MA BẮT VÍA GỐC KƠ-NIA ĐẮK LẮK - Chương 40: Giai Đoạn Mất Vía Thứ 5 Và Điều Kiện Của Lễ
Đêm 28 tháng 7, lúc hai mươi hai giờ, phòng ký túc lâm trường vẫn sáng đèn dầu không tắt. Trần Ngọc Mai nằm trên giường, chăn mỏng đắp ngang người, hai…
Nội dung chương
Đêm 28 tháng 7, lúc hai mươi hai giờ, phòng ký túc lâm trường vẫn sáng đèn dầu không tắt.
Trần Ngọc Mai nằm trên giường, chăn mỏng đắp ngang người, hai mắt mở mà không có chút thần sắc nào.
Nguyễn Thị Thu Hằng ngồi bên giường, cô vừa nghe H'Blia kể lại trọn câu chuyện trăm năm ở nhà dài.
Câu chuyện về vật bồi táng, về món nợ ân tình, về người con gái chết đuối hơn một trăm năm trước.
Hằng nghe xong ngồi lặng rất lâu, tay cô nắm lấy tay Mai, như sợ buông ra là em sẽ đi mất hẳn.
Blia kể lại bằng giọng đều đều, từ đoạn thẻ tre chắp khớp cho tới đoạn dấu ché được giải nghĩa.
Cô kể cả phần H'Đan nhận trả nợ thay cha và lễ tạ không bao giờ diễn ra được ở bến nước.
Hằng nghe tới đoạn lễ tạ thì quay sang nhìn Mai, lòng cô thắt lại vì một sự trùng hợp quá nặng.
Một lễ tạ không thành ở bến nước hơn trăm năm trước, một lễ gọi vía sắp làm ở cùng bến nước ấy.
Cô không ngờ chuỗi hạt nhỏ trên cổ em mình lại buộc vào một câu chuyện dài và nặng tới như vậy.
Hòa trực ở ngoài hành lang nghe được gần hết câu chuyện qua khe cửa hé của phòng bệnh.
Anh không vào phòng lúc ấy, chỉ đứng lặng ngoài cửa, tay cầm đèn pin mà quên cả kiểm tra ca trực.
Trong lòng anh, những đêm đuổi theo Mai trong rừng tối nay bỗng có một đầu mối rõ ràng để bám vào.
Ngoài hành lang, tiếng bước chân chậm rãi của già làng vang lên, theo sau là hai người đàn ông của hai họ.
Ama Y Krông Niê bước vào phòng, theo sau ông là Y Thanh Niê và Y Jon Êban, cả hai đều im lặng.
Y Jon vào phòng bệnh lần đầu tiên, ông đứng ở cuối giường, nhìn cô gái nằm trên giường rất lâu.
Mai không nhìn ông, cũng không nhìn bất cứ ai trong phòng, mắt cô hướng thẳng ra cửa sổ tối đen.
Hằng đỡ Mai ngồi dậy theo lời dặn của già làng, để ông xem lại tình trạng của cô trong đêm nay.
Khi được đỡ ngồi dậy, người Mai không tựa vào tay Hằng mà cứ ngả hẳn về phía cửa sổ.
Cô hướng cả người về phía bến nước, về phía gốc Kơ-nia ở xa, như bị một sợi dây vô hình kéo đi.
Hằng phải giữ chặt vai em mới không để cô đổ hẳn về phía trước, sức kéo ấy làm cô rùng mình.
Già làng ngồi xuống mép giường, ông gọi tên Mai bằng giọng rõ ràng và chậm rãi như mọi lần.
- Trần Ngọc Mai, cháu có nghe thấy ta gọi không, có nhận ra ai đang ngồi trong phòng này không.
Mai không đáp, không chớp mắt, không có bất cứ phản ứng nào trước tiếng gọi tên của chính mình.
Ông gọi thêm một lần nữa, rồi ông quay sang nhìn Hằng, chờ cô nói lại tình trạng của buổi tối nay.
Hằng kể rằng từ chập tối, Mai không nhận ra bất kỳ ai nữa, gọi tên cũng không quay đầu lại.
