MA BẮT VÍA GỐC KƠ-NIA ĐẮK LẮK - Chương 41: Ngày Đeo Chuỗi Thứ 12
Sáng ngày 29 tháng 7 năm 2028, mưa rơi đều trên mái ký túc lâm trường từ lúc trời chưa sáng hẳn. Trần Ngọc Mai nằm trên giường, mắt mở, nhìn lên những…
Nội dung chương
Sáng ngày 29 tháng 7 năm 2028, mưa rơi đều trên mái ký túc lâm trường từ lúc trời chưa sáng hẳn.
Trần Ngọc Mai nằm trên giường, mắt mở, nhìn lên những vệt nước chạy dài trên tấm tôn mà không chớp.
Hằng ngồi bên mép giường, cầm khăn ấm lau mặt cho em họ từng chút một, chậm rãi như lau cho một đứa trẻ đang ngủ dở.
Mai không nói gì.
Cô chỉ thỉnh thoảng đưa tay lên cổ, nắm lấy chuỗi hạt mã não, giữ rất chặt rồi lại buông ra.
Chuỗi hạt vẫn nằm nguyên trên cổ cô, đỏ sẫm pha vân trắng như sương, hạt giữa lạnh hơn hẳn mười ngón tay.
Hôm nay là ngày đeo chuỗi thứ 12 của Mai, và theo lời già làng dặn từ tối qua, đây cũng là ngày đeo cuối cùng.
Hằng đếm lại điều đó trong đầu không biết bao nhiêu lần, mỗi lần đếm là một lần chị thấy cổ họng mình nghẹn lại.
Mười hai ngày trước, em họ chị còn là một cô gái khỏe mạnh, đi ca rừng, ghi sổ kho, cười nói suốt dọc đường tuần tra.
Mười hai ngày sau, cô nằm yên như một người bị rút mất phần hồn, chỉ còn thân xác thở đều trong căn phòng ẩm mùi mưa.
Hòa đứng ở cửa phòng, áo mưa còn nhỏ nước, tay cầm chiếc đèn pin đã tắt.
- Chị Hằng, già làng cho người sang nhắn rồi. - Hòa nói khẽ. - Sáng nay đưa Mai qua nhà dài sớm, việc chuẩn bị lễ bắt đầu từ bên đó.
Hằng gật đầu, đỡ Mai ngồi dậy, chải lại mái tóc ướt mồ hôi cho cô bằng những động tác rất chậm.
Mai để yên cho chị làm, đầu hơi nghiêng về một phía, ánh mắt dừng ở khoảng không trước mặt như đang nhìn qua cả căn phòng.
Khi Hằng khoác thêm áo ngoài cho cô, bàn tay Mai lại tìm lên cổ, chạm vào hạt giữa của chuỗi rồi giữ nguyên ở đó.
Hằng gỡ nhẹ tay em ra, nắm lấy bàn tay lạnh ấy trong tay mình, và thấy các ngón tay của Mai khẽ co lại một lần.
Đường từ ký túc sang nhà dài của già làng không xa, nhưng mưa làm đất đỏ trơn như mỡ, cả đoàn phải đi mất gần nửa giờ.
Hòa đi trước dọn đường, Hằng dìu Mai đi giữa, mỗi bước đều phải chờ cô đặt chân xuống cho vững rồi mới bước tiếp.
Mai đi không kháng cự, cũng không hỏi đi đâu, chân bước đều đều như người đang đi trong một giấc mơ chưa tỉnh.
Qua khỏi hàng rào lâm trường, tiếng mưa trên lá rừng nghe dày hơn, và mùi đất ẩm bốc lên ngai ngái sau lưng họ.
Nhà dài của già làng Ama Y Krông Niê hiện ra dưới màn mưa, sàn gỗ cao, mái dài, khói bếp len qua kẽ vách thành một vệt mỏng.
Già làng đã đứng chờ sẵn ở chân cầu thang nhà dài, áo ướt một bên vai, tay chống cây gậy gỗ mòn bóng vì năm tháng.
Ông nhìn Mai rất lâu, không nói gì ngay, chỉ khẽ gật đầu với Hằng như xác nhận điều ông đã lường trước từ nhiều ngày.
- Đỡ con bé lên sàn, để nó ngồi gần bếp lửa. - Già làng nói. - Hôm nay là ngày cuối, không để nó lạnh thêm nữa.
Trên sàn nhà dài, bà H'Yên Niê đã trải sẵn một tấm chiếu sạch gần bếp, bên cạnh là chiếc gối thấp và một chén nước ấm.
