Linh Quang Giám Bảo - Quyển 2: Minh Khí Quỷ Ám - Chương 28: Bình Hoa Lam Phượng Hoàng
Gió biển Cù Lao Chàm sáng sớm rít qua những khe thông gió của trạm nghiên cứu tiền phương, mang theo hơi muối mằn mặn phả vào cửa kính dày hai lớp. Căn…
Nội dung chương
Gió biển Cù Lao Chàm sáng sớm rít qua những khe thông gió của trạm nghiên cứu tiền phương, mang theo hơi muối mằn mặn phả vào cửa kính dày hai lớp. Căn phòng thẩm định trung tâm nằm sâu trong lòng khối nhà kiên cố vốn được cải tạo từ công sự cũ, tường bê tông cốt thép dày gần nửa mét cách ly hoàn toàn với tiếng gầm gào của những đợt sóng ngầm ngoài bờ đá.
Bên trong phòng, hệ thống điều hòa ẩm đang duy trì độ ẩm ở mức bốn mươi lăm phần trăm và nhiệt độ chuẩn hai mươi mốt độ C. Mười mấy chuyên gia khảo cổ trong nước và quốc tế đứng vây quanh bàn thao tác bọc đệm xốp y tế màu xám tro. Trên bàn, chiếc hộp composite chống sốc chuyên dụng đã được mở khóa niêm phong.
Lâm Tuấn đứng cạnh Diệp Nhi, hai tay đặt gọn gàng bên sườn. Bác Hải đứng lùi lại phía sau nửa bước, ánh mắt sắc sảo đảo quanh những tay bảo vệ mặc âu phục sẫm màu do Quỹ Viễn Đông bố trí ở bốn góc phòng. Phía bên kia bàn, Mã Viễn mặc áo blouse trắng cài khuy ngay ngắn, cặp kính gọng vàng sáng lên dưới ánh đèn led quang phổ chuẩn dùng trong viện bảo tàng.
Hai kỹ thuật viên đeo găng tay cao su nitrile cẩn thận nâng vật thể bên trong hộp đặt lên bệ xoay nhung đen.
Tiếng xuýt xoa trầm trồ đồng loạt vang lên từ nhóm chuyên gia lớn tuổi của Viện Khảo cổ.
Trước mắt mọi người là một chiếc bình gốm hoa lam dáng củ tỏi, cao chừng ba mươi sáu centimet, thân phình tròn cân đối, cổ thắt lại rồi loe tròn ra ở phần miệng tạo hình dáng như một tép tỏi úp ngược. Bề mặt thân bình phủ lớp men trắng ngà ngả màu tro trấu đặc trưng của dòng gốm Chu Đậu thế kỷ mười lăm. Trên nền men ấy, từng đường nét lam coban vẽ chim phượng hoàng uốn lượn mềm mại, đuôi dài xòe rộng thành nhiều dải lông vũ ôm trọn lấy đường cong của bầu gốm. Từng móng vuốt, chiếc mỏ quặp kiêu hãnh và chùm mào lửa trên đầu phượng hoàng được người thợ gốm dùng bút lông nét thanh nét đậm điểm xuyết vô cùng sống động.
- Tuyệt tác... Đúng là báu vật độc bản của toàn bộ đợt trục vớt tại rạn san hô Cù Lao Chàm lần này - Giáo sư Trần Khắc Toàn, chuyên gia đầu ngành gốm cổ Việt Nam, run run đưa kính lúp lại gần nhưng không dám chạm vào hiện vật - Dáng củ tỏi này, lối vẽ phượng hoàng đạp mây này, hoàn toàn tương đồng với chiếc bình hoa lam trứ danh đang lưu giữ tại bảo tàng Topkapi Sarayi ở thành phố Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ.
