MA BẮT VÍA GỐC KƠ-NIA ĐẮK LẮK - Chương 33: Y Jon Êban Từ Chối Nhận Nợ
Chiều 27 tháng 7, mưa đã ngớt thành những hạt nhỏ bay nghiêng qua sân đất đỏ của buôn. Già làng Ama Y Krông Niê chống gậy bước chậm trên con đường về…
Nội dung chương
Chiều 27 tháng 7, mưa đã ngớt thành những hạt nhỏ bay nghiêng qua sân đất đỏ của buôn.
Già làng Ama Y Krông Niê chống gậy bước chậm trên con đường về phía nhà dài của họ Êban.
H'Blia Niê đi sau ông, ôm cuốn sổ của buôn và tấm vải bọc nửa thẻ tre của họ Niê.
Y Thanh Niê cũng đi cùng, tay không, nét mặt căng thẳng như người sắp bước vào một việc khó nói.
Trước khi đi, bà H'Yên dặn chồng mang theo cả lời kể của buổi sáng, không chỉ mang thẻ tre.
Bà nói thẻ tre là vật chết, người nghe phải thấy việc này là việc cứu người thì lòng mới mở.
Già làng gật đầu, ông còn dặn Blia ghi riêng một trang mới cho buổi nói chuyện buổi chiều.
Ông nói lời nhận hay lời từ chối, câu nào cũng phải ghi nguyên văn, sau này buôn còn đối chiếu.
Y Thanh đứng chờ ở sân từ sớm, ông đã thay chiếc áo khô, nét mặt như người đi dự một buổi lễ.
Chỉ khác là buổi lễ này không có ché rượu mở sẵn, cũng không có ai dám chắc kết quả sẽ ra sao.
Nhà dài của Y Jon Êban nằm ở phía cuối buôn, gần lối rẽ ra rẫy cà phê sau nhà.
Cửa nhà dài đóng kín, khói bếp không bốc lên, sân trước nhà im ắng khác hẳn ngày thường.
Già làng dừng ở chân cầu thang gỗ, gọi lớn tên của chủ nhà theo đúng lễ của buôn.
- Y Jon, ta là Ama Y Krông, hôm nay ta tới vì việc chung của buôn, mở cửa cho ta vào.
Bên trong nhà im lặng một lúc lâu, rồi tiếng then cửa gỗ mới chậm chạp kéo ra.
Y Jon Êban hiện ra ở cửa, người đàn ông năm mươi tám tuổi, vai rộng, nét mặt sạm vì nắng rẫy.
Ông nhìn già làng, nhìn Y Thanh đứng phía sau, rồi nhìn tấm vải bọc thẻ tre trên tay Blia.
Ánh mắt ông dừng lại ở tấm vải ấy lâu hơn ở bất cứ thứ gì khác trong đoàn người.
- Ama tới nhà tôi hôm nay là vì vật đó phải không.
Già làng gật đầu, ông bước lên thềm nhà, ngồi xuống chiếu theo lời mời miễn cưỡng của chủ nhà.
Blia mở sổ ra trên đùi, bút cầm sẵn, còn Y Thanh ngồi ở mép chiếu, không nói lời nào.
Già làng đặt tấm vải bọc nửa thẻ tre lên chiếu, mở ra cho Y Jon nhìn rõ từng vạch khắc.
- Đây là nửa thẻ của họ Niê, sáng nay đã đọc lại đủ vạch trước mặt cả nhà dài.
- Ta tới để hỏi nửa thẻ còn lại, và hỏi ý của họ Êban về giao ước cũ của hai họ.
Y Jon nhìn nửa thẻ tre rất lâu, bàn tay ông đặt trên đầu gối khẽ siết lại rồi buông ra.
Ông không phủ nhận, cũng không né tránh, giọng nói của ông trầm và rõ từng tiếng một.
- Đúng là họ Êban có giữ nửa thẻ còn lại, vật ấy nằm trong hòm gỗ nhà tôi từ đời cha tôi.
- Cha tôi dặn giữ cho kỹ, không được làm mất, nhưng cũng không dặn phải mang ra vì việc gì.
Blia ghi lại lời ấy vào sổ, tay cô hơi run vì biết câu nói này quan trọng tới mức nào.
