MA CÂY GẠO ĐẦU LÀNG - Chương 12: Nhát rìu của cai thầu
Trưa ngày 26 tháng Tư, nắng đứng bóng trên đầu làng Xuân Đào. Mặt đường đất nung lên hầm hập, bụi đỏ bám vào dép và ống quần của bất cứ ai bước qua. Cây…
Nội dung chương
Trưa ngày 26 tháng Tư, nắng đứng bóng trên đầu làng Xuân Đào. Mặt đường đất nung lên hầm hập, bụi đỏ bám vào dép và ống quần của bất cứ ai bước qua. Cây gạo đứng ở đầu ngõ không còn một chiếc lá nào để cho bóng mát, chỉ có hoa đỏ rực treo đầy cành và thân cây đầy gai nhọn phơi ra dưới nắng gắt. Vậy mà dân làng vẫn kéo ra đứng kín hai bên đường, người ở vệ cỏ, người ở cổng nhà, người đứng dưới hiên, không ai che ô, không ai nói chuyện lớn tiếng. Đội thi công đứng thành một cụm gần lán, mũ bảo hộ cầm trên tay, mặt ai cũng căng thẳng.
Nguyễn Hoàng Nam đứng lẫn trong đám đông phía bên kia đường, cách gốc cây một khoảng đủ xa theo lời dặn của cụ Duệ tối hôm trước, nhưng đủ gần để nhìn rõ từng việc. Anh đã định sáng nay sẽ tìm Đức nói chuyện trước, nhưng Kiên về lán từ sớm, mặt hầm hầm, và mọi việc diễn ra nhanh hơn anh nghĩ. Máy cưa mới chở về hôm qua vẫn nằm trong thùng, chưa ai đụng tới. Kiên không cho nổ máy cưa nữa. Ông bảo máy móc hỏng thì người làm thay, một gốc cây không thể làm nhục cả đội thi công mãi được.
Đức can ngăn từ lúc ở sân lán. Nam nghe ông nói nhỏ mà gấp, rằng trưa nắng gắt, người đang mệt, để qua buổi chiều mát hẵng tính, hoặc chờ thêm vài hôm cho Tú đỡ và đội ổn định lại. Kiên gạt phăng. Ông nói ông đã cam kết với huyện xử lý xong trong tuần, nói trước toàn đội rằng sự cố hôm qua chỉ do máy cũ. Giờ nếu chùn tay thì công nhân sẽ tin vào chuyện ma quỷ, dân làng sẽ được thể lấn tới, và hạn nghiệm thu ngày 30 tháng Sáu sẽ đè chết tất cả. Ông càng nói càng lớn tiếng, như thể đang tranh cãi với cả một đám đông vô hình nào đó chứ không chỉ với Đức.
Rồi ông tự tay chọn một chiếc rìu lớn trong dàn rìu máy, lưỡi rìu mài sáng, cán gỗ dài và nặng. Ông thử sức nặng của rìu bằng cách vung nhẹ hai lần trong không khí. Mấy công nhân trẻ lùi lại. Hậu đứng ở cuối đội, mặt trắng bệch, tay nắm chặt tay áo của Bộ. Không ai trong đội bước lên đi cùng ông. Kiên nhìn một vòng, cười nhạt, rồi một mình bước vào khoảng đất trống dưới tán cây.
Đoạn đường bỗng im phăng phắc. Không tiếng chim, không tiếng trẻ con, không tiếng xe máy từ phía bến đò. Chỉ có tiếng dép của Kiên lạo xạo trên lớp hoa rụng khô và tiếng gai trên thân cây như đang hiện rõ hơn dưới nắng. Nam thấy rõ từng gai nhọn chi chít trên vỏ cây sần sùi, thấy vệt xước nông của lưỡi cưa hôm qua còn rỉ nhựa đã sẫm lại, thấy bát hương đá ở phía gốc hướng ra sông với tro hương của cụ Duệ thắp tối qua vẫn còn mới. Kiên không nhìn bát hương. Ông đứng thẳng trước thân cây, ở phía hướng ra đường, chọn một vị trí ngang ngực, nhổ một bãi nước bọt xuống đất, rồi giơ rìu lên cao.
