MA CÂY GẠO ĐẦU LÀNG - Chương 13: Các chị bắt vía
Chiều ngày 26 tháng Tư, bệnh viện huyện đông nghẹt người chờ khám, hành lang nồng mùi thuốc sát trùng và mùi mồ hôi. Nguyễn Hoàng Nam theo Phạm Văn Đức…
Nội dung chương
Chiều ngày 26 tháng Tư, bệnh viện huyện đông nghẹt người chờ khám, hành lang nồng mùi thuốc sát trùng và mùi mồ hôi. Nguyễn Hoàng Nam theo Phạm Văn Đức vào khoa cấp cứu để làm giấy tờ nhập viện cho Trần Văn Kiên. Vì trong hai người, chỉ có anh mang theo đủ giấy tờ tùy thân và thẻ bảo hiểm dự phòng của đội thi công mà Đức đã dúi vào tay anh lúc ở hiện trường. Kiên nằm trên cáng đẩy vào phòng theo dõi, áo ngực còn dính nhựa đỏ đã khô sẫm lại, mặt trắng bệch, hai tay thỉnh thoảng lại giật lên bịt tai dù trong phòng không có tiếng động nào lớn.
Bác sĩ trực là một người đàn ông trung niên, giọng mệt mỏi vì cả ngày tiếp bệnh nhân. Ông khám rất kỹ, soi đồng tử, đo huyết áp, nghe tim phổi, cho làm xét nghiệm máu và chụp chiếu cơ bản. Kết quả sơ bộ không cho thấy tổn thương thực thể nào giải thích được cơn co giật và sùi bọt mép giữa trưa. Ông kết luận trước mắt là sốc tâm lý cấp tính kèm kiệt sức vì nắng gắt và căng thẳng kéo dài, cần giữ lại theo dõi thêm, truyền nước, dùng thuốc an thần nhẹ và tuyệt đối tránh kích thích. Đức nghe xong, hỏi đi hỏi lại một câu rằng liệu có phải trúng gió hay trúng độc nhựa cây không. Bác sĩ lắc đầu, bảo nhựa cây bình thường không gây triệu chứng như vậy qua một vết bắn lên da, nhưng ông cũng không dám kết luận điều gì vượt quá xét nghiệm, chỉ dặn người nhà và đồng nghiệp cứ để bệnh nhân nghỉ yên.
Nam đứng ở cuối giường, nhìn Kiên lúc mê lúc tỉnh. Mỗi lần tỉnh, Kiên lại mở mắt trân trân nhìn lên trần nhà, miệng lẩm bẩm không thành câu, hai tay bịt tai chặt hơn, như đang nghe thấy một âm thanh gì đó rất gần, rất dai, mà không ai trong phòng nghe thấy. Có lúc ông ú ớ gọi một tiếng mẹ, có lúc ông lại rên lên và lắc đầu liên tục. Y tá phải nhắc người nhà không lay gọi nhiều. Đức đứng bên cạnh, mặt xám lại, thì thầm với Nam rằng từ lúc lên xe tới giờ, Kiên cứ như vậy, hễ xe đi qua đoạn đường vắng là ông lại bịt tai mạnh hơn.
Chưa đầy một buổi chiều, tin tức đã đi nhanh hơn cả chiếc xe cấp cứu. Khi Nam và Đức quay về lán trại vào cuối ngày, chuyện cai thầu bị các chị bắt vía đã lan khắp vùng. Người bán nước ở bến Đò Ngang kể lại cho khách qua đò nghe một phiên bản, người ở chợ xã kể lại một phiên bản khác dài hơn. Công nhân ở các đội thi công lân cận gọi điện sang hỏi thăm với giọng nửa tò mò nửa sợ hãi. Trong các phiên bản ấy, nhát rìu, tia nhựa đỏ và cơn ngã sùi bọt mép đều có thật, nhưng được thêm thắt những chi tiết Nam không hề chứng kiến, như tiếng khóc vọng ra từ thân cây hay bóng người đứng trên cành cao. Nam nghe mà không biết nên đính chính thế nào, vì phần lõi của câu chuyện, phần anh tận mắt thấy, đã đủ khó giải thích rồi.
