MA CÀ RỒNG RÚT RUỘT MƯỜNG LÒ - Chương 34: Bọc Lá Thuốc Trong Hòm Gỗ
Chiều 14/01/2027, lúc 15:00, bà Mùi tới nhà trưởng bản, tay ôm một chiếc khăn vải đã sờn, trong khăn gói một vật cứng cỡ bàn tay người lớn. Bà đi thẳng…
Nội dung chương
Chiều 14/01/2027, lúc 15:00, bà Mùi tới nhà trưởng bản, tay ôm một chiếc khăn vải đã sờn, trong khăn gói một vật cứng cỡ bàn tay người lớn. Bà đi thẳng từ nhà mình sang, không ghé đâu dọc đường, vì vật bà mang theo hôm nay bà đã giữ trong hòm gỗ của nhà mình suốt mười chín năm, và bà nói bà sợ mình đổi ý nếu cứ để tới ngày mai. Sơn thấy bà vào sân thì đứng dậy đón ở chân cầu thang, ông chưa hỏi gì, chỉ nhìn chiếc khăn trên tay bà rồi quay vào gọi Thẳm đang ngồi chờ sẵn ở gian trong.
Thẳm là người hẹn buổi gặp này từ sáng, sau khi bà Mùi nhắn qua Khăm rằng bà có một thứ cũ muốn giao tận tay thầy trước mặt trưởng bản. Ông ngồi ở chiếu giữa, trước mặt ông là cuốn sổ đã mở sẵn ở một trang trắng và một chiếc đĩa sành sạch để đựng vật sắp được mở ra. Bà Mùi ngồi xuống đối diện ông, đặt gói khăn lên chiếu, hai bàn tay bà run nhẹ khi cởi từng nút buộc của khăn vải.
- Tôi giữ thứ này từ đêm con bé Sên lọt lòng tới giờ, thầy ạ. Mười chín năm nằm trong hòm gỗ nhà tôi, tôi dọn hòm bao nhiêu lần cũng không nỡ vứt nó đi.
Trong khăn là một bọc nhỏ gói bằng nhiều lớp lá khô đã đen sẫm theo năm tháng, buộc bằng sợi lạt tre mảnh. Lá gói ngoài cùng giòn tới mức bà vừa chạm vào đã nứt một đường nhỏ, mùi từ trong bọc theo đường nứt ấy thoát ra, một mùi hăng đắng rất riêng, không giống mùi lá thuốc thường bà vẫn sắc cho người bệnh. Bà kể đêm ấy, sau khi mẹ con Sên đã yên, có người đưa cho bà bọc lá này, nói là lá thuốc quý để dành sắc cho đứa trẻ sơ sinh tắm trong mấy ngày đầu cho cứng da thịt. Bà dùng một ít trong lần tắm đầu tiên, còn lại bà cất vào hòm, rồi những ngày sau bận rộn trăm việc, bà quên bẵng nó đi trong nhiều năm.
Sơn ngồi bên cạnh nghe, ông hỏi bà vì sao một bọc lá thuốc dùng dở lại được giữ tới mười chín năm mà không mốc hỏng tới mức phải vứt. Bà nói lá trong bọc là lá khô tẩm thứ gì đó rất kỹ. Để lâu nó chỉ khô thêm chứ không mủn. Phần nữa, đêm ấy là đêm con bé lọt lòng. Mọi thứ thuộc về đêm ấy bà đều không nỡ bỏ, như người ta giữ lại chiếc áo đầu tiên của một đứa trẻ. Mấy năm sau này, mỗi lần mở hòm lấy đồ cúng lễ, bà lại thấy bọc lá nằm ở góc hòm, bà lại nghĩ bụng thứ này không phải lá thuốc thường, vì mùi của nó sau bao nhiêu năm vẫn hăng nguyên như ngày đầu.
- Tới tháng này, nghe thầy nói chuyện dấu vết ở lối suối, tôi mới giật mình nhớ ra bọc lá trong hòm nhà mình. Tôi ngửi lại nó ba đêm liền mới dám quyết mang sang đây.