Y Thanh lúc này mới lên tiếng, giọng ông cố giữ bình tĩnh nhưng vẫn nghe rõ sự sốt ruột.
- Thẻ còn đủ hai nửa thì giao ước còn đó, họ Niê đã mang phần của mình ra rồi.
- Phía họ Êban mang nốt phần còn lại ra chắp, việc trăm năm mới có đường mà gỡ.
Y Jon quay sang nhìn Y Thanh, ánh mắt ông lạnh đi thấy rõ, như chạm vào một chuyện cũ không vui.
- Anh nói nghe dễ lắm, nhưng giao ước ấy là việc của người xưa, không phải việc của tôi.
- Người xưa vay thì người xưa trả, con cháu đời này không liên quan gì tới chuyện đó cả.
Câu nói rơi xuống giữa chiếu, nặng như một tảng đá thả vào mặt nước đang yên.
Già làng không vội đáp, ông chờ cho tiếng mưa ngoài hiên lấp đầy khoảng lặng rồi mới lên tiếng.
- Ta không tới để ép ai, ta tới vì có một cô gái đang mất vía từng ngày ngoài ký túc.
- Chuỗi hạt cô ấy đeo có gốc từ đất cũ của buôn, và gốc ấy gắn với giao ước trên thẻ tre này.
Y Jon nghe tới cô gái thì nét mặt thoáng đổi, nhưng ông lấy lại vẻ cứng cỏi rất nhanh.
- Cô gái đó là người của lâm trường, không phải người của họ Êban nhà tôi.
- Bệnh của cô ấy, buôn lo được phần nào thì lo, nhưng đừng lôi món nợ trăm năm ra đây.
Blia ngẩng lên khỏi cuốn sổ, cô muốn nói mấy lời riêng rồi lại thôi, vì già làng đã khẽ lắc đầu.
Ông hiểu tính của Y Jon, người đàn ông này càng bị dồn ép càng đóng chặt lòng lại.
Già làng đổi cách nói, ông kể lại tình trạng của Mai bằng những lời chậm rãi và cụ thể.
Ông kể cô gái sáng nay đã không nhận ra chính mình trong gương, hỏi người trong gương là ai.
Ông kể những đêm cô đi chân trần trong mưa về phía bến nước, người ta phải đuổi theo giữ lại.
Ông kể nếu không gọi được vía về, cô gái ấy sẽ đi hết quãng đường cuối cùng trong ít ngày nữa.
Y Jon nghe hết, im lặng rất lâu, ánh mắt ông nhìn ra sân mưa như tránh ánh mắt của mọi người.
- Những chuyện đó tôi nghe mà cũng thương, nhưng thương là một chuyện, nhận nợ là chuyện khác.
- Nhận một món nợ không rõ đầu đuôi từ trăm năm trước, họ Êban sau này biết ăn nói ra sao.
Y Thanh không giữ được bình tĩnh nữa, ông đứng bật dậy, giọng nói lớn hơn hẳn lúc trước.
- Đầu đuôi chưa rõ là vì anh chưa chịu mang thẻ ra chắp, chưa chịu nghe lời kể cho trọn.
- Họ Niê giữ thẻ cả trăm năm không phải để làm cảnh, chúng tôi chờ một lời nhận từ phía anh.
Y Jon cũng đứng dậy, hai người đàn ông đối mặt nhau giữa nhà dài, không khí căng như dây đàn.
Già làng chống gậy đứng lên giữa hai người, giọng ông không lớn nhưng đủ sức nén cả hai xuống.
- Ngồi xuống hết, việc của buôn không giải quyết bằng tiếng to trong nhà của nhau.
Hai người đàn ông chậm chạp ngồi lại xuống chiếu, nhưng ánh mắt vẫn không rời nhau một khắc nào.
Già làng nhìn thẳng vào Y Jon, ông nói câu cuối cùng của buổi chiều hôm ấy, chậm và rõ.
- Ta chỉ hỏi một lần nữa, họ Êban có mang nửa thẻ ra chắp và nhận phần giao ước của mình không.
Y Jon im lặng một hồi lâu, rồi ông lắc đầu, một cái lắc đầu chậm rãi và dứt khoát.
