MA CÀ RỒNG RÚT RUỘT MƯỜNG LÒ - Chương 41: Dân Bản Quay Lại Tin Thầy
Trưa 16/01/2027, lúc 13:00, sân trước nhà trưởng bản chật người hơn cả buổi họp đầu tháng. Dân bản tới đủ mặt các hộ, người ngồi trên chiếu trải giữa…
Nội dung chương
Trưa 16/01/2027, lúc 13:00, sân trước nhà trưởng bản chật người hơn cả buổi họp đầu tháng. Dân bản tới đủ mặt các hộ, người ngồi trên chiếu trải giữa sân, người đứng dựa vào chân cầu thang, mấy bà già ôm cháu ngồi ở mé hiên tránh nắng. Không ai mang theo mõ, không ai mang theo đuốc, vì giấy gọi họp của Sơn ghi rõ buổi này chỉ để nghe trưởng bản công bố biên bản, không phải để kéo đi làm việc gì trong đêm. Thẳm tới sau cùng, ông đi một mình từ nhà mình sang, cuốn sổ cất trong túi áo, hai tay không. Ông ngồi xuống đầu chiếu phía đối diện Sơn, không ngồi lên bậc cao dành cho người chủ trì, dù Sơn đã ra hiệu mời ông ngồi lên đó.
Sơn đứng dậy giữa sân, tay cầm cuốn biên bản của bản đã bọc vải cẩn thận. Ông nói buổi họp hôm nay có hai việc phải nói cho rõ trước toàn bản, hai việc đều đã ghi vào biên bản, có người làm chứng, có vật chứng giữ trong hòm gỗ nhà ông. Việc thứ nhất là lời khai của bà đỡ Hà Thị Mùi về đêm cô Sên lọt lòng cách đây mười chín năm. Việc thứ hai là chuyện sợi dây phục kích bị cắt trong đêm mười lăm vừa rồi. Ông nói hai việc ấy bản nghe xong hôm nay, còn kết luận cuối cùng thì chưa tới giờ nói, vì chiều nay bản còn một buổi đối chiếu nữa phải làm cho xong.
- Việc thứ nhất tôi nói ở mức biên bản đã ghi. Đêm con bé Sên lọt lòng, có một bọc lá thuốc được một người làm nghề đưa tận tay bà đỡ, dặn dùng cho lần tắm đầu của đứa bé. Bà Mùi giữ bọc lá ấy trong hòm nhà bà suốt mười chín năm, tới tháng này mới giao lại cho bản làm vật chứng. Mùi của bọc lá ấy đã được đối chiếu và khớp với mùi tro lá thuốc tìm thấy ở lối suối trong tháng này. Tên người đưa bọc lá, bà Mùi đã kể trọn trước biên bản, điểm chỉ đàng hoàng. Chiều nay bản sẽ đối chiếu tận mặt, xong xuôi tôi mới công bố cái tên ấy, không nói sớm nửa lời để khỏi oan cho bất kỳ ai.
Một người đàn ông ở hàng chiếu giữa hỏi vọng lên rằng nếu bọc lá ấy là gốc của chuyện bay đêm, thì cô Sên ở cuối bản rốt cuộc là người có tội hay người bị hại. Sơn chưa kịp đáp thì Thẳm đã xin phép trưởng bản cho ông trả lời câu ấy, vì câu ấy dân bản đã hỏi ông trong bụng suốt cả tháng nay. Ông đứng dậy, nói chậm rãi để hàng ngồi cuối sân cũng nghe rõ từng chữ.
- Cô gái ấy bị người ta đưa thứ không sạch vào người từ khi mới lọt lòng, lúc nó còn chưa biết lật, chưa biết khóc cho ra tiếng. Một đứa trẻ sơ sinh không chọn được thứ người ta tắm cho nó. Suốt tháng này, những dấu vết tôi lần được đều nói một điều: thứ bay trong đêm hành nó trước khi hành bản ta. Nó sốt mỗi sáng, cổ đau rát mỗi sáng, người gầy đi trông thấy, mà nó không nhớ được một chút gì về đêm. Bản ta nghi nó là phải lẽ người sợ hãi vẫn nghi, nhưng từ hôm nay, tôi đề nghị bản ghi vào bụng một điều cho công bằng. Con bé là người bị hại đầu tiên trong vụ này, và nó bị hại từ trước khi nhiều người trong sân này kịp biết mặt nó.