Cô kể Mai không trả lời bất cứ câu hỏi nào, đút nước cũng phải nhắc từng ngụm như người mất hết phản ứng.
Chỉ có một điều duy nhất còn lại, mỗi lần được đỡ ngồi dậy là cô lại hướng người về phía gốc cây.
Già làng gật đầu chậm rãi, ông đặt tay lên trán Mai, trán cô lạnh và khô, không một giọt mồ hôi.
Ông nói bằng giọng trầm xuống, để cho cả hai người đàn ông trong phòng cùng nghe cho rõ.
- Bệnh của cô gái đã tới giai đoạn mất vía thứ 5, là bậc cuối cùng trong các bậc mất vía.
- Tới bậc này, người bệnh ngây dại hoàn toàn, không còn nhận ra ai, chỉ còn hướng về nơi vía bị gọi.
Hằng nghe tới bậc cuối cùng thì nước mắt trào ra, cô cắn chặt môi để không bật khóc thành tiếng.
Cô đã đi cùng em qua từng bậc bệnh, từ quên tên đồ vật cho tới không nhận ra chính mình trong gương.
Nay bậc cuối cùng đã tới, phía sau bậc này không còn bậc nào nữa để mà chờ đợi hay hy vọng cầm cự.
Y Jon đứng ở cuối giường, ánh mắt ông không rời khỏi gương mặt trống rỗng của cô gái trẻ.
Ông nhìn chuỗi hạt trên cổ cô, hai mươi bảy hạt đỏ sẫm nằm lặng trên làn da nhợt nhạt.
Ông nhìn bàn tay cô đặt yên trên chăn, bàn tay của một người lao động trẻ còn nhiều năm phía trước.
Rồi ông khẽ lên tiếng, giọng ông khàn đi so với mọi lần ông nói chuyện trong nhà dài.
- Cô gái này vì một món nợ của họ tôi mà ra nông nỗi này, tôi đứng đây nhìn mà không nói được gì.
Y Thanh đứng bên cạnh, ông đặt tay lên vai người đàn ông của họ bên kia, không nói lời trách nào.
Già làng lúc này mới đứng dậy, ông nói rõ ràng từng điều, như khắc vào không khí của căn phòng.
- Ngày mai là ngày của lễ, ta nói trước mặt hai họ và người nhà cô gái, điều kiện của lễ như sau.
- Điều thứ nhất, lễ phải cúng thần bến nước ở chính bến nước, không làm ở nhà dài hay nơi nào khác.
- Điều thứ hai, Y Jon phải công khai nhận món nợ ân tình thay cho họ Êban, trước mặt cả buôn.
- Điều thứ ba, Y Thanh phải công khai nhận việc trả nợ thay cho họ Niê, cũng trước mặt cả buôn.
- Điều thứ tư, trong lễ phải khấn gọi vía qua chén rượu cần, rồi cắt đứt chuỗi bằng thanh nứa vạt nhọn.
- Điều thứ năm, sợi chỉ ngũ sắc thấm rượu cần phải buộc vào cổ tay phải của cô gái ngay tại lễ.
Ông nói đủ năm điều kiện, điều nào cũng rõ ràng, điều nào cũng gắn với một người cụ thể trong phòng.
Rồi ông kết lại bằng một câu mà ai nghe xong cũng phải ghi nhớ cho tới tận đêm lễ ngày mai.
- Thiếu một điều trong năm điều này, lễ không trọn, vía không về, không ai được làm tắt bước nào.
Hằng ghi lại năm điều kiện vào cuốn sổ theo dõi bằng nét chữ run, ghi xong cô đọc lại một lượt.
Cô hỏi già làng nếu ngày mai có điều gì bất trắc giữa lễ thì phải làm sao cho đúng lệ của buôn.
Già làng đáp rằng bất trắc nào cũng phải xử ngay tại bến nước, không mang lễ về nhà làm lại được.
Ông dặn thêm rằng trong đêm lễ chỉ có một thanh nứa và một sợi chỉ, cắt hỏng là không có vật thay thế.
Lời dặn ấy làm căn phòng càng thêm nặng, vì ai cũng hiểu đêm mai không có chỗ cho một lần làm lại.