- Tôi không nhận, món nợ của người xưa thì để người xưa lo, tôi không gánh thay được.
Lời từ chối vừa dứt, Y Thanh cúi đầu xuống, hai bàn tay ông đan vào nhau đến trắng khớp.
Blia ghi lại lời từ chối vào sổ, nét chữ của cô nặng xuống như chính cô cũng thấy mệt thay.
Già làng gói nửa thẻ tre lại trong tấm vải, đứng dậy, không nói thêm lời nào về việc nài ép.
Y Jon tiễn đoàn người ra cửa, rồi trước mặt mọi người, ông chậm rãi đóng cánh cửa nhà dài lại.
Tiếng then gỗ cài xuống nghe khô và nặng, như một dấu chấm hết cho buổi nói chuyện buổi chiều.
Đoàn người đứng ngoài hiên một lúc, mưa bắt đầu nặng hạt trở lại, tạt ướt cả cầu thang gỗ.
Y Thanh nhìn cánh cửa đóng kín, giọng ông khàn đi vì kìm nén suốt từ trong nhà ra tới đây.
- Vậy là phía họ Êban chặn đứng việc này rồi, thẻ không chắp được thì lời kể cũng không mở được.
Già làng nhìn về phía ký túc lâm trường ở xa, nơi cô gái đang nằm với chuỗi hạt lạnh trên cổ.
Ông nói một câu mà Blia nghe xong phải ghi ngay vào sổ, vì đó là lời kết cho cả buổi chiều.
- Lễ gọi vía mà món nợ chưa có người nhận, thì khấn tới sáng vía cũng không về.
Câu nói ấy làm cả ba người còn lại im lặng, chỉ còn tiếng mưa rơi đều trên mái nhà dài.
Trên đường về, không ai nói thêm câu nào, mỗi người đi trong suy nghĩ riêng của mình.
Blia ôm cuốn sổ chặt hơn, vì trong sổ của cô, buổi chiều nay đã thành một trang thua rõ ràng.
Việc tra thẻ tre mới đi được nửa đường đã vấp phải cánh cửa đóng kín của họ Êban.
Ở nhà dài của già làng, bà H'Yên chờ sẵn ở cửa, nhìn nét mặt đoàn người là bà hiểu ngay kết quả.
Bà không hỏi nhiều, chỉ rót nước cho từng người, rồi ngồi xuống bên chồng trong im lặng.
Già làng đặt tấm vải bọc thẻ tre lên chiếu, tay ông đặt lên đó rất lâu không buông ra.
- Ngày mai ta tính cách khác, việc này chưa được phép dừng ở một lời từ chối.
Blia mở sổ, đọc lại toàn bộ buổi nói chuyện cho bà H'Yên nghe, không sót một lời từ chối nào.
Bà H'Yên nghe xong, khẽ nói rằng người đóng cửa hôm nay chưa chắc đã khóa lòng mình mãi được.
Tin buổi nói chuyện đổ vỡ lan về tới ký túc lâm trường ngay trong buổi chiều hôm ấy.
Hằng nghe Hòa kể lại mà tay bưng chén nước chao đi, nước sóng ra cả mép chiếu.
Cô nhìn Mai đang ngủ mê trên giường, hơi thở mỏng và đều, chuỗi hạt vẫn nằm yên trên cổ.
Hòa nói già làng chưa bỏ cuộc, nhưng chính anh cũng không giấu được vẻ lo trong giọng nói.
- Phía họ Êban mà không nhận, lễ có dựng lên cũng thiếu mất phần người, chị à.
Hằng không đáp, cô chỉ kéo lại tấm chăn cho Mai, ngồi xuống bên giường như mọi buổi chiều khác.
Cô biết từ giờ, mỗi ngày trôi qua mà cánh cửa kia chưa mở, Mai lại xa thêm một quãng nữa.
Buổi chiều khép lại trong tiếng mưa dầm, và phía cuối buôn, cánh cửa nhà dài kia vẫn đóng kín.
Nhưng lúc ấy, trong nhà dài chỉ có tiếng mưa, và cánh cửa bên kia buôn vẫn đang đóng kín.