Diệp Nhi khẽ nghiêng đầu nói nhỏ bên tai Lâm Tuấn:
- Chiếc bình ở bảo tàng Topkapi Sarayi có dòng minh văn ghi rõ niên hiệu Thái Hòa thứ tám, tức năm 1450 triều vua Lê Nhân Tông, do nữ nghệ nhân Bùi Thị Hý tạo tác tại Nam Sách, Hải Dương. Chiếc bình đó từng được định giá bảo hiểm quốc tế lên tới vài triệu đô la. Chiếc bình trước mặt chúng ta dù chưa thấy dòng minh văn nào lộ ra, nhưng độ tinh xảo của nét vẽ lam này vượt trội hơn hẳn mọi mảnh vỡ từng tìm thấy ở tàu đắm trước đây.
Mã Viễn đứng đối diện, hai tay đan vào nhau đặt trên mặt bàn, nụ cười nhàn nhạt lại xuất hiện trên khóe môi:
- Giáo sư Toàn nói rất đúng. Theo báo cáo ban đầu từ đội thợ lặn kỹ thuật của Quỹ Viễn Đông, chiếc bình này nằm kẹt trong một khoang gỗ kín của đuôi tàu cổ, bị bùn cát mịn và lớp vỏ hàu biển che phủ hoàn toàn nên mới giữ được lớp men hoàn hảo đến mức khó tin như vậy. Đây là hiện vật cấp độ đặc biệt, đại diện cho đỉnh cao gốm mậu dịch Đại Việt vươn ra các tuyến hàng hải quốc tế năm trăm năm trước.
Hắn ngước mắt nhìn Lâm Tuấn, giọng nói vang lên đầy vẻ khiêu khích:
- Cậu Lâm Tuấn đây là truyền nhân của danh hiệu phục chế cổ vật bậc nhất Sài Gòn, ắt hẳn có góc nhìn độc đáo hơn chúng tôi. Xin mời cậu thẩm định sơ bộ để Hội đồng lập biên bản hiện trạng bước một.
Những ánh mắt trong phòng lập tức dồn về phía Lâm Tuấn. Ai cũng biết danh tiếng của Linh Bảo Đường, nhưng việc một người trẻ tuổi đứng vào hàng ngũ chuyên gia độc lập giữa một hội đồng toàn các giáo sư gạo cội luôn tạo ra sự hoài nghi ngấm ngầm.
Lâm Tuấn không đáp lời Mã Viễn. Anh bước tới trước bàn thao tác, rút chiếc găng tay chuyên dụng bên bàn tay phải ra, kẹp vào túi áo. Hành động của anh khiến giáo sư Toàn hơi nhíu mày, bởi nguyên tắc bảo tồn nghiêm ngặt luôn đòi hỏi người giám định phải đeo găng để tránh mồ hôi và chất nhờn từ da tay bám vào men cổ.
- Bề mặt men gốm này đã chịu ngâm nước biển năm trăm năm, cấu trúc hạt vi mô rất nhạy cảm - Lâm Tuấn cất giọng bình thản - Đeo găng cao su sẽ làm mất đi cảm giác tinh vi nhất về độ nhám, độ bám của cặn vôi tự nhiên và xung động nhiệt từ cốt đất nung.
Anh đưa ngón trỏ và ngón giữa của bàn tay phải nhẹ nhàng đặt lên phần thân phình của chiếc bình, ngay vị trí một dải mây uốn lượn dưới chân phượng hoàng.
Xúc Giác Thấu Ký lập tức được kích hoạt.
Một luồng xung lực ấm nóng từ ngón tay truyền thẳng vào hệ thần kinh trung ương của Lâm Tuấn. Không còn cảm giác hoa mắt, choáng váng hay tức ngực như những ngày đầu tiên sử dụng dị năng tại tiệm Linh Bảo Đường ở phố cổ Lê Công Kiều. Trải qua hàng trăm lần thẩm định những món bảo vật chứa đầy linh khí và tích tụ ký ức thời gian, tinh thần lực của anh đã trở nên cô đọng, vững chãi.
Thời gian thấu ký trôi qua mười giây. Rồi hai mươi giây.
Lâm Tuấn nhắm hờ mắt lại. Bức màn không gian xung quanh lùi xa, nhường chỗ cho dòng ký ức cổ xưa nằm sâu trong cốt gốm bắt đầu bung tỏa rực rỡ.
