MA CÀ RỒNG RÚT RUỘT MƯỜNG LÒ - Chương 40: Mùi Kể Trọn Đêm Lọt Lòng
Sáng 16/01/2027, lúc 10:00, bà Mùi tới nhà trưởng bản đúng giờ hẹn ghi trong biên bản hai hôm trước. Bà mặc chiếc áo sạch nhất của mình. Bà đi một mình…
Nội dung chương
Sáng 16/01/2027, lúc 10:00, bà Mùi tới nhà trưởng bản đúng giờ hẹn ghi trong biên bản hai hôm trước. Bà mặc chiếc áo sạch nhất của mình. Bà đi một mình từ nhà sang, không để ai trong nhà biết bà đi đâu sáng nay. Sơn đã chờ sẵn ở gian trong, cửa nhà ông đóng kín hơn ngày thường, trên chiếu chỉ có cuốn biên bản mới mở, một nghiên mực và chiếc hòm gỗ đặt ở góc trong cùng. Thẳm ngồi ở phía đối diện bà đỡ, cuốn sổ của ông đặt ngay ngắn trước mặt, ông nói trước khi buổi kể bắt đầu một câu ngắn để cả ba người cùng rõ cách làm việc hôm nay.
- Hôm nay bà kể, anh Sơn ghi, tôi nghe và đối chiếu với sổ của mình. Bà kể tới đâu ghi tới đó, không ai ngắt lời bà giữa chừng, và không ai trong buổi này được thêm vào lời kể của bà một chữ nào của mình.
Bà Mùi gật đầu, hai tay bà đặt trên gối. Bà hít một hơi dài rồi bắt đầu kể từ đầu đêm ấy. Đêm cách đây mười chín năm, bà nói bà nhớ rõ như nhớ đêm qua. Đó là đêm đỡ đẻ khó nhất trong những năm đầu bà hành nghề một mình. Mẹ của Sên chuyển dạ từ lúc chiều tối, cơn đau tới nhanh hơn lệ thường, cha của đứa bé chạy sang nhà bà giữa cơn mưa bụi của tháng Chạp, nói vợ mình đau dồn dập không giống hai lần người ta kể về đẻ con so. Bà xách túi đồ nghề chạy theo ông qua lối suối, tới nơi thì nước ối đã vỡ, người mẹ trẻ nằm trên giường tre, mồ hôi đầm đìa dù trời đêm tháng Chạp lạnh tới buốt tay người đỡ.
Bà kể đứa bé ra đời vào lúc gần nửa đêm, nhỏ người, khóc yếu, da tím tái vì lạnh và vì sinh nhanh. Bà cắt rốn, lau người cho đứa bé bằng nước lá thơm bà mang theo, rồi bà đặt nó nằm sát mẹ nó trong một lớp chăn dày, dặn người cha nhóm bếp lớn ở gian ngoài cho cả buồng ấm lên. Chính lúc bà đang rửa tay ở chậu nước đặt gần cây đèn dầu, có tiếng người ở ngoài sân xin vào. Đó là giọng nói của một người đàn ông còn trẻ. Anh ta nói mình đi qua bản này làm lễ cho nhà ở bản bên. Nghe nhà có tiếng sản phụ trở dạ khó, anh ta ghé vào xem có giúp được gì không.
- Người ấy bước vào buồng, áo còn ướt mưa bụi ở hai vai. Anh ta còn trẻ lắm, trẻ hơn tôi khi ấy nhiều, mà cách nói chuyện đã ra dáng người làm nghề cúng bái lâu năm. Anh ta xem giờ sinh của đứa bé, bấm đốt tay một lúc rồi nói đứa bé này mạng yếu, những ngày đầu phải tắm bằng thứ lá thuốc quý anh ta mang theo thì mới cứng cáp được.