Nam về sau này, mỗi lần nhớ lại lúc ấy, đều thấy thời gian như chậm lại. Lưỡi rìu lên tới đỉnh, ánh nắng bắt vào lưỡi thép lóe lên một cái, hai cánh tay Kiên gồng cứng, lưng áo ông đã ướt đẫm mồ hôi. Dân làng hai bên đường đồng loạt nín thở. Có một bà già ở gần Nam nhất khẽ đưa tay lên miệng. Đức bước lên nửa bước rồi dừng lại, miệng mở ra như định hô dừng lại, nhưng tiếng hô không kịp thành lời.
Nhát rìu chém xuống hết sức.
Tiếng thép chạm gỗ không giống tiếng chặt cây bình thường. Nó không giòn, không khô. Nó trầm và đặc, như chém vào một thân người còn mềm. Lưỡi rìu ngập sâu vào thân cây ở độ cao khoảng một mét tư phía hướng ra đường. Trong một tích tắc, không có gì xảy ra ngoài một đường nứt nhỏ quanh miệng vết chém. Rồi từ vết chém ấy, dòng nhựa đỏ đặc quánh phun mạnh ra.
Nam chưa từng thấy nhựa cây nào như thế. Nó không rỉ, không chảy từ từ. Nó phun thành tia, đỏ sẫm như máu từ một động mạch vừa bị cắt, bắn thẳng lên mặt, lên ngực áo và hai cánh tay của Kiên. Mùi tanh ngai ngái bốc lên giữa trưa nắng, át cả mùi bụi đường. Kiên loạng choạng lùi lại một bước, tay vẫn nắm cán rìu theo quán tính rồi buông ra, chiếc rìu còn cắm lại trên thân cây rung lên nhè nhẹ. Mặt ông trong chớp mắt mất hết sắc máu, hai mắt trợn ngược, miệng há ra ú ớ những âm thanh không thành tiếng, không thành lời, như người bị ai bóp cổ từ bên trong.
Ông ngã lăn xuống đất ngay dưới gốc cây, người co giật nhẹ, bọt mép sùi ra trắng xóa ở khóe miệng. Cả hiện trường náo loạn trong một giây, rồi tiếng la hét bật lên từ phía đội thi công. Đức lao vào đầu tiên, quỳ xuống đỡ đầu Kiên nghiêng sang một bên cho bọt không tràn vào đường thở, miệng hô người lấy xe, lấy nước, gọi trạm xá. Hậu và Bộ xông tới phụ khiêng, nhưng tay chân ai cũng luống cuống. Dân làng hai bên đường không ai chạy vào. Họ đồng loạt quỳ xuống.
Đó là hình ảnh Nam không bao giờ quên được. Hàng chục người làng, già có, trẻ có, đàn ông đàn bà, không ai bảo ai, cùng quỳ xuống mặt đường đất nóng bỏng, hướng về gốc cây gạo, lạy ba lạy. Trán họ chạm gần xuống lớp hoa rụng. Không khóc lóc, không khấn vái ồn ào. Chỉ có tiếng đầu gối quệt trên đất và tiếng áo quần sột soạt trong trưa nắng im phăng phắc. Họ lạy như lạy người đã khuất của nhà mình, như thể nhát rìu vừa rồi không chém vào một thân cây mà chém vào một nấm mồ chung của cả làng.
Nam đứng sững giữa đám đông đang quỳ. Anh là người duy nhất còn đứng thẳng ở phía bên này đường ngoài đội thi công đang khiêng Kiên. Anh nhìn vết chém trên thân cây vẫn đang rỉ nhựa đỏ xuống nền đất, từng giọt, từng giọt, thấm vào lớp hoa khô thành một vệt sẫm lan dần. Anh nhìn chiếc xe tải nhỏ của đội thi công rú ga chở Kiên đi bệnh viện huyện, Đức ngồi ở thùng xe giữ đầu cho Kiên, mặt ông cắt không còn giọt máu. Anh nghe tiếng xe xa dần về phía thị trấn, nghe tiếng dân làng bắt đầu xì xào rất khẽ, và anh hiểu rằng từ giây phút này. Không còn ai trong làng này coi gốc cây là một chướng ngại giải phóng mặt bằng nữa, kể cả trên giấy tờ của chính anh.