Sân im đi một lúc dài. Ơn là người lên tiếng đầu tiên sau khoảng im ấy. Anh đứng dậy giữa hàng chiếu của mình, nói anh là người mất nhiều gia súc nhất bản trong tháng này. Ba con trong đàn của anh đã chết khô máu trong chuồng, có những đêm anh ngồi canh chuồng mà trong bụng chỉ muốn xách dao ra cuối bản hỏi cho ra nhẽ. Anh nói câu ấy xong thì dừng lại, nuốt khan một cái rồi mới nói tiếp phần sau, giọng anh nhỏ hơn hẳn.
- Nhưng dao của tôi chưa xách đi, và hôm nay tôi mừng vì mình chưa xách đi. Nếu thầy không giữ lệ làm việc bằng dấu vết suốt tháng này, bản ta đã có thể làm một việc không rút lại được với một con bé mồ côi không cha không mẹ. Tôi mất trâu bò, tôi xót, nhưng trâu bò mất còn mua lại được. Oan cho một mạng người thì không gì mua lại được. Từ nay nhà tôi đứng về phía cách làm của thầy, bản tính sao tôi theo vậy, không bàn ra nữa.
Khăm ngồi ở hàng chiếu phía gần cầu thang, anh xin nói một câu ngắn với tư cách người nhà của sản phụ. Anh nói vợ anh là người bị hút nhiều đêm nhất trong vụ này, giờ vẫn còn nằm ở buồng trong nhà thầy, người chưa ngồi dậy nổi. Anh nói chính anh là người từng giận thầy nhất sau đêm phục kích thua ở bờ suối, vì đêm ấy vợ anh lại bị hút thêm một lần nữa ngay trong lúc bản đang canh. Nhưng anh cũng là người đã đi theo thầy suốt từ đêm ấy tới nay, thấy thầy ghi từng vệt tro, giữ từng đoạn dây, không kết tội ai bằng miệng. Anh nói nhà anh gửi gắm vợ con cho cách làm ấy, đêm nay bản làm gì thì anh xin đứng vào phần việc của mình như mọi lần, chỉ mong dân bản cho thầy một đêm yên tĩnh để làm việc cho trọn.
Sơn chờ cho tiếng xì xào trong sân lặng hẳn xuống rồi mới công bố việc thứ hai. Ông nói đêm mười lăm, vòng dây quanh đầu hồi nhà cô Sên đã bị một bàn tay người cắt ngọt bằng dao mỏng rồi nối hờ lại. Và ba người canh ở đầu hồi đã phát hiện ra trước nửa đêm nên đêm ấy bản chủ động dừng phục kích. Việc này ông giấu bản hai ngày nay theo lời thầy, để người cắt dây tưởng việc phá của mình chưa bị ai biết. Hôm nay ông nói ra vì bản cần biết vì sao đêm mười lăm không có kết quả. Ông nói ra còn vì người phá việc ấy là người, là người biết lịch phục kích của bản, chứ không phải thầy cúng làm hỏng việc như mấy lời đồn đã chạy trong bản từ sáng hôm sau.
- Tôi chịu trách nhiệm về hai ngày im lặng ấy trước bản. Ai giận thì giận tôi, đừng giận người canh đêm. Còn từ giờ phút này, chuyện sợi dây bị cắt là chuyện của toàn bản, vì kẻ ấy phá không phải một sợi dây, hắn phá việc giữ yên cho cả bản này.
