Lên Hương - Chương 9: Giấc Mơ Đẹp Để Đi
Sáng hôm sau, Diệp An quyết định phải học nghề mộc cho đàng hoàng. Mấy ngày qua anh chỉ tự mày mò theo sổ tay: bào được mấy đường cho nhẵn đã thấy mừng.…
Nội dung chương
Sáng hôm sau, Diệp An quyết định phải học nghề mộc cho đàng hoàng.
Mấy ngày qua anh chỉ tự mày mò theo sổ tay: bào được mấy đường cho nhẵn đã thấy mừng. Nhưng ca thử với ông lão bán vé số khiến anh nhận ra một điều: vẽ đẹp thôi chưa đủ, cỗ hòm cũng phải đóng cho đàng hoàng. Người ta nằm lần cuối rồi, mình không thể để họ nằm trong một cỗ hòm ẩu.
- Anh Hai bào gỗ còn vụng lắm. Bé Ba vừa ăn kẹo vừa bình luận, không nể nang. Đường bào của anh Hai so với đường bào của chú Bảy, như con nít vẽ bậy so với họa sĩ vậy.
- Em nói vậy anh tự ái đó. Diệp An cười. Mà em nói đúng. Anh phải đi học nghề thiệt. Em ở nhà trông tiệm nha.
- Anh Hai đi đi. Có khách em gõ chuông báo.
Anh tìm đến Ba Gác, lúc đó đang sửa xe ở tiệm đầu hẻm, tay chân dính đầy dầu mỡ.
- Chú Ba, chú dạy con nghề mộc tang đi. Con tự học theo sổ mà thấy không ăn thua.
Ba Gác ngẩng lên, cười toe toét:
- Chịu khó đó. Được rồi, vô xưởng, chú dạy. Nhưng nói trước, học nghề mộc tang không giống học vẽ đâu. Vẽ sai thì xóa, bào sai thì gỗ mất một lớp, không lấy lại được.
Hai chú cháu vào xưởng. Ba Gác bắt đầu từ những điều cơ bản nhất: cách cầm bào, cách đẩy, cách nghe tiếng gỗ. Anh đã biết sơ sơ, nhưng dưới tay Ba Gác, từng động tác được chỉnh lại cho chuẩn: vai thả lỏng, tay đẩy đều, mắt nhìn theo lưỡi bào.
- Đỡ hơn hôm bữa mày tự bào nhiều rồi. Ba Gác gật gù. Giờ học nhận mặt gỗ.
Rồi đến cách phân biệt gỗ: gỗ sao thì cứng, nặng, vân đẹp, dùng cho hòm sang; gỗ dổi thì nhẹ, xốp, cách âm tốt; gỗ vàng tâm thì thơm dịu, dùng cho người già; gỗ thông thì rẻ, dùng cho hòm từ thiện.
- Mỗi loại gỗ có một tính nết riêng, như mỗi con người vậy. Ba Gác vừa nói vừa vuốt một tấm gỗ dổi. Gỗ sao thì cứng đầu, phải bào từ từ nó mới chịu nhẵn. Gỗ dổi thì hiền, bào nhẹ là nghe lời. Mày phải hiểu gỗ, thì gỗ mới chịu cho mày đóng hòm.
Diệp An nghe mà thấy như đang học triết học. Anh gật gù, ghi chép cẩn thận vào sổ.
Rồi Ba Gác dạy anh ghép mộng én, kỹ thuật ghép gỗ không dùng một cây đinh nào. Ông cưa hai miếng gỗ thành hình đuôi én, rồi ghép vào nhau, khít đến mức không lọt được một sợi tóc.
- Thấy không? Không đinh, không keo, mà chắc hơn đinh. Ba Gác vỗ vào mối ghép, kêu "bốp" một cái. Người xưa nói: đinh sắt là vật lạnh, đóng vào hòm thì người nằm trong lạnh lẽo. Mộng én là gỗ ôm gỗ, ấm áp. Hòm cho người chết cũng như giường cho người sống, phải êm, phải thơm mùi gỗ. Người ta nằm lần cuối rồi, mình phải cho người ta nằm cho đàng hoàng.
Câu nói đó khiến Diệp An sững người. "Hòm cho người chết cũng như giường cho người sống, phải êm, phải thơm mùi gỗ." Anh lẩm nhẩm lại mấy lần, thấy nó đẹp như một câu thơ.
- Chú Ba, chú học nghề này từ ai?
- Từ ông Bảy chứ ai. Ba Gác ngồi xuống, châm điếu thuốc lào, rít một hơi dài. Hồi đó chú còn trẻ, sửa xe ba gác, nghèo rớt mồng tơi. Ông Bảy thấy chú khỏe, rủ vô đội đạo tỳ khiêng hòm kiếm thêm. Rồi ổng dạy chú nghề mộc, nói: "Mày có tay nghề, sau này không sợ đói." Ổng dạy không lấy một đồng, chỉ bắt chú hứa một điều.
- Hứa gì chú?
- Hứa là sau này có thằng nhỏ nào cần học nghề, chú phải dạy lại, cũng không lấy một đồng. Ba Gác nhìn anh, mắt hoe đỏ. Giờ thằng nhỏ đó là mày đó, Diệp An.
Diệp An thấy cổ họng nghẹn lại. Anh cúi xuống tiếp tục bào gỗ, để che đi đôi mắt đang đỏ hoe. Tiếng bào "sột soạt" vang lên đều đặn trong xưởng, quyện với mùi gỗ thơm, tạo thành một thứ âm nhạc rất lạ, rất bình yên.
