MA CÂY GẠO ĐẦU LÀNG - Chương 20: Cai thầu xuất viện
Sáng ngày 30 tháng Tư, Nguyễn Hoàng Nam đang ở lán trại bàn giao lại phần sổ đo đạc cho Phạm Văn Đức thì chiếc xe của đội thi công từ phía bệnh viện…
Nội dung chương
Sáng ngày 30 tháng Tư, Nguyễn Hoàng Nam đang ở lán trại bàn giao lại phần sổ đo đạc cho Phạm Văn Đức thì chiếc xe của đội thi công từ phía bệnh viện huyện chạy vào sân. Trần Văn Kiên bước xuống xe, và cả sân lán lặng đi một lúc vì không ai ngờ ông thay đổi nhiều đến vậy chỉ sau mấy ngày nằm viện. Người ông gầy rộc đi, áo sơ mi rộng thùng thình trên vai, mắt thâm quầng sâu hoắm vì những đêm gần như không ngủ, bước chân chậm và hơi lảo đảo khi đi qua khoảng sân đầy hoa rụng. Đức vội bước tới đỡ ông vào hiên lán, nhưng Kiên gạt nhẹ tay ông ra, bảo ông tự đi được, rồi ông ngồi xuống chiếc ghế xếp, nhìn một vòng qua những công nhân đang đứng im lặng chào mình mà không nói gì ngay.
Đức kể nhỏ cho Nam nghe trong lúc Kiên đang uống nước, rằng Kiên xuất viện sớm hơn chỉ định của bác sĩ. Bác sĩ dặn phải nghỉ thêm và theo dõi tâm lý, nhưng Kiên ký giấy xin về, nói nằm trong viện ông còn mệt hơn ở lán, vì đêm nào ông cũng không ngủ yên. Ông nói với Đức, bằng giọng khàn đặc mà Đức nhắc lại nguyên vẹn cho Nam nghe, rằng nằm trong viện ông vẫn nghe tiếng ru con vẳng từ hành lang, dù bệnh viện cách làng cả chục cây số. Đức kể tới đó thì hạ giọng hơn nữa, bảo ông đã giải thích với Kiên rằng hành lang bệnh viện làm gì có ai ru con giữa đêm, rằng đó là do ông mất ngủ và ám ảnh sau cơn sốc hôm 26. Chứ gốc cây ở tận làng Xuân Đào, cách bệnh viện cả chục cây số, ngoài tán cây và rễ cây ấy ra thì không thể có hiện tượng gì đi theo ông tới tận giường bệnh được. Kiên nghe mà không cãi, chỉ lắc đầu, bảo ông biết hành lang không có người, nhưng tai ông thì cứ nghe, nghe rõ như người ru đang đứng ngay ngoài cửa phòng.
Nam nghe Đức kể mà thấy rõ một ranh giới quan trọng mà thầy Hảo vừa giảng cho anh tối qua. Những gì xảy ra trong phạm vi gốc cây là một chuyện: hiện hình và tiếng ru chỉ có vào ban đêm tháng Ba, còn phản ứng khi thân cây hoặc hài cốt bị xâm phạm trực tiếp thì xảy ra ngay lúc xâm phạm, kể cả ban ngày. Còn tiếng ru con đeo bám Kiên tới tận bệnh viện huyện, ngoài phạm vi tán cây, giữa ban ngày ban mặt của một cơ sở y tế cách làng cả chục cây số, lại là chuyện khác hẳn. Đó là ám ảnh tâm lý của riêng Kiên, là hậu quả trong đầu của người vừa vung rìu chém vào nấm mồ liệt sĩ rồi ngã sùi bọt mép trước mặt cả làng. Không ai trong đội, kể cả Hậu là người nhẹ vía nhất, nghe thấy tiếng ru nào ở bệnh viện. Chỉ một mình Kiên nghe thấy, và ông nghe thấy nó vì ông không thể quên được nhát rìu của chính mình.