Thẳm đứng dậy một lần nữa, lần này ông nói về phần lỗi của chính mình, điều ông nói ông nợ bản từ đêm thua ở bờ suối tới giờ. Ông nói đêm ấy ông đã giấu trưởng bản mà tự ý chăng dây từ chập tối, khi tro nếp còn ẩm sương chưa khô, lại để dân bản hay tin kéo tới làm ồn quanh đầu hồi. Đầu thoát qua lối suối, sản phụ bị hút thêm một đêm nặng, và chùm chỉ ngũ sắc truyền đời của nhà ông bị người giận dữ cắt đứt trong lúc chen lấn, không nối lại được nữa. Ông nói ông không đổ ba hậu quả ấy cho ai khác ngoài tính chủ quan của chính mình. Và ông xin bản ghi lời nhận lỗi này vào biên bản hôm nay, để sau này ai đọc lại cũng thấy thầy cúng của bản đã thua một đêm bằng lỗi thật, chứ không phải bằng số phận.
- Nhưng tôi cũng nói thẳng với bản một điều để đêm nay khỏi ai nuôi hy vọng sai. Tôi không hứa đêm nay sẽ xong việc. Tôi chỉ hứa đêm nay ba vòng dây sẽ chăng đúng lệ, tro sẽ khô, người canh sẽ im lặng, và sáng mai bản sẽ được nghe đúng sự thật của đêm, dù sự thật ấy là tin mừng hay thêm một lần hụt nữa. Ai cần lời hứa chắc thắng thì đừng đặt vào tay tôi, tay tôi chỉ có lệ cúng và dấu vết, không có phép bắt đêm phải nghe lời người.
Sơn gật đầu, ông mở biên bản ghi thêm mấy dòng ngay giữa sân, đọc lại cho cả sân nghe. Dân bản đã nghe công bố hai sự thật, đã nghe thầy cúng nhận lỗi của đêm thua cũ, và giờ ông đề nghị bản một việc cuối cùng cho đêm nay. Từ lúc cơm tối xong, mọi nhà trong bản tự nguyện đóng cửa cài then, không ai ra khỏi nhà khi trời đã tối hẳn, không ai kéo tới cuối bản xem phục kích, không đốt đuốc lớn, không gõ mõ nếu không nghe hiệu lệnh của trưởng bản. Các chuồng gia súc đóng kín, chăng thêm gai ở cửa như lệ đã làm từ cuối tháng trước. Ai vi phạm việc này là tự mình phá đêm quyết định của bản, sáng mai sẽ phải trả lời trước sân họp như người làm hỏng việc chung.
Tiếng đồng ý nổi lên khắp sân, bắt đầu từ hàng chiếu của các cụ già rồi lan ra tới những người đứng ở chân cầu thang. Không ai vỗ tay, không ai hô hào, dân bản chỉ gật đầu với nhau và nhắc nhau nhớ giờ đóng cửa. Mấy người đàn ông trẻ từng ồn ào nhất trong đêm thua cũ tới gặp Thẳm ở cuối buổi họp. Họ không nói nhiều, chỉ nói đêm nay họ ở yên trong nhà, thầy cần người khiêng vác gì trước giờ tối thì cứ gọi họ làm cho xong rồi họ về. Thẳm cảm ơn từng người. Ông dặn việc khiêng vác duy nhất ông cần là mấy bó mây gai mới và thúng tro nếp rang khô. Chúng phải để sẵn ở sân nhà trưởng bản trước lúc mặt trời lặn. Còn lại, đêm nay bản càng ít người ra đường thì việc của ông càng nhẹ.
Buổi họp tan trong trật tự khác hẳn những buổi họp ồn ào của đầu tháng. Dân bản ra về theo từng tốp nhỏ, đi qua sân nhà trưởng bản mà không ai ngoái lại bàn tán thành đám đông ở cổng. Sơn giữ Thẳm ở lại sau cùng, ông đóng cửa gian trong, hạ giọng nói một câu ngắn gọn chỉ đủ hai người nghe.
- Ba giờ rưỡi chiều nay thầy quay lại nhà tôi. Tôi sẽ mời một người tới, và bà Mùi cũng sẽ có mặt. Buổi đối chiếu ấy mà xong, bản ta mới thật sự biết mình đang đối mặt với ai suốt mười chín năm nay.