Buổi chiều, trong lúc dọn dẹp xưởng, Diệp An làm rơi cuốn sổ tay bọc vải xanh xuống đất. Cuốn sổ bung ra, và anh phát hiện ở mặt trong của bìa sau, có một dòng chữ viết bằng mực đỏ, nét chữ run run, khác hẳn những trang trước:
"Bút này không cứu được ai. Nó chỉ cho người ta một giấc mơ đẹp để đi."
Diệp An đọc đi đọc lại dòng chữ đó. Anh nhớ trong sổ tay đã có một đoạn tương tự ở những trang đầu. Nhưng dòng chữ này, viết ở bìa sau, nét chữ run hơn, như viết trong một lúc xúc động mạnh, mang một sức nặng khác hẳn.
Anh ngồi xuống, ôm cuốn sổ vào lòng, nghĩ ngợi. "Bút này không cứu được ai." Đúng vậy. Họa Hồn Bút không cứu sống ai, không đổi mệnh, không gọi hồn người đã siêu thoát. Nó chỉ vẽ cho người chết một giấc mơ đẹp. Nghe thì nhỏ bé, nhưng với ông lão bán vé số, giấc mơ đó là cả một mái nhà tranh ấm áp mà cả đời ông không có được.
Chú Bảy viết dòng chữ này, có lẽ là để nhắc nhở chính mình, và nhắc nhở cả anh: đừng ảo tưởng về sức mạnh của cây bút. Đừng nghĩ mình là thần thánh. Mình chỉ là một thằng thợ vẽ, vẽ giấc mơ cho người ta đi.
Tối hôm đó, Diệp An mang dòng chữ ra hỏi Bé Ba:
- Em à, chú Bảy viết câu này lúc nào vậy?
Bé Ba nhìn dòng chữ, im lặng một lúc lâu, rồi nói nhỏ:
- Lúc chú Bảy không cứu được một người. Em không kể được, chú dặn không được kể. Nhưng anh Hai nhớ câu này là được. Nhớ là mình chỉ vẽ giấc mơ, đừng tưởng mình vẽ được số phận.
Diệp An gật đầu. Anh không hỏi thêm. Anh biết, trong cái tiệm này, có những chuyện phải đợi đến lúc thích hợp mới được biết. Giống như chuyện chú Bảy đi đâu. Giống như chuyện tại sao tiệm chỉ mở nửa đêm.
Anh cất cuốn sổ vào ngăn kéo, rồi lấy cây cọ cán mun ra, ngắm nghía dưới ánh đèn. Cây cọ vẫn thơm mùi sáp ong, lông cọ trắng muốt, mềm mại.
- Anh Hai, Bé Ba bỗng nói, giọng nghiêm túc. Em thấy anh Hai tiến bộ nhanh lắm. Mới mấy ngày mà đã bào được gỗ, đã vẽ được một nắp hòm, đã thấy được em. Chú Bảy mà biết, chắc chú mừng rơi nước mắt.
- Anh cũng mong chú về để khoe với chú. Diệp An cười buồn. Mà em này, anh hỏi thiệt: em nghĩ chú Bảy có về không?
Bé Ba nhìn anh, đôi mắt sáng long lanh bỗng trở nên kiên định một cách kỳ lạ ở một đứa trẻ tám tuổi:
- Về chứ. Chú Bảy đã hứa với em là sẽ về. Mà chú Bảy hứa là chú giữ lời. Anh Hai cứ yên tâm làm nghề, giữ tiệm cho chắc. Chú về, chú kiểm tra, mà thấy tiệm bề bộn là chú đánh đòn cả hai anh em mình đó.
Diệp An bật cười. Anh đứng dậy, vươn vai, rồi bắt đầu dọn dẹp xưởng cho ngăn nắp. Bé Ba bay lượn quanh anh, vừa phụ... à không, vừa chỉ tay năm ngón, vừa kể chuyện ma trong xóm cho anh nghe.
Đêm xuống, 0 giờ tới, chuông reo, nhưng đêm nay không có khách. Chỉ có tiếng gió thổi qua hàng me, tiếng lá rơi xào xạc, và mùi nhang trầm thoang thoảng.
Diệp An ngồi trước bàn thờ, nhìn ngọn đèn lồng hoa sen đung đưa ngoài cửa. Anh nghĩ về dòng chữ của chú Bảy, về câu nói của Ba Gác, về ông lão bán vé số, về Bé Ba.
"Bút này không cứu được ai. Nó chỉ cho người ta một giấc mơ đẹp để đi."
Ờ, vậy thì anh sẽ vẽ thật nhiều giấc mơ đẹp. Cho ông lão bán vé số đã có mái nhà tranh. Cho những vị khách sắp tới, mỗi người một giấc mơ riêng. Và biết đâu, một ngày nào đó, anh sẽ vẽ được một giấc mơ cho chính mình: giấc mơ thấy chú Bảy trở về, cười toe toét, vỗ vai anh nói: "Thằng cháu tao, làm được đó."
Anh thắp một nén nhang, cắm vào lư hương, chắp tay khấn khẽ:
- Chú Bảy, con hứa với chú: con sẽ giữ tiệm cho chắc. Chú đi đâu thì đi, nhớ về sớm. Con với Bé Ba đợi chú.
Khói nhang bay lên, cuộn tròn, rồi tỏa ra, như một lời đáp từ nơi xa xôi nào đó.
Đêm đó, Diệp An ngủ một giấc thật ngon, giấc ngủ ngon đầu tiên kể từ khi về tiệm. Trong mơ, anh thấy mình đang vẽ, nét cọ đi đến đâu, hoa nở đến đó. Và ở cuối con đường hoa, chú Bảy đang đứng đợi, tay cầm ly rượu đế, cười toe toét.
Anh tỉnh dậy lúc gần sáng, thấy trên má mình còn vương một nụ cười.