Thẳm nghe bà kể xong, ông không mở bọc lá ngay. Ông lấy từ túi áo ngực ra một gói lá nhỏ khác, gói bằng lá dong tươi đã héo, đặt lên đĩa sành cạnh bọc lá cũ. Sơn nhìn hai gói trên đĩa, ông hỏi gói nhỏ kia là gì mà thầy mang theo người tới buổi hôm nay. Thẳm nói đó là phần tro lá thuốc cháy dở ông xúc được ở lối suối trong buổi tìm dấu sáng ngày 08/01, ông vẫn gói lá cất trong túi áo riêng, chưa từng mở ra cho ai xem ngoài ba người biết chuyện hôm ấy.
Ông mở gói tro trước, mùi hăng đắng bốc lên rất nhẹ vì tro đã cháy mất một phần. Rồi ông nghiêng bọc lá cũ của bà Mùi cho mùi từ đường nứt của lá gói thoát ra rõ hơn, ông đưa cả hai thứ lần lượt qua trước mặt Sơn, để trưởng bản tự ngửi và tự nói điều mình nhận ra. Sơn ngửi gói tro, rồi ngửi bọc lá, rồi ông ngửi lại lần thứ hai từng thứ một, chậm hơn lần đầu, mặt ông dần nghiêm lại.
- Cùng một mùi, thầy ạ. Cái đắng ở cuối mùi giống nhau, tro cháy rồi mà vẫn còn cái đắng ấy ở lại.
Thẳm gật đầu, ông nói ông cũng nhận ra điều ấy ngay từ lúc bà Mùi cởi nút khăn, vì mùi của bọc lá này ông đã ngửi một lần ở lối suối và ông đã ghi nhớ nó như ghi nhớ một dấu chân. Lá trong bọc chưa cháy nên mùi đầy hơn, tro ở lối suối đã cháy dở nên mùi nhạt hơn, nhưng cái gốc đắng hăng ở cuối thì là một, không lẫn vào thứ lá thuốc nào khác trong vùng này được. Ông nói ông dám ghi vào sổ tới đó: mùi của bọc lá thuốc từ đêm Sên lọt lòng trùng với mùi tro lá thuốc cháy dở ở lối suối.
Trước khi đi tới phần ghi sổ, Thẳm xin phép bà Mùi cho ông xem kỹ hơn những lá nằm trong bọc mà không làm rách thêm lớp gói. Bà gật đầu, tự tay bà đỡ lấy mép lá gói đã nứt, mở hé ra vừa đủ cho ánh sáng lọt vào. Bên trong là những lá rừng đã thái sợi, sợi nào cũng khô quắt và ngả màu nâu đen, trộn lẫn ít hạt nhỏ màu xám mà cả ba người có mặt đều không gọi được tên. Thẳm không thò tay vào bọc, ông chỉ nghiêng đĩa cho lá xô nhẹ sang một phía, ông nói lá thái sợi nhỏ và đều tay như thế này là lá đã được người làm thuốc chuẩn bị kỹ, không phải lá hái vội trong rừng về dùng ngay.
Bà Mùi nhìn những sợi lá trong bọc, bà nói đêm ấy bà cũng thấy lạ ở chỗ này mà không dám nghĩ xa. Lá tắm cho trẻ sơ sinh trong vùng này xưa nay chỉ là mấy thứ lá thơm hái quanh vườn, ai lại thái sợi phơi khô cầu kỳ như chuẩn bị một thang thuốc lớn. Bà hỏi người đưa rằng lá này tắm có sợ rát da đứa trẻ không, người ấy chỉ nói cứ dùng ít một, còn dặn bà phần còn lại cứ cất đi, sau này có việc dùng tới. Bà dùng đúng một nắm nhỏ trong lần tắm đầu, đứa trẻ không khóc, da cũng không đỏ, nên bà không nghi thêm gì nữa và cất bọc lá vào hòm từ ngày ấy.