Sau khi nghỉ một lúc ở hiên lán, Kiên đứng dậy, bảo Đức đi cùng ông ra gốc cây. Nam đi theo ở khoảng cách phía sau, không chen vào giữa hai người. Kiên đi rất chậm dọc đoạn đường đầu làng, tới khoảng đất trống dưới tán cây thì ông dừng lại. Ông đứng nhìn vết rìu của chính mình rất lâu. Vết chém ở độ cao một mét tư phía hướng ra đường vẫn còn đó, miệng vết đã sẫm lại, nhựa khô quánh quanh mép, sâu hoắm vào thân cây đầy gai như một vết thương chưa khép miệng. Ông giơ tay lên như muốn chạm vào, rồi lại hạ xuống khi bàn tay còn cách thân cây chừng ba bước. Ông không dám tới gần quá ba bước. Cả người ông, từ dáng đứng tới bàn tay vừa giơ lên rồi hạ xuống ấy, đều không còn chút gì của người cai thầu đã vung rìu giữa trưa nắng bốn ngày trước và tuyên bố cây này chậm nhất ngày mai sẽ phải đổ.
Đứng một lúc lâu, ông mới quay lại lán cùng Đức. Đội thi công lúc này đã thiếu người trông thấy. Sau lễ giỗ hôm 28, vài công nhân xin nghỉ hẳn, nói họ không muốn làm trên đất có mồ liệt sĩ chưa được công nhận, tiền công họ xin nhận sau cũng được. Người còn ở lại thì phần lớn chỉ nhận làm những việc ở xa gốc cây, dọn dẹp mặt bằng ở đoạn ngoài, vận chuyển vật liệu, không ai muốn nhận phần việc liên quan tới thân cây và khu vực rễ cây nữa. Đức báo cáo tình hình ấy cho Kiên ngay trong buổi sáng, không giấu giếm, không làm nhẹ đi. Ông nói đội mỏng thế này thì tiến độ đoạn qua đầu làng coi như đứng yên, huyện có ép nữa cũng không có người mà làm.
Kiên nghe hết, mặt tối lại, rồi ông triệu tập một cuộc họp kín với Đức ngay trong lán. Nam không ở trong cuộc họp ấy. Anh đứng ngoài sân phụ mấy công nhân sắp lại vật liệu, và chỉ tới khi cuộc họp xong, Đức mới ra hiên kể lại cho anh nghe hai việc Kiên vừa quyết. Vì Đức bảo anh là người phụ trách hồ sơ thiết kế, sớm muộn gì anh cũng phải biết để còn tính phần giấy tờ của mình. Việc thứ nhất, Kiên sẽ tiếp tục tìm thầy ngoài làng để trấn cây. Ông nói ông đã có mối qua một người quen ở thị trấn, sẽ liên hệ với một thầy Lỗ Ban ở huyện bên, người không vướng lệ làng này và có thể nhận việc mà thầy Hảo đã từ chối. Việc thứ hai, ông muốn chuẩn bị phương án thi công ban đêm cho nhanh, tranh thủ lúc dân làng ngủ, làm gọn phần việc ở gốc cây trong vài đêm để qua giai đoạn khó khăn nhất.
Đức kể hai việc ấy với giọng mệt mỏi, không giấu Nam rằng ông không đồng ý ra mặt với cả hai, nhưng ông cũng không cãi Kiên trong cuộc họp. Ông chỉ đề nghị chờ thêm mấy ngày cho đội ổn định, chờ Kiên khỏe lại hẳn và chờ không khí trong làng lắng xuống sau ngày giỗ, rồi hẵng tính tiếp. Kiên nghe đề nghị ấy, không gật cũng không lắc, chỉ bảo Đức cứ chuẩn bị người và vật liệu sẵn, khi ông quyết thì làm ngay, không bàn lại nữa. Nam nghe xong, trong lòng anh nổi lên cùng lúc hai mối lo. Một mối lo cho gốc cây và nấm mồ dưới rễ, nếu một người thầy ngoài làng thật sự mang đinh đồng tới trong đêm. Một mối lo khác cho chính Kiên, người đang bị ám ảnh tới mất ngủ mà vẫn cố đẩy mọi việc theo hướng liều lĩnh hơn, như thể càng làm tới, ông càng chứng minh được nhát rìu hôm trước chỉ là một tai nạn lao động bình thường.