Anh nhìn thấy một đêm mưa phùn ẩm ướt vào giữa thế kỷ mười lăm. Vùng đất trũng ven sông Thái Bình mịt mùng hơi nước, gió lạnh đầu đông thổi qua những bãi dâu xanh ngắt. Trong gian lều lợp tranh nứa dựng sát bờ sông, ngọn lửa từ cửa lò nung rực sáng, hắt những vệt đỏ cam dữ dội lên vách đất.
Một người thợ gốm trung niên cởi trần, da dẻ đen bóng vì khói củi và than bùn, lưng ướt đẫm mồ hôi đang quỳ gối trước bàn xoay gốm. Đôi bàn tay thô ráp của người thợ dính đầy đất sét trắng mịn, nâng niu vuốt từng thớ đất để tạo nên dáng củ tỏi kiêu hãnh. Phía góc lò, một người phụ nữ ngồi xếp bằng bên ngọn đèn dầu lạc, cẩn trọng cầm chiếc bút lông nhỏ chấm vào bát ngọc lưu ly chứa bột lam hồi. Từng nét vẽ phượng hoàng lướt trên thân gốm mộc mạc chưa nung, chuẩn xác và dứt khoát đến mức không có lấy một nét thừa thãi.
Mùi khói rơm rạ, mùi củi nhãn cháy đượm, tiếng lách tách của tàn lửa bốc lên trong đêm mưa phùn tràn ngập các giác quan của Lâm Tuấn. Người thợ gốm ghé sát mặt vào cửa lò, kiểm tra màu ngọn lửa khử oxy ở nhiệt độ hơn một ngàn ba trăm độ C. Ánh mắt người thợ ánh lên niềm kiêu hãnh rạng ngời, một niềm tin mãnh liệt rằng thứ đất sét nghèo khó của quê hương qua bàn tay nhào nặn và ngọn lửa nung sẽ trở thành báu vật được cả thiên hạ cúi đầu chiêm ngưỡng.
Ba mươi giây trôi qua.
Nhịp thở của Lâm Tuấn vẫn duy trì đều đặn. Dòng chảy ký ức trong cốt gốm không hề gián đoạn. Anh tiếp tục cảm nhận được chuyến hành trình dài dằng dặc: chiếc bình được bọc trong nhiều lớp trấu khô, xếp vào sọt tre, chất xuống lòng một chiếc thuyền buôn đáy phẳng rời bến sông Đực xuôi về phía biển lớn. Rồi đến cảnh giông bão kinh hoàng trên biển Đông, những tiếng la hét xé lòng giữa đêm tối, cột buồm gãy đôi và chiếc thuyền chìm dần vào đáy vực sâu thẳm của rạn san hô Cù Lao Chàm. Cát biển phủ lấp, năm tháng trôi đi trong sự tĩnh lặng vô tận của đại dương.
Bốn mươi giây.
Một kỷ lục mới về thời gian duy trì Xúc Giác Thấu Ký mà Lâm Tuấn từng đạt được. Toàn bộ thông tin từ chất đất, nhiệt độ nung, nguồn gốc men coban cho đến thời gian nằm dưới đáy biển đều hiển hiện rõ ràng, sắc nét như một cuốn phim tài liệu chân thực.
Lâm Tuấn từ từ rút tay về, các đầu ngón tay hơi run nhẹ do tác động của xung động năng lượng, nhưng ánh mắt anh vẫn sáng quắc, tinh tường.
Giáo sư Toàn nín thở theo dõi từng cử chỉ của Lâm Tuấn, vội vàng hỏi:
- Thế nào rồi cậu Tuấn? Cậu cảm nhận được điều gì từ chất men này?