Sơn nghe tới đó, ông hỏi một câu của người giữ biên bản: suốt mười chín năm, có ai khác từng biết nhà bà có bọc lá này hay từng hỏi tới nó không. Bà lắc đầu rất lâu, bà nói chồng bà mất sớm, con cái ở xa, hòm gỗ ấy chỉ một mình bà mở. Ngay cả những năm bản có việc phải kê khai đồ cũ trong nhà dân, bà cũng không kê bọc lá này, vì trong đầu bà nó chỉ là một kỷ vật của đêm đỡ đẻ, không phải của cải gì đáng ghi vào giấy tờ của bản.
- Thầy ghi tới đó thôi, hay thầy ghi thêm được gì nữa từ hai thứ này.
Sơn hỏi câu ấy rất khẽ, như người sợ chính câu hỏi của mình đi quá xa. Thẳm lắc đầu, ông nói hai thứ mùi trùng nhau chỉ nói được một điều: cùng một loại lá thuốc đã có mặt ở hai nơi cách nhau mười chín năm. Nó không nói ai mang lá tới lối suối, không nói ai đưa bọc lá này trong đêm lọt lòng, và ông sẽ không ghi thêm một chữ nào ngoài điều mắt ông thấy và mũi ông ngửi được hôm nay. Bà Mùi nghe ông nói, bà cúi đầu, hai tay bà đặt lên gối, bà nói bà biết thầy sắp hỏi tới người đưa bọc lá năm ấy, và bà xin thầy cho bà một buổi nữa.
- Không phải tôi giấu thầy. Mười chín năm tôi giữ bọc lá này mà không nói với ai một lời, hôm nay tôi mang nó sang đây là tôi đã quyết nói hết rồi. Nhưng lời ấy phải nói trong một buổi có biên bản đàng hoàng của trưởng bản, nói một lần cho trọn, để từ sau tôi không phải kể lại lần thứ hai nữa.
Sơn nghe bà nói, ông mở cuốn biên bản của bản ra. Ông ghi trước một dòng hẹn vào trang mới. Việc giao bọc lá thuốc làm vật chứng ghi vào hôm nay. Lời kể trọn của bà đỡ sẽ ghi vào buổi sáng ngày kia tại nhà trưởng bản, có đủ ba người như hôm nay. Ông ghi xong, đọc lại cho bà nghe, bà gật đầu xác nhận từng mục, rồi bà tự tay gói lại bọc lá vào chiếc khăn của mình như cũ. Nhưng lần này bà không mang nó về nhà nữa, bà trao cả gói khăn cho Sơn, nói từ nay nó là vật của bản giữ, không còn là của riêng bà cất trong hòm gỗ nữa.
Sơn nhận gói vật chứng bằng hai tay, ông đặt nó vào chiếc hòm gỗ của nhà mình, ngay cạnh ngăn để cuộn giấy nương của cha mẹ Sên mà ông cho Thẳm xem hai hôm trước. Ông khóa hòm lại, cất chìa khóa vào túi áo ngực của mình. Rồi ông ghi vào biên bản dòng cuối của buổi chiều. Bọc lá thuốc giao lúc 15:00 ngày 14/01/2027, người giao là bà đỡ của bản. Người chứng kiến có thầy cúng và trưởng bản. Mùi của lá trong bọc được hai người có mặt xác nhận trùng với mùi tro lá thuốc ở lối suối.
Thẳm đứng dậy ra về khi nắng chiều đã xuống thấp sau mái nhà trưởng bản. Trước khi xuống cầu thang, ông quay lại dặn bà Mùi một câu ngắn: từ nay tới buổi ghi lời kể, bà không nói chuyện bọc lá này với bất kỳ ai khác, kể cả người nhà của bà. Bà gật đầu, bà nói bà đã giữ kín được mười chín năm, giữ thêm hai ngày nữa với bà không khó, khó là ở chỗ bà đã bắt đầu nói ra rồi thì bà muốn nói cho tới nơi tới chốn. Sơn tiễn hai người già ra sân, ông đứng nhìn theo họ đi về hai ngả khác nhau trên lối giữa bản, tay ông vẫn đặt trên chiếc hòm gỗ vừa khóa lại sau lưng mình.