Mai được đỡ ngồi xuống chiếu, lưng tựa vào vách, hai tay đặt trên đùi, mắt vẫn hướng về một điểm vô định trước mặt.
Bà H'Yên ngồi xuống bên cạnh, đưa tay sờ trán cô, rồi lặng lẽ kéo tấm chăn mỏng đắp lên hai chân cô cho kín.
- Gầy đi nhiều quá. - Bà nói nhỏ, như nói với chính mình. - Mười hai ngày mà người nhẹ như lá khô vậy.
H'Blia Niê bưng lên một khay tre, trên khay là cuộn chỉ nhiều màu vừa se, một đoạn nứa tươi còn ướt nhựa, và cây dao nhỏ.
Cô đặt khay xuống trước mặt già làng, quỳ ngồi ngay ngắn, hai tay đặt lên đầu gối, chờ ông dặn việc như mọi lần trong buôn.
Già làng cầm cuộn chỉ lên trước, đưa ra ánh sáng bếp lửa xem từng sợi, rồi trao lại cho bà H'Yên bằng cả hai tay.
- Chỉ se đủ năm màu chưa, bà nó. - Ông hỏi.
- Đủ rồi. - Bà H'Yên đáp. - Đỏ, vàng, xanh, trắng, đen, sợi nào ra sợi nấy, se chặt tay, ngâm rượu cần từ tối qua.
Bà mở chiếc hộp gỗ nhỏ, trong hộp là sợi chỉ ngũ sắc đã thấm rượu cần, mùi rượu thơm nhẹ lan ra giữa mùi khói bếp.
Sợi chỉ nằm gọn trong lòng hộp, năm màu xoắn vào nhau thành một sợi duy nhất, đầu sợi thắt một nút nhỏ chờ sẵn.
Già làng gật đầu, đậy nắp hộp lại, đặt hộp xuống đúng vị trí bên tay phải của mình trên chiếu.
- Sợi chỉ này chỉ có một. - Ông nói chậm rãi. - Đêm nay buộc một lần, không có sợi thứ hai, nên từ giờ tới lúc lễ không ai được động vào hộp này nữa.
H'Blia ghi lời dặn ấy vào cuốn sổ của mình, nét chữ ngay ngắn, rồi cô ngẩng lên chờ việc tiếp theo của buổi sáng.
Già làng chỉ tay về đoạn nứa tươi đặt trên khay, đoạn nứa dài hơn gang tay người lớn, vỏ còn xanh, mắt nứa nhẵn.
- Blia, con vót đoạn nứa này. - Ông nói. - Vót một đầu thành lưỡi nhọn, mỏng mà không gãy, để đêm nay cắt sợi dây chuỗi trên cổ con bé.
H'Blia cầm đoạn nứa lên, ngắm nghía một lúc, rồi cô ngồi sát ra mép sàn nơi có ánh sáng, bắt đầu vót từng lát mỏng.
Dao của cô đi rất chậm, mỗi lát nứa bong ra mỏng như vỏ hành, rơi xuống chiếc mẹt tre kê sẵn bên dưới.
Mai ngồi gần bếp, đầu hơi cúi, và trong một thoáng rất ngắn, ánh mắt cô có vẻ dừng lại ở vệt sáng của lưỡi nứa đang thành hình.
Không ai kịp chắc chắn về thoáng nhìn ấy, vì ngay sau đó mắt cô lại trở về vẻ trống rỗng quen thuộc của nhiều ngày qua.
Hằng ngồi sát bên em, một tay vẫn nắm tay Mai, tay kia thỉnh thoảng đưa lên vuốt lại tóc cho cô khỏi xòa xuống mặt.
Ngoài sân, mấy thanh niên trong buôn khiêng một ché rượu cần lớn đi qua dưới mưa, nước mưa chảy thành dòng trên vai áo họ.
Ché rượu được khiêng thẳng xuống hướng bến nước theo lời già làng dặn, để sẵn cho buổi lễ tối nay ở dưới gốc Kơ-nia.
Bà H'Yên nhìn theo ché rượu một lúc rồi quay lại, mở chiếc túi vải trắng bà vẫn giữ bên mình từ sáng sớm.
Trong túi là một chiếc khăn trắng sạch, gấp làm bốn, vải còn thơm mùi nắng của ngày phơi cuối cùng trước mùa mưa.
- Khăn này để hứng hạt. - Bà nói với H'Blia. - Đêm nay chuỗi đứt, hạt rơi vào khăn này, không để một hạt nào lăn xuống đất bến nước.
H'Blia gật đầu, nhận chiếc khăn bằng hai tay, gấp lại cẩn thận và đặt vào chiếc gùi nhỏ dành riêng cho đồ lễ.