Đội thi công tản ra, người về lán, người đứng tụm lại ở vệ đường hút thuốc mà tay còn run. Không ai dám lại gần thân cây để rút chiếc rìu ra. Chiếc rìu cắm trên thân cây suốt buổi trưa, cán rìu chĩa ra đường, lưỡi ngập trong gỗ, nhựa đỏ rỉ quanh miệng vết chém rồi khô dần thành vệt sẫm ở mép ngoài. Mãi tới khi nắng đã ngả, Đức từ bệnh viện gọi điện về dặn, rồi chính ông quay lại hiện trường lúc chiều xuống, một mình bước vào gốc cây. Nam đứng ở vệ đường nhìn ông. Đức đưa hai tay nắm cán rìu, dồn sức rút mạnh. Lưỡi rìu rời gỗ kèm một tiếng rít nhỏ. Ngay lúc ấy, dòng nhựa đang rỉ chậm lại hẳn, chỉ còn từng giọt thưa, rồi gần như ngừng.
Cả đoạn đường im phăng phắc. Đức cầm chiếc rìu dính nhựa đỏ trên tay, đứng rất lâu trước vết chém sâu hoắm trên thân cây, ở đúng độ cao ngang ngực người, phía hướng ra đường. Ông không nói gì. Ông quấn lưỡi rìu vào một tấm vải bạt, mang về lán như mang một vật chứng không ai muốn giữ. Dân làng đã về hết từ lúc nào. Dưới gốc cây chỉ còn lớp hoa rụng, vệt nhựa đỏ đã thấm vào đất, và vết rìu mở ra trên thân cây như một con mắt vừa bị chém trúng, sẽ còn nhìn ra đoạn đường này rất lâu về sau.
Trên đường theo xe lên bệnh viện huyện được một đoạn rồi quay lại vì Đức bảo anh ở lại giữ hiện trường, Nam cứ nghĩ mãi về một chi tiết nhỏ mà lúc náo loạn ít ai để ý. Khi Kiên ngã xuống, không một giọt nhựa đỏ nào bắn vào người dân làng hay vào những công nhân chỉ đứng xem ở vòng ngoài. Tia nhựa chỉ phun thẳng vào người đang cầm rìu, vào mặt và ngực của đúng người vừa vung nhát chém ấy. Hậu sau này cũng nói y như vậy với Nam ở hành lang lán, giọng còn run, rằng nếu là nhựa cây bình thường thì nó phải chảy xuống theo vết chém, chứ không thể phun ngược lên như có sức ép từ bên trong thân cây đẩy ra. Nam không cãi, cũng không gật đầu xác nhận điều gì trước mặt cả đội. Anh chỉ bảo Hậu giữ sức, chuyện hôm nay đã đủ nặng cho mọi người rồi. Nhưng trong lòng anh, thứ tự của sự việc một lần nữa lại xếp theo một cách khác hẳn với biên bản sự cố thiết bị mà Kiên từng bắt cả đội phải tin. Cây gạo không phản ứng với người đứng xem. Nó chỉ phản ứng với bàn tay trực tiếp xâm phạm vào thân nó, đúng như cách xích cưa hôm qua chỉ đứt khi lưỡi cưa vừa chạm vỏ cây. Và đúng như cách những người làng sống cạnh gốc cây này bao nhiêu năm vẫn yên ổn đi qua mỗi ngày, miễn là họ không cầm cưa, cầm rìu mà động vào nó.
Đêm hôm ấy, Nam nghe người ở lán kể lại, và chính anh khi đi qua đầu làng cũng nhìn thấy, hoa gạo rụng đồng loạt phủ đỏ cả đoạn đường đầu làng. Không phải rụng lác đác từng bông như mọi đêm. Hoa rời cành hàng loạt trong đêm, rơi xuống mặt đường thành một lớp đỏ dày, sáng hôm sau người làng phải quét dồn lại mới đi qua được. Anh không dám quả quyết điều gì, nhưng trong sổ tay của mình đêm ấy, anh chỉ ghi thêm một dòng dưới dòng chữ cũ về cái rãnh và khúc xương. Anh ghi rằng vết rìu ở độ cao một mét tư, phía hướng ra đường, và rằng cai thầu Trần Văn Kiên đã nhập viện huyện ngay trong trưa ngày 26 tháng Tư.