Y Thanh lúc này lên tiếng trước, giọng ông chắc chắn, như người đã nghĩ kỹ suốt hai ngày qua.
- Phần của họ Niê, tôi nhận việc trả nợ trước mặt buôn, Ama cứ ghi lời tôi vào sổ ngay đêm nay.
H'Blia không có mặt trong phòng, nhưng Hằng ghi lại lời ấy vào sổ của mình để sáng mai đối chiếu.
Mọi ánh mắt lúc này đều hướng về phía Y Jon, người đàn ông đã từng đóng cửa nhà dài từ chối.
Y Jon nhìn Mai thêm một lần nữa, cô vẫn hướng người về phía cửa sổ, không hề hay biết gì quanh mình.
Ông hít một hơi dài, rồi gật đầu, một cái gật đầu chậm rãi mà dứt khoát trước mặt già làng.
- Tôi nhận, món nợ của họ Êban, tôi thay họ nhận trước mặt buôn trong lễ ngày mai.
Câu nói vừa dứt, Hằng bật khóc thành tiếng, cô cúi xuống ôm lấy vai Mai như ôm một hy vọng vừa về.
Già làng gật đầu với Y Jon, ông không nói lời khen nào, chỉ có ánh mắt của người già đã nhẹ đi nhiều.
- Lời nhận này ta ghi nhận ngay đêm nay, ngày mai giữa lễ, anh nói lại lời này trước mặt cả buôn.
Y Thanh nắm lấy tay Y Jon, hai người đàn ông của hai họ bắt tay nhau lần đầu sau rất nhiều năm.
Cái bắt tay ấy diễn ra ngay trong phòng bệnh nhỏ, bên giường của cô gái đang mất vía từng giờ.
Già làng nhìn hai người một lúc, rồi ông quay sang dặn Hằng những việc cuối cùng của đêm nay.
Ông dặn đêm nay không ai được rời khỏi phòng, Mai phải được giữ ấm và trông chừng liên tục.
Ông dặn sáng mai mọi người chuẩn bị từ sớm, vì ngày mai sẽ là một ngày dài và một đêm dài nhất.
Trước khi ra về, già làng dừng lại ở cửa phòng, ông nói câu cuối cùng của đêm nay cho mọi người nghe.
- Lễ khóa vào hoàng hôn ngày mai, đúng vào đêm cuối cùng của bảy đêm, không dời được thêm ngày nào nữa.
Đoàn người của buôn ra về trong đêm tối, tiếng bước chân xa dần trên hành lang ướt nước mưa.
Trong phòng chỉ còn lại Hằng và Mai, ngọn đèn dầu cháy đều, soi lên gương mặt trống rỗng của người bệnh.
Hằng nắm chặt tay em, cô thì thầm những lời mà cô không biết em mình còn nghe được nữa hay không.
- Mai, em cố qua đêm nay nữa thôi, ngày mai mọi người đưa em về, chị hứa với em điều đó.
Mai không đáp, mắt cô vẫn hướng ra cửa sổ tối đen, về phía gốc Kơ-nia đang đứng lặng trong đêm.
Hòa bước vào phòng khi đoàn người của buôn đã về hết, anh mang theo bình nước ấm mới thay.
Anh ngồi xuống chiếc ghế ở cửa, nói đêm nay anh trực cùng Hằng, hai người thay nhau không chợp mắt lâu.
Hằng gật đầu, cô trải lại tấm chăn cho Mai, kiểm tra chuỗi hạt vẫn nằm nguyên ở chỗ cũ trên cổ em.
Cô ghi vào sổ dòng cuối của đêm nay, lời nhận nợ của Y Jon và năm điều kiện của lễ ngày mai.
Mỗi dòng chữ ghi xong, cô lại ngẩng lên nhìn ra cửa sổ, nơi bóng tối phủ kín đường về bến nước.
Ở phía nhà dài, già làng cũng chưa ngủ, ông đang cùng bà H'Yên chuẩn bị những việc đầu tiên cho ngày lễ.
Đêm cuối cùng trước ngày lễ buông xuống buôn Kô Siêr, nặng nề và đầy chờ đợi trong từng căn nhà.