Lâm Tuấn đưa mắt nhìn khắp lượt các thành viên trong phòng, cuối cùng dừng lại ở khuôn mặt hơi căng thẳng của Mã Viễn:
- Chiếc bình này là đồ thật một trăm phần trăm. Cốt đất là đất sét trắng chịu lửa được lọc kỹ tạp chất từ vùng đồi Chí Linh, nung khử oxy bằng củi nhãn và rơm khô ở nhiệt độ xấp xỉ một ngàn ba trăm độ C. Men lam sử dụng bột màu coban tự nhiên nhập khẩu từ vùng Trung Cận Đông qua con đường tơ lụa trên biển, tạo nên sắc lam chìm sâu vào xương gốm chứ không nổi bồng bềnh trên bề mặt. Đặc biệt, phía dưới đáy bình, dưới lớp cặn vôi của hà biển bám nhẹ, ẩn giấu một ký tự khắc chìm hình hoa cúc dây, dấu ấn đặc trưng của các lò gốm quan chuyên sản xuất đồ ngự dụng và cống phẩm triều Lê sơ.
Cả căn phòng rộ lên những tiếng xôn xao thán phục. Một chuyên gia người Nhật trong đoàn bước lên, cầm kính lúp soi kỹ phần đáy bình đúng như vị trí Lâm Tuấn vừa chỉ điểm. Ông ta thốt lên bằng tiếng Anh:
- Chính xác! Đúng là có dấu hoa cúc chìm dưới lớp vôi hóa mỏng! Một phát hiện phi thường! Cậu ấy chỉ dùng xúc giác mà có thể đọc được cấu trúc dưới đáy bình!
Diệp Nhi mỉm cười nhẹ nhõm, ánh mắt nhìn Lâm Tuấn tràn đầy sự tin cậy.
Mã Viễn khẽ chớp mắt, nụ cười trên môi có phần gượng gạo. Hắn đưa tay vỗ bôm bốp từng nhịp đều đặn, phá vỡ bầu không khí hân hoan của căn phòng:
- Quả nhiên danh bất hư truyền. Đôi bàn tay của cậu Lâm Tuấn đúng là bảo bối của giới giám định. Sự xác nhận của cậu và Giáo sư Toàn đã khẳng định chiếc bình hoa lam phượng hoàng này chính là hiện vật quan trọng nhất, có giá trị cao nhất trong toàn bộ dự án khai quật Cù Lao Chàm.
Nói đoạn, Mã Viễn quay sang phía viên trợ lý đứng cạnh, nhận lấy một tập hồ sơ dày có bìa màu xanh đậm. Hắn lật giở từng trang rồi đặt mạnh lên mặt bàn:
- Chính vì giá trị của nó quá lớn, tôi với tư cách Phó ban Thẩm định Kỹ thuật kiêm đại diện nhà tài trợ Quỹ Viễn Đông, chính thức đệ trình bản đánh giá rủi ro cấp thiết này lên Hội đồng.
Căn phòng lập tức im bặt. Giáo sư Toàn ngạc nhiên:
- Báo cáo rủi ro? Ý anh Mã Viễn là sao?
Mã Viễn chỉ tay ra phía cửa sổ, nơi những đám mây đen xám xịt từ phía đông nam đang cuồn cuộn kéo về, che khuất dần ánh nắng le lói buổi sớm:
- Dự báo khí tượng từ đất liền vừa gửi ra cách đây hai mươi phút. Một áp thấp nhiệt đới trên vùng biển phía nam Hoàng Sa đã mạnh lên thành bão, đang di chuyển với tốc độ nhanh hướng thẳng vào vùng biển Quảng Nam - Đà Nẵng. Dự kiến đêm nay sóng biển quanh Cù Lao Chàm sẽ cao từ bốn đến sáu mét, sức gió giật cấp mười. Toàn bộ hệ thống điện lưới và thông tin liên lạc ngoài đảo này sẽ bị cô lập trong ít nhất ba ngày tới.
