MA CÂY GẠO ĐẦU LÀNG - Chương 21: Đoạn ghi âm chỉ có tiếng gió
Đêm ba mươi tháng Tư, Nam không ngủ được ở phòng trọ đầu làng. Anh nằm nghe tiếng hoa gạo rơi ngoài ngõ. Ban ngày hoa rụng lác đác, không ai để ý. Ban…
Nội dung chương
Đêm ba mươi tháng Tư, Nam không ngủ được ở phòng trọ đầu làng.
Anh nằm nghe tiếng hoa gạo rơi ngoài ngõ. Ban ngày hoa rụng lác đác, không ai để ý. Ban đêm, khi xe cộ đã thưa và cả làng tắt đèn, mỗi bông hoa chạm đất lại kêu một tiếng bộp rất rõ, như có người thả nhẹ một nắm đất xuống nền đường. Phòng trọ của Nam cách gốc cây chưa đầy trăm mét, cửa sổ mở hé, gió sông Đáy lùa vào mang theo mùi nhựa cây ngai ngái và mùi nhang ai thắp muộn ở đầu làng chưa tan hết.
Khoảng mười một giờ, anh nghe tiếng ru.
Tiếng ấy không lớn. Nó mỏng, đều, lúc gần lúc xa, như một người đàn bà ngồi ở nơi nào rất khuất, vừa ru vừa nín khóc. Nam ngồi dậy. Anh đã nghe người làng nhắc tới tiếng ru con từ những ngày đầu về Xuân Đào, đã nghe Hậu kể bằng giọng vừa xấu hổ vừa sợ, và đêm trước giỗ anh đã tận mắt thấy vòng bóng trắng quanh gốc cây. Nhưng nghe một mình trong phòng trọ, giữa lúc cai thầu vừa xuất viện trở về lán, cảm giác lại khác hẳn. Tiếng ru không làm anh hoảng loạn. Nó làm anh thấy mình đang đứng ngoài một cánh cửa mà người trong làng đã đứng gõ suốt bảy mươi sáu năm không ai mở.
Anh khoác áo, bước ra hiên. Lán trại của đội thi công ở phía bến đò sáng một bóng đèn vàng. Gốc cây gạo đen sẫm, hoa đỏ chỉ còn là những đốm tối hơn nền trời. Tiếng ru vẫn ở đó, vẳng ra từ tán cây, không rõ lời, chỉ có nhịp đưa đều đặn. Nam đứng rất lâu, không dám đi gần hơn. Anh nhớ lời thầy Hảo nói về cây có người nằm, nhớ danh sách mười hai cái tên vừa được đọc trong lễ giỗ, người trẻ nhất mới mười bảy tuổi, chưa ai có chồng, chưa ai có con. Vậy mà tiếng ru con vẫn cất lên mỗi đêm tháng Ba, như một thói quen của những người con gái đã nằm lại, gọi nhau trong bóng tối cho đỡ lạc.
Sáng hôm sau, Nam ghé lán trại sớm hơn thường lệ để lấy lại cuốn sổ đo đạc Đức giữ hộ. Anh vừa tới cửa lán đã thấy không khí khác lạ. Hậu ngồi trên giường xếp, hai mắt đỏ ngầu, điện thoại cầm chặt trong tay như sợ ai giật mất. Tú ngồi đối diện, tay phải còn băng trắng sau mười ngày nghỉ, mặt tái đi. Đức đứng tựa khung cửa, điếu thuốc cháy dở kẹp giữa hai ngón tay mà quên hút.
- Anh Nam, anh nghe thử cái này. Hậu nói ngay khi thấy anh. - Đêm qua em ghi âm.
Hậu kể, giọng đứt quãng vì thiếu ngủ. Đêm qua, sau khi Kiên về lán và đóng cửa buồng riêng, Hậu quyết định làm một việc mà anh đã nghĩ tới mấy đêm liền. Anh không muốn cả đội cứ nhìn mình như thằng nhẹ vía bịa chuyện. Anh đặt điện thoại ở cửa lán, màn hình úp xuống, loa thu hướng thẳng về phía gốc cây, rồi thức canh. Anh nghe tiếng ru vang lên hai đợt. Đợt đầu vào khoảng nửa đêm, ngắn. Đợt sau gần hai giờ sáng, dài hơn, rõ tới mức anh phải ngồi dậy nhìn ra ngoài, vì cảm giác như người ru đang đứng ngay ở mép tán cây, cách lán không xa. Anh nghe bằng tai thường, rành rọt từng nhịp ngắt, từng hơi thở dài giữa hai câu ru không thành lời.