Ở lán trại, không khí còn nặng hơn. Hai công nhân đã thu dọn đồ, xin Đức cho nghỉ việc hẳn, nói tiền công đợt này họ xin nhận sau, chứ không dám ở lại làm trên đoạn đường này nữa. Một người nữa xin nghỉ vài hôm về quê thắp hương cho ông bà rồi mới quyết định có quay lại hay không. Đức không giữ nổi, chỉ gật đầu cho từng người ghi tên vào sổ. Hậu ngồi ở bậc thềm lán, nhìn sân trống dần, nói nhỏ với Nam rằng đội này toàn người đi làm xa. Nghe chuyện mồ mả và bắt vía thì ai cũng sợ mất việc, nhưng sợ hơn là sợ chính mình sẽ là người tiếp theo phải cầm rìu, cầm cưa bước vào gốc cây ấy.
Sáng ngày 27, Đức phải trực tiếp nghe điện thoại của Đỗ Quốc Bảo ở Ban quản lý dự án huyện. Cuộc gọi kéo dài, giọng ở đầu dây bên kia dù qua loa ngoài nghe không rõ từng chữ, vẫn đủ để Nam hiểu là chất vấn gay gắt về tiến độ. Hạn hợp đồng ngày 30 tháng Sáu và khoản phạt chậm tiến độ được nhắc lại nhiều lần, kèm câu hỏi vì sao một gốc cây chưa xử lý xong đã làm đình trệ cả đoạn tuyến. Vì sao cai thầu lại tự ý cầm rìu gây ra sự cố làm xấu hình ảnh dự án. Đức đứng giữa sân lán, một tay cầm điện thoại, một tay day trán, đáp từng câu rất nhún nhường. Ông xin khất một tuần để ổn định đội, chờ Kiên ra viện và chờ qua ngày giỗ của làng cho không khí lắng xuống. Đầu dây bên kia không hứa hẹn gì chắc chắn, chỉ bảo ông gửi báo cáo bằng văn bản ngay trong ngày.
Nam đứng gần đó, nghe hết mà thấy rõ thế kẹt của Đức. Đức là người ra lệnh lấp vội cái rãnh xương hôm 23. Đức cũng là người vừa quỳ xuống đỡ đầu Kiên giữa đường và lặng lẽ rút chiếc rìu ra khỏi thân cây. Ông biết nhiều hơn những gì ông có thể viết vào báo cáo gửi huyện. Trong báo cáo ấy, sẽ chỉ có sự cố lao động, bệnh nhân sốc tâm lý, đội thi công tạm dừng ở khu vực gốc cây để đảm bảo an toàn. Sẽ không có dòng nào về hài cốt, về lệnh lấp vội, về việc cả làng quỳ lạy giữa trưa. Nam biết điều đó vì chính anh, nếu phải viết báo cáo về công ty sáng nay, cũng sẽ viết y như vậy, và sự giống nhau ấy làm anh khó chịu hơn bất cứ lời trách móc nào.
Vì đội thi công thiếu người và việc đo đạc bổ sung còn dở, Nam đứng ra nhận phần việc ấy thay. Anh cùng một cán bộ địa chính xã mang máy ra đoạn đường ngoài phạm vi gốc cây, cắm lại các mốc, kiểm tra cao độ và chụp ảnh hiện trạng đoạn đã phát quang. Công việc khô khan của những con số và mốc bê tông giúp đầu óc anh tạm yên được vài giờ. Nhưng mỗi lần ngẩng lên nhìn về phía đầu làng, anh lại thấy tán hoa đỏ đứng im trong nắng, và anh lại nhớ tới vệt nhựa trên ngực áo Kiên, nhớ tới tiếng ú ớ trong phòng cấp cứu. Anh tự hỏi mình đang đo đạc cho một tuyến đường thẳng cắt qua gốc cây ấy, hay đang đo đạc để một ngày nào đó có đủ số liệu mà vẽ một tuyến đường khác.