Bà kể người khách trẻ mở túi đồ nghề của mình, lấy ra một bọc nhỏ gói bằng nhiều lớp lá khô, buộc bằng sợi lạt tre mảnh, đặt vào tay bà ngay dưới ánh đèn dầu. Bà nhớ rõ bọc lá ấy vì nó không giống đồ của người đi đường mang theo ngẫu nhiên, nó được gói rất kỹ như đã chuẩn bị từ trước cho một việc riêng. Bà hỏi lá này là lá gì, tắm cho trẻ sơ sinh có sợ rát không, người ấy chỉ đáp là lá thuốc gia truyền của nghề mình, dùng một nắm nhỏ cho lần tắm đầu, phần còn lại cứ cất đi để dành. Bà dùng đúng một nắm nhỏ trong lần tắm đầu tiên cho đứa bé ngay đêm ấy, đứa bé không khóc, da nó cũng không nổi đỏ, nên bà cất phần còn lại vào túi đồ nghề của mình mà không nghĩ thêm gì nữa.
Sơn ghi tới đó thì dừng bút, ông hỏi bà một câu duy nhất theo đúng phận người giữ biên bản: điều gì làm bà chắc người khách trẻ đêm ấy là người bà sắp gọi tên, sau mười chín năm trời đằng đẵng như vậy. Bà Mùi nghe câu hỏi, bà giơ bàn tay trái của mình lên chiếu, bà chỉ vào ngón cái của chính bà rồi bà kể tiếp. Khi người khách đặt bọc lá vào tay bà dưới ánh đèn, bà nhìn thấy rất rõ một vết sẹo dài ở ngón cái bàn tay trái của anh ta, vết sẹo đã cũ, chạy xiên qua đốt ngón tay đầu tiên. Bà nhớ vết sẹo ấy vì ngay lúc ấy bà nghĩ bụng, người làm nghề cúng bái mà tay có sẹo dài như thế thì chắc từng bị dao cứa trong một lễ nào đó từ thuở mới học nghề.
- Mười chín năm nay, mỗi lần gặp lại người ấy trong vùng này, tôi đều nhìn thấy vết sẹo ấy ở đúng ngón tay ấy, không lần nào tôi nhìn nhầm sang người khác được. Người đưa bọc lá thuốc cho tôi trong đêm con bé Sên lọt lòng là Quàng Văn Ón, khi ấy còn là thầy bùa trẻ ở bản bên, nay là người vẫn qua lại làm lễ cho các nhà trong vùng này như mọi người đều biết.
Bà nói tiếp phần sau của câu chuyện, phần mà giọng bà chậm lại rõ rệt. Những năm sau khi cha mẹ đứa bé mất trong vụ lật bè, bà nhiều lần gặp lại người ấy ở các buổi lễ trong vùng. Cũng chính người ấy là người về sau hỏi mua mảnh nương ven suối của cha mẹ đứa bé nhiều lần nhất, như trưởng bản đã biết. Bà nói bà chưa bao giờ nối hai việc ấy lại với nhau trong đầu. Một việc là bọc lá tắm cho trẻ sơ sinh trong một đêm mưa mười chín năm trước. Một việc là chuyện mua bán đất đai của người lớn sau này. Hai việc cách nhau quá xa. Chúng thuộc về hai đời người khác nhau trong trí nhớ của bà. Chỉ tới tháng này, khi bọc lá cũ trong hòm nhà bà được mang ra so mùi với vệt tro ở lối suối, bà mới thấy hai việc ấy đứng cạnh nhau gần tới mức bà không còn dám im lặng thêm một ngày nào nữa.
Thẳm nghe hết lời kể, ông mở cuốn sổ của mình tới trang ghi buổi giao vật chứng chiều 14/01. Ông đối chiếu từng mục bà vừa kể với những gì đã ghi. Bọc lá gói nhiều lớp, buộc lạt tre mảnh. Dùng một nắm nhỏ trong lần tắm đầu. Phần còn lại cất trong hòm gỗ mười chín năm. Ông gật đầu chậm rãi, ông nói với bà rằng lời kể của bà khớp với vật chứng đang nằm trong hòm của trưởng bản ở từng chi tiết nhỏ nhất mà một người không tận mắt giữ vật ấy không thể kể ra được. Rồi ông gập sổ lại, và ông nói rõ mức của buổi sáng hôm nay cho cả hai người kia cùng nghe, giọng ông đều và chậm như lúc ông đọc biên bản ở sân họp bản.
