MA CÀ RỒNG RÚT RUỘT MƯỜNG LÒ - Chương 36: Sơn Đứng Ra Giữ Trật Tự
Sáng 15/01/2027, lúc 08:30, Sơn gõ mõ gọi các chủ hộ tới sân nhà mình, và người ta tới đông hơn cả những buổi họp bản từ đầu tháng tới giờ. Tin về chiếc…
Nội dung chương
Sáng 15/01/2027, lúc 08:30, Sơn gõ mõ gọi các chủ hộ tới sân nhà mình, và người ta tới đông hơn cả những buổi họp bản từ đầu tháng tới giờ. Tin về chiếc đầu bay qua mái nhà trưởng bản đêm qua đã đi khắp bản từ lúc gà gáy. Qua miệng người này người kia, nó đã biến dạng đi nhiều. Có người nói nó đậu lại trên nóc nhà trưởng bản một lúc lâu. Có người nói nó suýt sà xuống sân nơi ba người ngồi canh. Kèm theo tin ấy là một lời đồn nguy hiểm hơn nhiều. Có tiếng xì xào rằng bản nên kéo nhau xuống nhà cuối bản ngay hôm nay. Họ nói phải vào tận buồng cô gái mà xem cho rõ đầu đuôi. Không thể để một người bị nghi ngờ nằm yên trong nhà, trong khi cả bản mất ăn mất ngủ.
Thẳm tới sân nhà Sơn từ sớm, ông ngồi ở bậc trên cùng của chiếu họp, cuốn sổ của ông đặt ngay trước mặt. Ông không lên tiếng trước, vì buổi họp hôm nay là việc của trưởng bản, và ông biết có những lời chỉ có người giữ biên bản của bản nói ra mới đủ sức chặn một đám đông đang nóng. Sơn chờ các chủ hộ ngồi yên hết vào hai dãy chiếu, ông mới đứng dậy, tay ông cầm cuốn biên bản đã mở sẵn, giọng ông không to nhưng từng chữ rõ ràng tới dãy chiếu cuối cùng.
- Từ hôm nay, tôi nói trước mặt các chủ hộ và trước cuốn biên bản này một điều để ghi thành lệ trong những ngày tới. Nhà của Lò Thị Sên ở cuối bản là nơi đang được bản bảo vệ. Không ai được tự ý kéo nhau tới xông vào nhà ấy, ngày cũng như đêm. Ai làm trái, bản phạt theo lệ bản về tội tự ý phá nhà người khác lúc bản đang có việc, phạt nặng gấp đôi ngày thường, và tôi là người ghi tên người ấy vào biên bản đầu tiên.
Sân họp im xuống một lúc sau câu nói ấy, rồi tiếng xì xào nổi lên ở dãy chiếu dưới. Có tiếng người nói nhỏ rằng bảo vệ một người đang bị bản nghi ngờ là việc ngược đời, có tiếng người khác đáp lại rằng vào nhà người ta giữa ban ngày cũng là việc không ai trong bản này từng làm với một cô gái ở một mình. Sơn giơ tay cho sân yên lại, ông nói tiếp, ông nói ông biết các nhà đang giận và đang sợ, nhà nào trong sân này cũng có phần thiệt hại trong tháng qua, chính nhà ông cũng có con bò chết ở đầu tháng. Nhưng ông hỏi cả sân một câu. Từ ngày đầu tháng tới giờ, có ai trong bản tận mắt thấy cô gái ấy làm một việc gì hại người chưa. Hay tất cả những gì bản có chỉ là một chiếc đầu bay trong đêm, và một cô gái sáng ra sốt mê nằm liệt giường.
Thẳm lúc này mới mở cuốn sổ của mình. Ông đọc trang ghi đêm qua cho cả sân nghe. Giờ giấc chiếc đầu bay qua mái nhà trưởng bản. Đường bay của nó về cuối bản. Tình trạng của cô gái chiều cùng ngày do Khăm tận mắt thấy kể lại. Ông đọc tới đoạn vòng đỏ quanh cổ cô đã sưng nóng. Ông đọc tới đoạn cô mê sảng không nhận ra người quen thì dừng lại. Ông nói đây là tình trạng của một người đang bị thứ trong người mình hành hạ tới hồi cuối. Nó không phải tình trạng của một kẻ đang điều khiển được thứ gì để đi hại bản. Ông nói ông đọc trang sổ này không phải để bắt cả bản thương cô gái. Ông đọc để bản biết mình đang định kéo nhau tới nhà của một người như thế nào.
Sơn nói thêm về phần việc làm ngay từ hôm nay, để điều lệ không chỉ là một câu nói treo ở đầu buổi họp. Từ trưa nay, mỗi ngày sẽ có hai người của bản tới nhà cô gái vào lúc trời sáng rõ, mang theo cơm nước và củi khô, thăm người xong thì ghi vào cuốn sổ nhỏ treo ở nhà trưởng bản. Người đi thăm chỉ vào gian ngoài và buồng của cô khi cô tỉnh, không ai được hỏi cô những câu hỏi về đêm bay, vì việc hỏi han người bệnh là việc của thầy và trưởng bản. Ông nói rõ thêm một điều nữa: nhà cô gái đang được bảo vệ không có nghĩa là bản thôi canh giữ. Các phiên canh đêm vẫn giữ nguyên, chuồng trại các nhà vẫn phải chăng gai như lệ đã làm từ đầu tháng.