Trong lúc đo đạc, cán bộ địa chính xã đi cùng Nam kể rằng điện thoại của xã hai ngày nay cũng không yên. Người làng gọi lên hỏi dự án có dừng đốn cây hay không, người ở xã bên gọi sang hỏi chuyện bắt vía có thật không, có người còn hỏi ngày mai giỗ các chị thì người ngoài có được tới xem không. Anh ta nói câu cuối với giọng đùa, nhưng Nam nghe xong chỉ lắc đầu. Anh nghĩ tới cụ Duệ thắp hương một mình dưới gốc cây tối hôm trước, nghĩ tới hàng người làng quỳ lạy giữa trưa nắng hôm qua, và anh thấy hai chữ tới xem nghe sao cũng không hợp với những gì sắp diễn ra ở đầu làng này. Đây không phải một đám rước hay một lễ hội để người ta kéo tới xem cho biết. Đây là ngày giỗ của những người mà cho tới giờ anh vẫn chưa biết tên, chỉ biết họ là con gái làng này, nằm dưới rễ cây đã rất lâu. Lâu đến mức một kỹ sư như anh suýt nữa đã vẽ một đường thẳng cắt qua nấm mồ của họ mà không hề hay biết.
Cũng trong buổi chiều ấy, Nam gọi điện về công ty báo cáo tình hình theo cách ngắn gọn nhất có thể. Anh nói sự cố lao động đã khiến cai thầu nhập viện, đội thi công tạm dừng ở khu vực gốc cây, phần đo đạc bổ sung do anh trực tiếp phụ trách nên hồ sơ không bị đứt quãng. Người quản lý trực tiếp của anh ở đầu dây bên kia nghe xong, chỉ dặn một câu quen thuộc là không để chậm tiến độ chung và có gì vượt thẩm quyền thì báo ngay. Anh cúp máy mà thấy câu dặn ấy giờ nghe rỗng hơn trước rất nhiều. Tiến độ chung, thẩm quyền, hồ sơ, những chữ ấy vẫn đúng trong công việc của anh, nhưng chúng không chứa nổi hình ảnh một người đàn ông sùi bọt mép dưới gốc cây và một làng quỳ xuống lạy giữa trưa. Anh cất điện thoại, quay lại với chiếc máy đo và những con số cao độ, cố làm việc cho hết buổi, nhưng trong đầu anh cứ trở đi trở lại một ý nghĩ duy nhất, rằng nếu ngày mai là ngày giỗ. Thì trước ngày giỗ ấy, anh cần phải tới gặp cụ Duệ một lần nữa, lần này không mang theo bất cứ tờ biên bản nào, và nói thật về phần mình trong chuyện cái rãnh đào hôm trước.
Chiều xuống, khi công việc ngoài đường tạm xong, Nam quay lại lán gặp Đức để bàn lịch ngày mai. Đức vừa cúp máy sau cuộc gọi với huyện, mặt ông hốc hác đi trông thấy chỉ sau hai ngày. Ông rót cho Nam chén nước chè đã nguội, ngồi xuống chiếc ghế xếp ọp ẹp trước hiên lán, nhìn ra khoảng sân đầy hoa rụng mà không ai buồn quét. Ông nói về Kiên vẫn chưa ngủ yên trong viện, về đội đã mỏng đi, về huyện vẫn ép tiến độ, rồi ông dừng lại rất lâu mới nói tiếp, giọng khàn đi.
- Cậu là người duy nhất ở đây biết dưới gốc cây có gì, ngoài dân làng. Cậu tính sao thì tính cho khéo.
Nam không đáp ngay. Câu nói ấy không phải lời đe dọa, cũng không hẳn là lời cầu cứu. Nó là một sự chuyển giao lặng lẽ. Đức đang thừa nhận rằng chuyện cái rãnh xương không còn là bí mật ông có thể một mình chôn xuống được nữa, và rằng Nam, kẻ đã im lặng cùng ông hôm ấy, giờ phải tự quyết định phần của mình. Nam nhìn ra gốc cây ở cuối đường, nơi hoa vẫn rơi bộp bộp trong chiều tối, và anh biết ngày mai, ngày giỗ 12 tháng Ba âm, rất có thể sẽ là ngày anh không còn đứng ngoài câu chuyện này được nữa.