- Lời kể của bà hôm nay là lời của một nhân chứng kể lại một việc bà tận mắt thấy mười chín năm trước. Nó đã được ghi vào biên bản trước mặt trưởng bản. Tới đây là hết việc của buổi sáng nay. Chưa ai trong ba người chúng ta gọi ai tới đối chất, chưa ai tuyên bố điều gì trước bản, và chưa ai được làm bất cứ việc gì khác ngoài việc giữ kín trang biên bản này.
Sơn ghi lại nguyên văn lời kể của bà vào biên bản, ông đọc lại toàn bộ cho bà nghe một lượt, chỗ nào bà nghe chưa đúng ý mình thì ông sửa ngay trước mặt bà. Ghi xong, ông để bà điểm chỉ vào cuối trang lời kể, rồi ông tự tay đặt trang biên bản ấy vào chiếc hòm gỗ, ngay trên ngăn đựng bọc lá thuốc và đoạn dây bị cắt, khóa hòm lại như mọi lần. Ông nói từ giờ phút này, những gì bà vừa kể chỉ có ba người trong gian nhà này được biết, và ông sẽ chịu trách nhiệm về sự kín đáo ấy như ông đã chịu trách nhiệm về mọi trang biên bản khác của tháng này.
Bà Mùi ngồi lại thêm một lúc sau khi biên bản đã khóa vào hòm, bà nói bà nhẹ người đi nhiều, nhẹ như người vừa đặt xuống một gánh đã mang trên vai suốt mười chín năm mà không biết mình đang mang. Bà nói bà chỉ xin hai người già có mặt ở đây một điều. Việc gì bản tính tiếp từ trang biên bản này thì xin tính cho có lệ, cho đàng hoàng. Bà không muốn ân hận rằng lời kể của mình đã gây ra một việc làm ẩu nào trong bản. Thẳm đáp lời bà bằng một câu ngắn, ông nói đó cũng là cách ông và trưởng bản đã làm suốt từ đầu tháng tới giờ, và trang biên bản sáng nay sẽ không làm họ đổi cách làm ấy. Trước khi bà kể tới phần gọi tên, bà còn kể một đoạn nhỏ về sáng hôm sau của đêm lọt lòng ấy, đoạn mà bà nói bà kể thêm để biên bản thấy rõ bọc lá đã đi qua tay bà như thế nào. Sáng ấy bà về nhà mình khi trời vừa sáng, túi đồ nghề còn nặng vì bọc lá cất ở ngăn dưới cùng. Bà mở chiếc hòm gỗ của nhà mình, đặt bọc lá vào góc trong nhất, phủ lên trên là mấy tấm vải trắng bà vẫn để dành cho việc đỡ đẻ. Từ ngày ấy tới buổi chiều hai hôm trước, bọc lá chưa từng rời khỏi góc hòm ấy một lần nào, và cũng chưa từng có người thứ hai nào chạm tay vào nó ngoài chính bà.
Bà còn nói rõ thêm một điều về người cha của đứa bé, để lời kể của bà không thiếu một người nào có mặt trong đêm ấy. Người cha trẻ đứng ở gian ngoài nhóm bếp suốt đêm, ông chỉ vào buồng hai lần khi bà gọi mang thêm nước nóng. Ông không hề gặp mặt người khách trẻ ở buồng trong, vì khách vào bằng cửa phía sau khi ông đang lom khom thổi lửa ở bếp. Bà nói bà kể điều này vì bà không muốn sau này có ai hỏi lại rằng người cha có biết mặt khách hay không. Ông đã mất cùng vợ trong vụ lật bè năm đứa bé lên sáu, câu hỏi ấy không còn ai trả lời thay bà được nữa.
Bà đỡ đứng dậy ra về giữa buổi sáng, đi qua sân nhà trưởng bản bằng bước chân chậm rãi của một người vừa làm xong việc lớn nhất còn nợ lại trong đời mình. Thẳm tiễn bà tới chân cầu thang, ông dặn bà về nhà cứ sinh hoạt như thường, không cần tránh mặt ai và cũng không cần tìm gặp ai để giải thích điều gì. Ông nói hôm nay là một ngày như mọi ngày trong bản, và ba người họ phải giữ cho nó đúng là một ngày như mọi ngày, cho tới khi bản tự tính được việc tiếp theo đúng lệ của mình.