Ông còn dặn các chủ hộ một việc về miệng tiếng trong bản. Từ hôm nay, ai nghe được lời đồn nào về cô gái thì phải hỏi lại người nói một câu: anh có tận mắt thấy không, hay anh nghe người khác kể lại. Ông nói một tháng qua bản đã khổ vì lời đồn chạy trước sự thật quá xa, tới mức một cô gái chưa có tội gì đã phải tính chuyện bỏ bản mà đi. Nếu buổi họp hôm nay không chặn được lời đồn, thì điều lệ bảo vệ kia cũng chỉ là mấy chữ ghi trong biên bản, còn người của bản vẫn cứ làm khổ nhau bằng miệng như cũ.
Người đứng dậy đầu tiên sau khi Thẳm dứt lời không phải người của dãy nhà giữa bản. Lò Văn Ơn đứng lên từ dãy chiếu phía chuồng trại, người chủ đàn gia súc lớn nhất bản, người đã mất ba con gia súc trong tháng này, nhiều hơn bất kỳ nhà nào có mặt trong sân. Cả sân quay lại nhìn ông, vì ai cũng tưởng nếu có người đòi kéo xuống nhà cuối bản đầu tiên thì phải là người mất nhiều của nhất. Ơn đứng thẳng, ông nói chậm, từng câu của ông đều hướng về phía trưởng bản và cuốn biên bản đang mở.
- Ghi tên tôi đầu tiên vào phần đồng ý, bác Sơn. Tôi mất ba con trong đàn, hai con trâu một con bò, thiệt hại của tôi trong sân này không ai hơn được. Nhưng tôi nói thật trước bản: xông vào nhà một cô gái đang sốt mê thì đàn của tôi có sống lại con nào không. Không con nào sống lại cả. Việc ấy chỉ làm bản thêm một tội với người ta, và làm hỏng hết dấu vết thầy Thẳm đang lần theo cho cả bản.
Ơn kể lại từng con gia súc ông đã mất, chậm rãi như người đọc một cuốn sổ nợ của chính nhà mình. Con bò đầu tiên chết khi tháng Chạp vừa sang, ông còn tưởng nó trúng gió độc ngoài đồng. Con trâu thứ hai chết ngay trong chuồng nhà ông, cửa chuồng vẫn cài then, cả nhà ông thức dậy chỉ còn nghe tiếng trâu khác trong đàn thở phì phò vì sợ. Con thứ ba chết lúc bản đã biết cách chăng gai quanh chuồng, gai còn nguyên mà nó vẫn tìm được đường vào. Ông nói ông kể ra không phải để bắt bản thương ông. Ông kể để mọi người thấy người mất nhiều nhất trong sân này đang đứng ở phía nào, và vì sao ông đứng ở phía ấy.
- Ba con gia súc của tôi chết cả rồi, thầy Thẳm đo vết cắn từng con, ghi sổ từng con, không sót con nào. Tôi tin vào cách làm ấy hơn là tin vào nắm đấm của một đám đông đang giận. Ai trong sân này muốn lấy lại của đã mất thì phải đi theo dấu vết, không đi theo tiếng đồn được.
Ông nói tiếp, giọng ông to hơn một chút ở những câu sau, như người nói cho cả những người đang ngồi ở hàng chiếu cuối còn đang phân vân. Ông nói ông cũng từng giận, từng có đêm ông ngồi ở chuồng nhìn xác con trâu thứ hai của mình mà nghĩ tới việc kéo người xuống cuối bản. Nhưng rồi ông nghĩ lại: người giận mà làm bậy thì khác gì tự tay phá đi trật tự mà bản này giữ được qua bao đời nay. Ông nói ông tin thầy Thẳm và trưởng bản đang làm đúng đường của họ, chậm mà chắc. Ông đề nghị bản cho hai người ấy thêm thời gian. Đổi lại, các chủ hộ phải giữ người nhà mình. Không ai được tự ý đi riêng xuống cuối bản, dù là ban ngày.
Sơn ghi tên Ơn vào biên bản ngay lúc ấy, ông ghi rõ: chủ hộ đầu tiên đồng ý với lệ bảo vệ nhà Sên là Lò Văn Ơn, người mất nhiều gia súc nhất bản. Rồi trưởng bản đọc lại điều lệ một lượt cuối cho cả sân. Nhà cô gái được bản bảo vệ. Người của bản cắt cử thăm nom cô ban ngày theo phiên có ghi sổ. Các phiên canh đêm giữ nguyên như đã chia. Ai có tin tức gì về việc trong tháng này phải mang tới nhà trưởng bản nói, không được truyền miệng ngoài chợ. Các chủ hộ ngồi hai dãy chiếu lần lượt gật đầu theo lời đọc ấy. Người cuối dãy cũng gật. Buổi họp không có một tiếng phản đối nào nổi lên thành lời nữa.
Thẳm gập sổ lại khi buổi họp tan, ông nói riêng với Sơn và Ơn ở bậc cầu thang một câu ngắn. Ông nói hôm nay bản giữ được một điều quý hơn cả một phiên canh thành công: bản đã không để nỗi sợ biến mình thành một đám đông làm bậy với người yếu nhất trong bản. Ơn nghe ông nói, ông chủ đàn gia súc chỉ đáp một câu gọn: ông mất của thì ông xót của, nhưng ông không muốn con cháu ông sau này kể lại rằng ông từng kéo người đi phá nhà một cô gái mồ côi đang nằm sốt mê. Sơn ghi thêm dòng cuối vào biên bản của buổi sáng: lệ bảo vệ nhà Sên được các chủ hộ thông qua lúc 08:30 ngày 15/01/2027, không một chủ hộ nào đứng ra phản đối trước mặt bản. Ông đọc lại dòng ấy một lần nữa cho những người còn ngồi ở sân nghe rõ từng chữ, rồi mới gập cuốn biên bản lại cẩn thận.