Già làng nhìn khắp lượt đồ lễ đã bày trên sàn, ánh mắt ông dừng lại ở từng món, lâu và kỹ như người điểm quân trước giờ ra trận.
Một thanh nứa vạt nhọn đang được vót, một sợi chỉ ngũ sắc đã thấm rượu cần, một ché rượu cần của buôn, một khăn trắng hứng hạt.
Chỉ bốn món, không thừa món nào, và theo lời ông, đêm nay cũng không có món nào khác được thay vào nếu một món hỏng.
- Nghe cho rõ đây. - Già làng nói, giọng ông trầm xuống. - Thanh nứa đêm nay chỉ cắt một lần duy nhất trong lễ.
Ông ngừng một nhịp, nhìn H'Blia đang dừng dao nghe dặn, rồi nói tiếp từng tiếng một cho thật rõ.
- Cắt trúng thì chuỗi đứt, vía có đường về. Cắt hỏng là không có thanh thứ hai thay thế trong đêm, lễ coi như đứt ngang.
Cả sàn nhà dài im lặng sau câu dặn ấy, chỉ còn tiếng mưa gõ đều trên mái và tiếng lửa bếp lách tách rất nhỏ.
H'Blia cúi đầu, hai tay cô giữ đoạn nứa chặt hơn, và lát dao tiếp theo của cô đi còn chậm hơn, thận trọng hơn trước.
Hằng nghe câu dặn mà bàn tay đang nắm tay Mai bất giác siết lại, đến khi Mai khẽ rên một tiếng rất nhỏ chị mới giật mình buông lỏng.
Già làng quay sang nhìn Mai, cô gái ngồi yên bên bếp, chuỗi hạt trên cổ ánh lên một vệt đỏ sẫm trong ánh lửa.
Ông đưa tay ra, dừng lại cách chuỗi hạt một khoảng ngắn, không chạm vào, như ông vẫn làm từ ngày đầu biết chuyện của cô.
- Giữ chuỗi nguyên trên cổ nó tới tối. - Ông dặn Hằng. - Không tháo, không lay mạnh, không để ai khác chạm vào. Tối nay ở bến nước, già sẽ tự tay cắt.
Hằng gật đầu thật mạnh, đáp lời ông bằng giọng đã khản đi vì nhiều ngày thiếu ngủ.
- Dạ, con nhớ. Con ngồi với nó suốt, không rời nửa bước.
Buổi sáng trôi qua trong nhà dài bằng những việc nhỏ nối nhau không dứt, việc nào cũng hướng về buổi lễ lúc hoàng hôn.
Bà H'Yên kiểm lại ché nhỏ đựng rượu cần dùng để khấn, lau miệng ché, đậy lá chuối, buộc lại dây mây cho thật chặt.
H'Blia vót xong thanh nứa thì lấy lá chuối tươi bọc lấy phần lưỡi nhọn, đặt thanh nứa vào gùi đồ lễ theo đúng thứ tự ông dặn.
Già làng ngồi ở giữa sàn, mắt kém, ông nhờ H'Blia đọc lại danh sách việc buôn đã ghi cho đêm lễ, nghe từng mục và gật đầu từng mục.
Có lúc ông bảo cô đọc lại một mục hai lần, chậm rãi, rồi mới cho qua, như cách ông vẫn làm với mọi việc hệ trọng của buôn.
Mai vẫn ngồi bên bếp suốt buổi sáng ấy, thỉnh thoảng Hằng đút cho cô vài thìa cháo loãng, cô nuốt chậm mà không hề nhìn vào thìa.
Mỗi lần nuốt xong, tay cô lại đưa lên cổ theo thói quen đã thành phản xạ, tìm hạt giữa lạnh buốt rồi mới chịu buông xuống.
Gần trưa, mưa ngớt dần thành mưa bụi, ánh sáng ngoài sân sáng lên một chút, đủ thấy con đường đất dẫn xuống bến nước lầy lội.
Già làng đứng dậy, chống gậy ra đứng ở đầu sàn, nhìn xuống con đường ấy rất lâu như đang đo lại quãng đường của đêm nay.
- Chiều nay dựng lễ sớm. - Ông nói vọng vào trong nhà. - Đêm nay không ai được vội, mà cũng không ai được chậm một bước nào.
Hằng ôm lấy vai Mai, kéo tấm chăn lên cao hơn cho em, và trong lòng chị chỉ còn một ý nghĩ duy nhất lặp đi lặp lại.
Đêm nay là đêm cuối cùng, dù kết quả thế nào, cũng là đêm cuối cùng chuỗi hạt này còn nằm trên cổ em họ chị.