Trước khi về, Nam ghé qua trạm xá xã thăm Tú. Tú vẫn quấn gạc ở tay phải, vết khâu năm mũi chưa cắt chỉ, y tá dặn nghỉ đủ mười ngày mới được quay lại làm việc nhẹ. Thấy Kiên đã xuất viện về lán, Tú chỉ hỏi một câu rằng ông ấy có còn định chặt cây nữa không. Nam không biết trả lời thế nào cho thật mà không làm Tú lo thêm trong lúc dưỡng thương, anh chỉ bảo trước mắt đội đang dừng ở khu vực gốc cây, Tú cứ yên tâm nghỉ cho vết thương lành hẳn. Tú nghe xong, nhìn xuống bàn tay quấn gạc của mình, bảo anh không sợ vết khâu này, anh chỉ sợ phải quay lại cầm cưa đứng trước thân cây ấy một lần nữa. Câu nói của một người thợ cưa vừa bị thương, nói ra rất bình thản trong một buổi chiều. Làm Nam càng thấy quyết định thi công ban đêm và thuê thầy ngoài làng của Kiên là những quyết định đi ngược lại với chính những con người đang làm việc cho ông. Đội của ông đã không còn muốn chạm vào cây nữa, không phải vì họ lười hay vì họ bị dân làng mua chuộc như Kiên từng gắt lên hôm trước. Mà vì họ đã tận mắt thấy, tận tai nghe và tận tay khiêng người bị thương, người ngất xỉu đi cấp cứu chỉ trong vòng hai ngày ở cùng một gốc cây.
Chiều tối, Nam rời lán về phòng trọ. Anh đi ngang qua gốc cây gạo một lần nữa trong ngày, nhìn vết rìu sẫm màu trong ánh sáng cuối ngày, nhìn bát hương đá có tro hương mới của ngày giỗ, nhìn lớp hoa rụng lác đác trên mặt đường đã được người làng quét dọn gọn gàng. Anh nghĩ tới bài học cây có người nằm của thầy Hảo, tới năm bộ hồ sơ và bảy người mất tích, tới lời hứa với Lan về việc đưa vị trí hố chôn vào hồ sơ mà không phải đào lên. Anh biết những ngày sắp tới sẽ không yên ổn. Ý đồ thuê thầy ngoài làng đã được nói ra thành quyết định, phương án thi công ban đêm đã được đặt lên bàn, và ở phía bên kia, làng Xuân Đào vừa mới đọc tên mười hai chị lên giữa đình làng sau bảy mươi sáu năm lặng lẽ. Hai phía ấy không thể cùng đi qua gốc cây này mà không chạm vào nhau thêm một lần nữa.
Đêm đó, ở lán trại, Kiên một mình ngồi ngoài hiên rất khuya, không ngủ được như mọi đêm từ hôm nhập viện. Tiếng ru con lại vẳng lên từ phía tán cây trong đêm tháng Ba, đều đều và xa gần lẫn lộn, và ông đưa hai tay lên bịt tai, ngồi co lại trên chiếc ghế xếp ọp ẹp. Không có ai ở bên cạnh ông lúc ấy. Đức đã ngủ trong lán sau một ngày dài, Hậu trực ở phía kho vật liệu, công nhân trong đội ai cũng đã tắt đèn. Chỉ một mình Kiên ngồi trong bóng tối hiên lán, và lần đầu tiên kể từ ngày ông đặt chân tới làng Xuân Đào với bản vẽ và hạn hợp đồng trên tay, ông lẩm bẩm hai tiếng rất khẽ, khẽ đến mức không một ai nghe thấy.
- Tôi sai.
Hai tiếng ấy tan vào tiếng hoa gạo rơi bộp bộp ngoài sân lán, không thành một lời tạ tội, không tới được gốc cây, càng không tới được những người nằm dưới rễ cây. Nhưng nó đã được nói ra, lần đầu tiên, bởi chính người đã vung nhát rìu ấy, trong một đêm mất ngủ ở đầu làng Xuân Đào. Khi tháng Ba âm lịch mới đi qua ngày thứ mười bốn và mọi việc quanh gốc cây gạo vẫn còn đang chờ ở phía trước.