiếp theo là đánh bóng. Ba Gác lấy ra một miếng vải mềm và một hũ sáp ong, hướng dẫn anh xoa đều lên mặt gỗ, từng chút một, theo thớ gỗ.
- Đánh bóng không phải để cho đẹp mắt người sống. Ba Gác nói, giọng trầm trầm. Mà để cho người nằm trong thấy ấm. Mặt gỗ nhẵn mịn, sờ vào mát tay, người ta nằm mới thấy dễ chịu. Gỗ cũng có linh hồn đó con. Mày đối xử với nó tử tế, nó đối xử với người nằm trong tử tế.
Diệp An xoa sáp ong lên mặt gỗ, từng đường một, chậm rãi, thành kính, như đang vuốt ve một sinh linh. Mùi sáp ong thơm dịu quyện với mùi gỗ dổi, tạo thành một thứ hương rất đặc biệt.
Buổi trưa ngày thứ hai, Bảy Ve Chai ghé qua, tay xách một bịch ve chai vừa lượm được. Ông đứng xem hai chú cháu làm một lúc, rồi bước tới, gõ gõ vào tấm ván hòm, nghe tiếng "bộp bộp" trầm đục.
- Gỗ dổi tốt đó. Nhẹ, xốp, cách âm được. Ông lẩm bẩm, rồi gõ tiếp vào mối mộng én. Mộng én khít rịt, không một cây đinh sắt.
Ông ngừng lại, nhìn cỗ hòm một lúc lâu, ánh mắt xa xăm như đang nhớ về một chuyện cũ. Rồi ông lẩm bẩm, giọng nhỏ đến mức Diệp An phải ghé tai mới nghe được:
- Gỗ dổi, mộng én, không đinh... hồi xưa ông Bảy cũng đóng y chang vậy cho một ông lão sợ ồn. Y chang luôn.
Diệp An sững người:
- Chú Bảy? Ông lão nào vậy chú?
- Một ông lão làm nghề thợ hồ, cả đời nghe tiếng ồn, già rồi tai thính quá, chỉ xin hòm cách âm. Hồi đó tao còn trẻ, phụ ông Bảy khiêng hòm. Tao nhớ hoài, vì đó là lần đầu tiên tao thấy ông Bảy vẽ nắp hòm. Ông vẽ một cánh đồng lúa chín, đẹp đến mức tao đứng nhìn mà quên cả thở.
Diệp An thấy tim mình đập nhanh. Hai mươi năm trước, một ông lão thợ hồ sợ ồn. Giờ, Lão Tư, cũng thợ hồ, cũng sợ ồn. Sao mà giống nhau đến vậy?
- Chú Bảy, ông lão đó tên gì? Mất năm nào?
- Lâu quá rồi, tao không nhớ tên. Chừng... hai chục năm trước. Bảy Ve Chai gãi đầu. Mà sao mày hỏi kỹ vậy?
- Dạ... không có gì. Con chỉ tò mò thôi.
Bảy Ve Chai ở lại phụ hai chú cháu đến chiều, vừa làm vừa kể chuyện xưa về chú Bảy. Chuyện ông đóng hòm cho một bà cụ neo đơn không lấy tiền. Chuyện ông thức ba đêm liền để vẽ nắp hòm cho một đứa trẻ chết yểu. Chuyện ông mắng té tát một phường kèn thổi ẩu làm kinh động linh hồn người chết.
- Ông Bảy là vậy đó. Bảy Ve Chai nói, mắt hoe đỏ. Ngoài mặt tưng tửng, thích rượu đế, hay nói đùa. Nhưng với nghề, ổng nghiêm túc hơn ai hết. Ổng nói: "Người chết không nói được, nên mình phải nói giùm họ. Mình làm ẩu, họ không kêu được, tội lắm."
Diệp An nghe mà thấy sống mũi cay cay. Anh càng hiểu chú Bảy hơn qua những câu chuyện của người khác, và càng thấy trách nhiệm của mình nặng nề hơn.
Nhưng trong lòng Diệp An dấy lên một nỗi băn khoăn khó tả. Hai mươi năm trước, chú Bảy đã từng đóng một cỗ hòm y chang cho một ông lão thợ hồ sợ ồn. Giờ, anh lại đóng một cỗ hòm y chang cho Lão Tư. Là trùng hợp ngẫu nhiên, hay là... một vòng luân hồi nào đó của nghề này?
Tối hôm đó, Diệp An mở cuốn sổ tay của chú Bảy ra, lật tìm xem có ghi chép gì về cỗ hòm hai mươi năm trước không. Lật đến trang giữa, anh thấy một dòng chữ viết bằng mực đỏ, nét chữ ngay ngắn:
"Hòm cách âm cho người sợ ồn: gỗ dổi, mộng én, không đinh. Cả đời nghe tiếng ồn, tai thính, chỉ thèm yên tĩnh. Vẽ cánh đồng lúa chín, hoàng hôn, chim sẻ. Đừng vẽ tiếng động."
Diệp An đọc đi đọc lại mấy lần, tay run run. Chú Bảy đã ghi sẵn công thức cho cỗ hòm này từ hai mươi năm trước. Và công thức đó, y chang những gì anh đang làm cho Lão Tư.
Anh nhìn ra cửa sổ, nơi bóng đêm đang buông xuống. Trong lòng anh, một câu hỏi lớn dần lên: chú Bảy ơi, chú đã biết trước là sẽ có ngày hôm nay phải không? Chú đã chuẩn bị sẵn mọi thứ cho con phải không?
Không có ai trả lời. Chỉ có tiếng gió thổi qua hàng me, và mùi nhang trầm thoang thoảng.
Nhưng Diệp An bỗng thấy ấm áp lạ thường. Anh không còn cảm thấy mình đang mò mẫm trong bóng tối nữa. Anh đang đi trên một con đường mà chú Bảy đã đi trước, đã dọn sẵn, đã để lại những dấu hiệu chỉ đường trong cuốn sổ tay.
Anh gấp sổ lại, ôm vào lòng, thì thào:
- Chú Bảy, con cảm ơn chú. Con sẽ đi tiếp con đường này. Chú yên tâm.
Đến tối ngày thứ hai, cỗ hòm hoàn thành phần khung. Nắp khít kêu "phụp", tay nắm chắc chắn, mặt ngoài bóng loáng như gương. Diệp An đứng ngắm thành quả, thấy một niềm tự hào dâng lên trong lòng. Đây là cỗ hòm đầu tiên anh tự tay làm từ đầu tới cuối.
- Đẹp! Ba Gác gật gù. Mai mày lót bông gòn với lá bồ đề cho thật êm, rồi vẽ nắp là xong. Còn một ngày nữa, kịp.
- Dạ. Nhất định kịp.
Và trong bóng tối của xưởng mộc, có một bóng người đứng lặng lẽ nhìn anh, mắt đỏ hoe. Lão Tư. Ông đã đến từ lúc nào không ai hay. Ông nhìn cỗ hòm đã thành hình, nhìn Diệp An ôm cuốn sổ, rồi mỉm cười, một nụ cười thanh thản.
Chỉ còn một ngày nữa thôi, ông nghĩ. Một ngày nữa, ông sẽ được ngủ yên.