Hắn ngừng lại một nhịp, quét ánh mắt sắc lạnh qua từng người:
- Trạm nghiên cứu của chúng ta tuy kiên cố nhưng độ ẩm không khí khi bão đổ bộ sẽ tăng vọt lên chín mươi lăm phần trăm. Chiếc bình hoa lam này vừa thoát khỏi môi trường ngập mặn dưới đáy biển, các liên kết muối trong xương gốm đang trong quá trình bay hơi bất ổn. Nếu để nó ở lại trên đảo trong điều kiện ẩm ướt và rung chấn của bão lớn, nguy cơ rạn vỡ men và phấn hóa là trên bảy mươi phần trăm. Tổn thất đó không ai trong chúng ta gánh vác nổi.
Lâm Tuấn nheo mắt nhìn tập hồ sơ, giọng nói lạnh tanh:
- Vậy anh Mã Viễn có cao kiến gì?
- Tôi đã sắp xếp một chuyến trực thăng cứu hộ chuyên dụng của Quỹ Viễn Đông - Mã Viễn ngẩng cao đầu, từng lời nói ra đều mang tính áp đặt - Máy bay sẽ hạ cánh xuống bãi đáp dã ngoại của đảo lúc mười sáu giờ chiều nay, trước khi tâm bão quét qua. Chúng tôi sẽ vận chuyển khẩn cấp chiếc bình hoa lam phượng hoàng này về kho bảo quản chuyên sâu của Viện Khảo cổ tại Đà Nẵng ngay trong đêm. Thùng bảo ôn chuyên dụng và hai chuyên gia bảo tồn quốc tế sẽ áp tải trực tiếp. Biên bản bàn giao đã soạn sẵn, chỉ chờ chữ ký của đại diện các bên.
Diệp Nhi bước lên một bước, giọng cô đanh lại:
- Quy chế khai quật dưới nước quy định rất rõ: mọi hiện vật loại một sau khi lập biên bản sơ bộ phải được lưu giữ tại kho bảo quản ngoài đảo ít nhất bảy mươi hai giờ để ổn định môi trường trước khi di chuyển. Việc dùng máy bay trực thăng trong thời tiết xấu càng làm tăng nguy cơ rung lắc mạnh gây nứt vỡ hiện vật. Quỹ Viễn Đông không có quyền tự ý điều động máy bay tư nhân đưa bảo vật rời khỏi đảo khi chưa có lệnh bằng văn bản của Bộ Văn hóa!
Mã Viễn cười gằn, rút từ trong tập hồ sơ ra một tờ giấy có đóng dấu đỏ chót của cơ quan quản lý di sản cấp trên:
- Cô Diệp Nhi, tôi làm việc dựa trên các điều khoản khẩn cấp đã được phê duyệt. Đây là công văn hỏa tốc cho phép áp dụng biện pháp phòng ngừa rủi ro thiên tai đặc biệt. Sự an toàn của chiếc bình hoa lam này vượt lên trên mọi quy trình hành chính rườm rà. Nếu cô và cậu Lâm đây từ chối ký biên bản, nếu chiếc bình xảy ra bất cứ tổn hại nào do bão biển đêm nay, hai người sẽ phải chịu toàn bộ trách nhiệm trước pháp luật!
Không khí trong phòng thẩm định rơi vào tình trạng đối đầu căng thẳng. Giáo sư Toàn và các chuyên gia nhìn nhau đầy bối rối, tờ công văn hỏa tốc với con dấu đỏ trên tay Mã Viễn tạo ra một sức ép pháp lý đè nặng lên tất cả mọi người.
Lâm Tuấn nhìn chiếc bình hoa lam phượng hoàng kiêu hãnh trên bệ nhung đen, rồi nhìn thẳng vào ánh mắt sắc lạnh chứa đầy mưu toan phía sau tròng kính gọng vàng của Mã Viễn.
Kẻ thù đang muốn dùng cơn bão biển sắp tới làm bình phong để hợp thức hóa việc đưa chiếc bình độc bản rời khỏi hòn đảo này ngay trong đêm. Một kế hoạch đã được tính toán tỉ mỉ đến từng chi tiết, từng mốc thời gian, đẩy toàn bộ Hội đồng Giám định vào thế không còn đường thoái lui.