- Em thề là em nghe rõ. Hậu nói. - Anh Tú đêm qua cũng nghe.
Tú gật đầu rất khẽ.
- Tôi dậy đi vệ sinh, đứng ở sau lán. Nghe rõ lắm. Như có người ru con ngay trên đầu mình, mà ngẩng lên chỉ thấy hoa với lá. Tôi vào gọi Hậu, nó bảo đang ghi âm, mai mở ra là rõ hết.
Hậu bấm mở đoạn ghi âm.
Cả bốn người cùng im lặng nghe.
Trong máy chỉ có tiếng gió.
Gió thổi qua tán lá xào xạc, lúc mạnh lúc nhẹ. Thỉnh thoảng một bông hoa rụng xuống, tiếng bộp khô và ngắn. Một con chó ở xóm trong sủa hai tiếng rồi im. Hết đoạn này tới đoạn khác, tuyệt nhiên không có tiếng người. Không có tiếng ru. Không có cả tiếng Hậu trở mình hay tiếng giường xếp kêu mà đêm qua chắc chắn đã có lúc anh cựa quậy.
Hậu tua lại, mở to volume tới hết cỡ. Vẫn chỉ có gió và hoa rụng.
Mặt Hậu trắng bệch. Anh nhìn chiếc điện thoại như nhìn một vật vừa phản bội mình.
- Không thể nào. Em ngồi ngay đây. Em nghe hai đợt. Đợt hai dài lắm, em còn đếm được.
- Máy ghi được gió, ghi được hoa rơi, sao không ghi được tiếng ru. Tú nói, giọng run. - Hay là tiếng ấy không phải để cho máy nghe.
Đức dập tắt điếu thuốc. Lần này ông không gạt đi như những lần trước, không bảo hai công nhân trẻ mê ngủ nói nhảm. Ông đã đứng ở lán trong đêm trước giỗ, đã cùng Hậu nhìn thấy vòng bóng trắng quanh gốc. Ông biết có những việc ở gốc cây này càng cố giải thích càng thấy mình nói dối.
- Xóa đi. Đức nói chậm rãi. - Đoạn ghi âm này giữ lại không làm được gì, chỉ tổ làm người ta bàn ra tán vào. Kiên mà biết, ông ấy lại bảo chúng mày bày trò dọa nhau để đình công.
Hậu không đáp ngay. Anh cúi đầu, ngón tay lướt trên màn hình rất lâu. Cuối cùng anh bấm xóa bản ghi ngay trước mặt mọi người, rồi lặng lẽ đứng dậy ra sau lán rửa mặt. Nam không nói gì lúc ấy, nhưng anh để ý thấy trước khi đặt máy xuống, Hậu đã nhanh tay gửi một bản sao vào mục lưu trữ riêng của điện thoại. Anh hiểu vì sao Hậu làm vậy. Xóa đi thì nhẹ cho cả đội, nhưng giữ lại một bản là giữ cho chính mình một bằng chứng rằng đêm qua anh không điên, rằng có một thứ âm thanh chỉ người sống nghe được bằng tai, còn máy móc thì chịu.
Trên đường từ lán về phòng trọ, Nam đi ngang qua gốc cây. Ban ngày, gốc cây đứng yên như mọi cây cổ thụ khác ở đầu làng, thân xù xì đầy gai, vết rìu của Kiên ở độ cao ngang ngực đã khô nhựa thành một vệt đỏ sẫm. Một bà cụ quét hoa rụng dưới gốc, gom vào rổ để mang về đình, ngẩng lên chào anh bằng cái gật đầu quen thuộc. Không ai trong làng ban ngày tỏ ra sợ hãi cây gạo. Họ sống cạnh nó cả đời, cưới hỏi sinh con, dựng nhà, đưa tang đều đi qua bóng nó. Chỉ khi tháng Ba tới, khi hoa đỏ nở rộ và đêm xuống sớm, người ta mới tự giác tránh ngồi dưới tán lúc hoàng hôn, mới dặn trẻ con không nhặt hoa ở gốc sau bữa tối. Nam đứng lại một lúc, nhìn những rễ lớn nổi lên mặt đất chạy về phía bến đò, và nghĩ rằng đoạn ghi âm trống rỗng của Hậu, xét cho cùng, lại là một bằng chứng trung thực theo cách của nó. Ban ngày cây này thuộc về người sống, ban đêm nó thuộc về một phần ký ức mà không thiết bị nào của dự án chạm tới được.
Buổi trưa, khi Nam quay lại phòng trọ hoàn thiện biên bản đo đạc, anh vẫn nghĩ mãi về đoạn ghi âm. Là kỹ sư, anh quen tin vào số liệu, vào thiết bị. Máy đo toàn đạc không biết nói dối. Điện thoại ghi âm cũng vậy. Nhưng chính sự trung thực của chiếc máy lại làm anh rợn người hơn bất cứ tiếng ru nào. Nó ghi lại đúng thế giới vật chất của đêm qua: gió, lá, hoa rơi, chó sủa. Còn thứ mà ba người trong đội cùng nghe, thứ đã đeo bám Kiên tới tận bệnh viện huyện, thì nằm ngoài thế giới ấy. Nó không để lại dấu vết nào cho người ta mang ra họp, mang ra tranh cãi hay mang lên huyện làm bằng chứng.
Chiều xuống, Hậu tìm gặp Nam ở đầu ngõ, khi cả hai cùng đi mua nước ở quán tạp hóa. Anh công nhân trẻ nhất đội, hai mươi ba tuổi, người gầy, vai áo còn dính bụi công trường, nói một chuyện mà trước nay anh chưa kể với ai trong đội ngoài Đức.
- Anh Nam, em không bỏ việc được đâu, dù em sợ thật. Hậu nói. - Hồi đầu vào đội, em ứng trước của anh Kiên một khoản lớn, gửi về cho mẹ em chữa bệnh ở quê. Tiền ấy em còn chưa trừ lương hết. Bỏ ngang bây giờ, em không có tiền trả, mà mẹ em cũng chưa khỏi hẳn.
Nam nhìn anh, không biết an ủi bằng câu nào cho phải.
- Mấy anh khác sợ thì xin nghỉ, em không trách. Hậu nói tiếp. - Nhưng em ở lại thì đêm nào cũng phải nghe. Em ghi âm là để tự trấn mình thôi. Em nghĩ nếu máy ghi được, thì nó là tiếng người thật, có khi là ai trong làng phát loa hay gì đó, em còn đỡ sợ. Đằng này máy không ghi được gì, em lại càng không biết mình đang nghe cái gì nữa.
- Cậu giữ bản sao phải không. Nam hỏi khẽ.
Hậu giật mình, rồi gật đầu, không giấu nữa.
- Em giữ. Không phải để tung lên mạng hay dọa ai. Em giữ để sau này, nếu có ai hỏi vì sao em không dám động vào cây nữa, em còn có cái mà nhớ lại đêm đó mình đã nghe những gì, và máy đã không nghe thấy những gì.
Việc này Nam chỉ biết về sau, qua lời Hậu kể lại với anh. Đêm hôm ấy, trước khi đi ngủ, Hậu lại đeo tai nghe trong lán, mở bản sao đoạn ghi âm nghe một mình lần cuối. Tú đã ngủ, Đức đã tắt đèn buồng trong, ngoài kia gió vẫn thổi qua tán gạo như mọi đêm tháng Ba. Trong tai nghe vẫn chỉ có tiếng gió đều đều và tiếng hoa rơi lộp bộp. Nhưng ở đúng quãng giữa bản ghi, nơi đêm qua đợt ru thứ hai bắt đầu, tiếng gió bỗng lặng đi đúng ba nhịp. Trống rỗng và sạch sẽ một cách bất thường, như có ai vừa nín thở ngay sát bên chiếc điện thoại, rồi mới để gió thổi tiếp.
Hậu tháo tai nghe, nằm im trong bóng tối rất lâu mà không ngủ được.